🔰تشخیص زودهنگام آلزایمر؛ فرصتی برای حفظ استقلال و کیفیت زندگی سالمندان
▫️مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور گفت: تشخیص زودهنگام دمانس، فرصت بیشتری برای شناخت علت تغییرات شناختی، دریافت مراقبت و حمایت مناسب و تصمیمگیری آگاهانه سالمندان درباره آینده زندگی و سلامت خود فراهم میکند.
▫️به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، دکتر احمد عربخانی با اشاره به آغاز ماه جهانی آلزایمر ۲۰۲۶ اظهار کرد: شعار امسال «هرچه زودتر بدانیم، بیشتر میتوانیم اقدام کنیم؛ تشخیص دمانس اهمیت دارد» است و این پویش بر اهمیت تشخیص بهموقع، کاهش انگ اجتماعی و فراهم شدن امکان دریافت مراقبت و حمایت مناسب برای افراد مبتلا و خانوادههای آنان تأکید دارد.
▫️وی افزود: تغییرات پایدار و پیشرونده در حافظه، تفکر، رفتار یا توانایی انجام فعالیتهای روزمره در سالمندان نباید صرفاً به افزایش سن نسبت داده شود؛ زیرا برخی مشکلات شناختی ممکن است ناشی از اختلال خواب، افسردگی، مصرف برخی داروها یا بیماریهای دیگر باشد و مراجعه بهموقع برای ارزیابیهای تکمیلی و تخصصی میتواند به شناسایی علت و درمان مناسب کمک کند.
▫️مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور ادامه داد: تشخیص زودهنگام به سالمند این امکان را میدهد که درباره نحوه مراقبت، شیوه زندگی و آینده خود نقش فعالتری داشته باشد و در تصمیمهای مرتبط با سلامت خود مشارکت کند؛ بنابراین هدف از تشخیص تنها شناسایی بیماری نیست، بلکه حفظ استقلال، توانمندی و کیفیت زندگی سالمند نیز اهمیت دارد.
▫️عربخانی خاطرنشان کرد: سالمند مبتلا به آلزایمر همچنان به فعالیت، ارتباط اجتماعی و احساس مفید بودن نیاز دارد و فعالیت بدنی، خواب و تغذیه مناسب، حفظ ارتباط با خانواده و جامعه، فعالیتهای ذهنی و شناختی و حمایت از مراقبان میتواند به مراقبت بهتر و حفظ کیفیت زندگی این افراد کمک کند.
▫️وی با اشاره به نقش انگ اجتماعی در تأخیر تشخیص گفت: ترس از دانستن و نگرانی از قضاوت دیگران نباید موجب نادیده گرفتن تغییرات شناختی سالمند شود؛ منظور از «زودتر دانستن»، توجه به علائم هشدار، مراجعه بهموقع برای تشخیص و آغاز اقدامات درمانی و حمایتی است تا سالمند و خانواده فرصت بیشتری برای برنامهریزی و دریافت حمایت داشته باشند.
🔰 میز ارتباطات مردمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور در مصلی نماز جمعه
▫️این هفته مصطفی افشارنیک مدیر حراست دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، در میز ارتباطات مردمی نماز جمعه حضور یافته و به پرسشها، درخواستها و دغدغههای شهروندان محترم پاسخ خواهد داد.
🔰پیشگیری از خودکشی؛
نگاهی علمی به نقش دارو درمانی و مصرف ایمن
🩺 گفتوگو روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری با دکتر سحر فنودی، متخصص فارماکولوژی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور به مناسبت روز جهانی پیشگیری از #خودکشی
▫️خودکشی مسئلهای چندبعدی در حوزه سلامت است و پیشگیری از آن تنها به مداخلات روانشناختی محدود نمیشود. داروها نیز نقشی دوگانه دارند، از یک سو میتوانند در درمان بیماریهای روانپزشکی و کاهش خطر مؤثر باشند و از سوی دیگر مصرف نادرست، تجویز نامناسب یا دسترسی آسان به برخی داروها میتواند خطر مسمومیت را افزایش دهد.
❓ارتباط دارو و خودکشی دقیقاً به چه معناست؟
▫️این ارتباط را باید از چند زاویه بررسی کرد. داروها ممکن است در برخی شرایط وسیله مسمومیت عمدی باشند، اما از سوی دیگر، درمان صحیح بیماریهای زمینهای، بهویژه اختلالات روانپزشکی، میتواند بخشی از فرآیند پیشگیری باشد. بنابراین نباید نگاه ما به دارو صرفا منفی باشد. موضوع اصلی، مصرف صحیح، تجویز منطقی، پایش بیمار و دسترسی ایمن به داروهاست.
❓آیا برخی داروها میتوانند با افزایش افکار یا رفتارهای خودکشی همراه باشند؟
▫️نمیتوان درباره همه داروها حکم یکسانی صادر کرد. این ارتباط به عواملی مانند بیماری زمینهای، سن، شرایط روانی، سایر داروهای مصرفی و عوامل اجتماعی بستگی دارد. درباره برخی داروهای آرامبخش نیز مطالعاتی انجام شده و در بعضی موارد افزایش خطر گزارش شده است؛ با این حال، ارتباط آماری الزاماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست و نمیتوان گفت یک دارو مستقیما باعث خودکشی میشود.
❓چرا در بحث خودکشی، داروهای آرامبخش و خوابآور بیشتر مورد توجه هستند؟
▫️این داروها بر سیستم عصبی مرکزی اثر میگذارند و مصرف نادرست، مصرف همزمان با مواد دیگر یا استفاده خارج از دستور پزشک میتواند خطر عوارض و مسمومیت را افزایش دهد. به همین دلیل، تجویز منطقی، آموزش بیمار و پایش مناسب اهمیت دارد و نباید داروهای تجویزی را خودسرانه قطع کرد.
❓آیا داروهای ضدافسردگی خطر خودکشی را افزایش میدهند؟
▫️این موضوع بسیار پیچیده است. داروهای ضدافسردگی برای درمان افسردگی و برخی بیماریهای دیگر استفاده میشوند و درمان مناسب میتواند به کاهش علائم و خطرات مرتبط با بیماری کمک کند. با این حال، در برخی گروهها، بهویژه در مراحل خاص شروع درمان و سنین پایین، پایش دقیق علائم و تغییرات رفتاری اهمیت دارد. بنابراین شروع درمان نباید پایان ارتباط بیمار و پزشک باشد و باید با پیگیری و ارزیابی پاسخ بیمار همراه باشد.
❓خانوادهها چگونه میتوانند خطر مصرف نادرست داروها را کاهش دهند؟
▫️یکی از اقدامات ساده اما مهم، نگهداری ایمن داروها است. داروها باید دور از دسترس کودکان و در صورت وجود فرد در معرض خطر، با نظارت و دسترسی متناسب نگهداری شوند. همچنین بهتر است داروهای اضافی و تاریخگذشته در منزل انباشته نشوند و داروها فقط مطابق دستور پزشک مصرف شوند.
❓آیا مصرف همزمان چند دارو میتواند خطر را افزایش دهد؟
▫️بله. تداخلات دارویی و اثر تجمعی برخی داروها، بهخصوص داروهای مؤثر بر سیستم عصبی مرکزی، میتواند خطر عوارض و مسمومیت را افزایش دهد. بیمار باید پزشک و داروساز را از تمام داروها، مکملها و فرآوردههای مصرفی خود مطلع کند.
❓آیا دارو میتواند بخشی از راهحل پیشگیری از خودکشی باشد؟
▫️قطعاً. دارو فقط یک وسیله بالقوه خطرناک نیست؛ بلکه ابزار مهم درمانی است. درمان مناسب افسردگی، اختلال دوقطبی، برخی اختلالات اضطرابی و سایر بیماریهای مرتبط با سلامت روان میتواند در کاهش خطر مؤثر باشد. اصل مهم، انتخاب داروی مناسب برای بیمار مناسب، با دوز و مدت مناسب و همراه با پایش است.
❓داروسازان چه نقشی در پیشگیری دارند؟
▫️داروسازان میتوانند در مصرف صحیح دارو، شناسایی مصرفهای غیرمنطقی، بررسی تداخلات، آموزش بیمار و ارجاع موارد نیازمند توجه به پزشک نقش مهمی داشته باشند؛ بهویژه در افرادی که داروهای متعددی مصرف میکنند.
❓پیام پایانی شما برای مردم چیست؟
▫️مصرف دارو را خودسرانه شروع، قطع یا جایگزین نکنید. اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان با تغییرات شدید خلقی، افکار آسیب به خود یا رفتارهای نگرانکننده مواجه شدهاید، موضوع را جدی بگیرید و از متخصص کمک بگیرید. پیشگیری از خودکشی به تشخیص بهموقع، درمان مناسب، پیگیری مستمر، حمایت خانواده و کاهش دسترسی ناایمن به وسایل بالقوه خطرناک نیاز دارد.
دارو زمانی که درست و آگاهانه استفاده شود، میتواند بخشی از راهحل باشد، نه بخشی از مشکل.