"У адн жаннатидир. Унга кирганларида остидан анҳорлар оқиб турар, улар учун у ерда истаган нарсалари бор. Аллоҳ тақводорларни ана шундай мукофотлар. Фаришталар уларнинг жонларини пок ҳолларида ола туриб :
«Сизларга салом бўлсин. Қилиб юрган ишларингиз туфайли жаннатга киринг», - дерлар".
(Наҳл сураси, 31-32-оятлар).
Тафсир :
Ҳа, ўлим фаришталари ҳам тақводорлар билан гўзал муомалада бўладилар. Уларнинг жонларини олишда мулойимлик билан, пок ҳолларида салом бериб туриб, жаннатга киришларини айтиб башорат берадилар.
Каҳф сурасида зикр этилган боғларнинг соҳиби ҳақидаги қиссани ўқиб ўтириб ҳаёлимда: бу киши қандай ширк амал қилди экан, ахир қиссада бирорта бут ёки санам ҳақида ҳеч нарса дейилмаганку? - деган савол туғилди. Дарвоқе, бу киши серҳосил боғу-роғига мағрурланиб кетган эди. Натижада, Аллоҳ таоло унинг боғига офат юбориб боғидан асар ҳам қолмади. Шунда у:
“(Эй, Муҳаммад!) Ҳавойи нафсини ўзига “илоҳ” қилиб олган ва Аллоҳ уни (азалдан гумроҳ бўлишини) билган ҳолда адаштириб, қулоқ ва қалбини муҳрлаб, кўзига парда тортиб қўйган кимсани кўрдингизми? Бас, уни Аллоҳ (адаштиргани)дан сўнг ким ҳидоят қила олур?! Ахир, (бундан) эслатма олмайсизларми?!”
(Жосия сураси, 23-оят).
Демак, у кишининг бут-санами ҳавои нафси эди. Демак, ширк келтириш учун албатта бут-санамга сиғиниш шарт эмас экан. Балки, кишининг қалби Аллоҳдан холи бўлиб, дунё ҳою ҳавасига тўла бўлса, фақат дунёсини ўйлаб, охиратини унутса, дунёда ҳудди ўрмондаги вахший ҳайвондек фақат қорнини тўйғазиш ғами билан яшайдиган бўлса, мана шу катта гуноҳ саналмиш ширкдир. Агар ширк куфр бўлмаса, яна нима куфр бўлиши мумкин?
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам :
“Ким Каҳф сурасини жума куни ўқиса, қиёмат куни унинг қадами остидан нур чиқиб, осмону фалакни ёритади ва унинг икки жума орасидаги хатолари кечирилади”, - деганлар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар :
«Банда гуноҳ қилиб, сўнгра :
«Ё Роббим, мен гуноҳ қилдим, гуноҳимни кечир», - дейди.
Робби :
«Бандам гуноҳларини кечирадиган, гуноҳига яраша жазолайдиган Робби борлигини билди» - деб, уни кечиради.
Сўнг у Аллоҳ тақдир этгунича яшайди ва яна бошқа гуноҳ қилади. Сўнг яна :
«Ё Роббим, мен яна гуноҳ қилдим, мени кечир», - дейди.
Робби :
«Бандам гуноҳларини кечирадиган, гуноҳига яраша жазо берадиган Робби борлигини билди» - деб, уни яна кечиради.
Сўнг у Аллоҳ тақдир қилгунича яшайди ва яна бошқа гуноҳ қилади, сўнг :
«Ё Роббим, мен гуноҳ қилдим, мени кечир», - дейди.
Шунда Робби :
«Бандам гуноҳини кечирадиган, гуноҳига яраша жазолайдиган Робби борлигини билди. Мен бандамни кечирдим, хоҳлаганидек иш қилсин», - дейди.
(Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).
Бу ҳадисдаги «хоҳлаганидек иш қилсин» жумласининг маъноси шундай :
Гуноҳи бир неча марта кечирилган бандада Аллоҳнинг фазли билан ҳаё шаклланади. Бу ҳаё уни Аллоҳга яна осийлик қилишдан тийиб туради, гуноҳдан тўсади. Банда Аллоҳга истиғфор айтиб, тавба қилганининг баракасидан шундай бўлади. Бу ҳам истиғфор ва тавбанинг фазилатига далолат қилади. Истиғфор ва тавбани маҳкам ушлаб, унга интилиш, доим истиғфор ва тавба билан машғул бўлиш бандага кўп яхшиликлар, катта баракотлар олиб келади. Аллоҳ таоло унга берган ҳаё неъмати ана шу баракалардан биридир. Ана шу ҳаё туфайли ҳатто «хоҳлаган гуноҳингни қил» дейилса ҳам у энди гуноҳ қилмайди.