100 долларга Тошкент, Олмаота, Нью-Йорк, Сингапур ва Бухарестда нималар беради?
Номинал ЯИМ — бу бозор курси бўйича доллардаги оддий рақамлар холос. Аммо харид қобилияти паритети (ППС) нархлар даражасини ҳисобга олади. Марказий Осиёда ҳаёт АҚШ ёки Европага нисбатан арзонроқ бўлгани учун, бу ерда пулларингиз “суперкуч”га эга бўлади. Шунинг учун Қозоғистон иқтисодиёти ППС бўйича номиналдан деярли 3 баробар юқори — 973 миллиард доллар, Ўзбекистонники эса 511 миллиард доллар деб баҳоланади.
100 доллар билан дўкондан харидор нималар олиб чиқиши мумкин?
Нархлардаги фарқ мамлакатларимиз нега жаҳон рейтингларида шунчалик кучли кўринишини яққол кўрсатади:
• Тошкент (абсолют етакчи ҳажм бўйича) Бу ерда 100 доллар 85 литр сут, 684 дона тухум, 170 дона нон ва 82 кг ширин олмага айланади. Гўшт бўлимида эса 27 кг товуқ филесини олиш мумкин.
• Олмаота: Қозоғистонда шу суммага 67 литр сут, 612 дона тухум, 159 дона нон ва 63 кг олма олиш мумкин. Товуқ захираси — 19 кг.
• Бухарест: Румыния товуқ гўшти арзонлиги билан ажралиб туради — бу ерда 100 долларга рекорд даражада 35 кг товуқ филеси олиш мумкин. Аммо нон (140 дона) ва сут (43 литр) бўйича Тошкентдан ортда қолади.
• Сингапур: Бу мегаполисда пул жуда тез сарфланади. 100 долларга атиги 34 литр сут, 46 дона нон ва 372 дона тухум оласиз.
• Нью-Йорк: Энг кам натижа. Атиги 21 дона нон, 29 кг олма ва 12 кг товуқ гўшти.
Нархлардаги катта фарқ харажатлар тузилиши билан тушунтирилади. Нью-Йорк ва Сингапурда маҳсулот нархининг катта қисми ер ижараси, солиқлар ва етказиб берувчиларнинг юқори маошларига тўғри келади. Ўзбекистон ва Қозоғистонда эса ўз ишлаб чиқариш ва камроқ харажатлар туфайли ҳаёт арзонроқ.
Аммо муҳим жиҳатни тушуниш керак ППС бўйича ЯИМ — бу ички истеъмол учун кўрсаткич. У нон ёки гуруч сотиб олаётганда жуда яхши ишлайди. Лекин импорт товарлар керак бўлганда бу “сеҳр” йўқолади. iPhone, янги автомобиль ёки Европадан келган дорилар. Чунки жаҳон бозорида нархларни глобал бозор белгилайди ва арзон сўм ёки тенге бу ерда устунлик бермайди.
Марказий Осиё ҳозир жуда қизиқ даврни бошдан кечирмоқда. Ҳаёт арзонлиги — инвестициялар учун кучли омил. Агар давлатлар асосий маҳсулотлар нархини барқарор сақлаб, аҳоли даромадларини ошира олса, халқаро рейтинглардаги “қоғоздаги” миллиардлар ҳақиқий фаровонликка айланиши мумкин. Ҳозирча эса бу ҳудуд шундай жойки, 100 доллар ҳали ҳам бир неча ҳафтага етадиган озиқ-овқат харид қилиш имконини беради — бу эса Нью-Йорк аҳолиси учун деярли фантастикадек туюлади.
РАСМИЙ САҲИФАЛАРИМИЗ
Telegram | Facebook | Instagram |
Web | X | RU