Болалигимда “тенг тенги билан” мақолини фақат бойликка нисбатан айтилади, деб ўйлардим. улғайгач англадимки, тенглик илмда, фаҳмда ва тарбияда экан!

Одамлар нима дейди?

Шайтон ёки Нафс? Гуноҳ ишнинг остонасида турибсиз. Ўша ишни қилмоқчисиз, аммо бунга сизни шайтон васваса қиляптими ёки нафсингиз хоҳлаяптими? Баъзан гуноҳ ёки хато ишга мойиллик сезганимизда, ҳамма айбни шайтонга ағдаришга шошиламиз. Аммо бу нафсимизнинг хоҳиши бўлиши мумкин-ку? Шайтон - уйингиз эшигини тақиллатиб, сизни чалғитмоқчи бўлган бир бегона, холос. У ичкарига ўз-ўзидан кира олмайди. Асл муаммо - эшикни очишга тайёр турган, ўша тақиқланган лаззатни истаётган - Нафсимизда. Шайтон сизга танлов беради. Айтайлик, сиз исрофга қўл урмоқчисиз, вақтни беҳуда ишларга сарфламоқчисиз, ёки кийим-кечак сотиб олмоқчисиз, дейлик. «Йўқ, ҳозир эмас, кейинроқ сотиб оламан», десангиз, бу истак ўтиб кетади ёки сизга танлов беради, ичингизда - «Китоб сотиб олсангчи?» деган овоз келади ва у сизни нафсингизга хуш келувчи танловларни беради. Сиз унинг биринчи таклифини рад этиб, «Йўқ, мен буни қилмайман», десангиз, у бошқа гуноҳни таклиф қилади. Унинг мақсади лаззат эмас, шунчаки сизни адаштириш ва гуноҳга ундаш. Агар сизни катта гуноҳга кўндира олмаса, кичигига ўтади, ундан ҳам ўтолмаса, сизни амалингиз билан риёга, кибрлантиришга уринади. Аммо Нафсчи? Нафс муайян бир нарсага боғланиб қолади. Унинг мақсади - айнан ўзи хоҳлаган лаззат. У битта гуноҳга ёпишиб олади ва сиз уни рад қилсангиз ҳам, қайта - қайта ўша ишни талаб қилаверади. Масалан, нафс бирор таомни, маълум бир инсонни ёки аниқ бир моддий нарсани хоҳласа, у таклифни ўзгартирмайди. Сиз уни чалғитишга уринсангиз ҳам, у барибир «Фақат шу!» деб тураверади. У худди инжиқ болага ўхшайди - ўйинчоғини бермагунингизча тинчимайди. Шайтонни истиғфор билан ҳайдаш осон. Аммо нафсни чалғитиб бўлмайди - у ўта қайсар. Уни фақат ирода билан жиловлаш, ҳалол муқобиллар билан тарбиялаш керак. Ташқаридаги душман билан эмас, ичингиздаги «мен» билан курашинг. Ҳақиқий ғалаба - нафс устидан қозонилган ғалабадир.