حقیقتا در جامعه‌ی ما، دیوار روشنفکران و متفکران از دیوار هر صنف دیگری کوتاه‌تر است. جامعه‌ای که مسئولیت اشتباهات گذشته‌ی خودش را نمی‌پذیرد و می‌خواهد مسئولیت را همچون دسته‌ی گل، به گردن هرکسی جز خودش بیندازد و خب این وسط، گردن چه کسی بهتر از گردن روشنفکران و متفکران؟ من به هیچ عنوان ادعای این را ندارم که روشنفکران و متفکران ما عاری از هرگونه اشتباه و خطایی بودند. اما با یک چیز خیلی مشکل دارم، اینکه ریشه‌ی تمامی مشکلات امروزمان را در اشتباهات روشنفکران در تحلیل‌هایشان بدانیم و آن‌ها را تماما مسئول وضع امروز این کشور بشناسیم. به چند دلیل: اول - مگر جامعه‌ی ما تا چه حد تحت تاثیر تحلیل‌ها و نظرات متفکرانش بوده است؟ میانگین سرانه‌ی مطالعه‌ی ایرانیان از گذشته تا به امروز چه میزان بوده؟ آیا اصلا استقبال از سینمای فرهنگی و غیرتجاری در گذشته و اکنون، با سینمای تجاری قابل مقایسه بوده است؟ آیا اکنون تعداد فالورهای یک متفکر ایرانی با یک اینفلوئنسر اینستاگرامی، قابل قیاس است؟ راستش را بخواهید اساسا روشنفکران و متفکران ما در جامعه‌ی گذشته و اکنون ما، حائز جایگاه ویژه‌ای نبوده اند و اینطور نبوده که مردم چشمشان به دهان اینها باشد که هرچه گفتند انجام دهند. در جامعه‌ی ما، یک ورزشکار که اسم یک نویسنده‌ی ایرانی را نمی‌داند، بیشتر مورد اقبال مردم است تا یک متفکر. دوم - اتفاقا وقتی که پنجاه سال قبل مردم ما غالبا پیرو یک نظر خاصی بودند، ما متفکرانی داشتیم که با آن نظر غالب مخالف بودند. اتفاقا آن‌ها هم که مخالف نظر جامعه بودند، مثل همین امروز فحش و بد و بیراه نثارشان می‌شد و از جامعه بشدت طرد می‌شدند. روشنفکرانی که پنجاه سال قبول زندگی می‌کردند، در آن زمان با نظر توده‌ی مردم همراه شده بودند. البته این نقد به آن‌ها هست که چرا به جای نقد نظر توده، با آن همراه شدند. اما این مساله نشان می‌دهد که آن‌ها جلودار مردم نبودند که به این خاطر که مردم از اینها پیروی کرده باشند، مجازات شوند. آن‌ها با مردم همراهی کردند و البته از این بابت به آن‌ها نقد وارد است. سوم - گردن گیر ما ایرانی‌ها از گذشته تا الان همواره خراب بوده است. همه مقصر بوده اند جز خود ما. همه‌ی اینها نقشه‌ی کشورهای دیگر بوده است. بقیه آمدند و خراب کردند و ما تقصیری نداشتیم و مسئولیتی نیز نداریم. اما بلاخره هر مشکلی یک مسببی دارد. خب این وسط کی بهتر از روشنفکرها که مسئولیت را بر گردن آن‌ها بیندازیم و بگوییم ما گول حرف‌های اینها را خوردیم. کدام دیوار کوتاه‌تر از دیوار روشنفکران برای سلب مسئولیت؟ چهارم - اصلا سوال مهم‌تر این است که بر فرض روشنفکران گمراه بودند و می‌خواستند مردم را گول بزنند و بر فرض که مردم ما هم خیلی دنبال روشنفکرانشان بوده اند. چرا مردم باید خیلی راحت گولشان را بخورند و هر حرفی که روشنفکران گفتند را بپذیرند؟ اما بالاخره یک جایی ما باید این مسئولیت گریزی را کنار بگذاریم، چرا که مسئولیت گریزی دردی را از ما دوا نمی‌کند. به جای اینکه مسئولیت تصمیمات اشتباهمان را مثل دسته‌ی گل به گردن روشنفکرانمان بیندازیم،  از خود بپرسیم که چه اشتباهاتی کردیم و چرا آن اشتباهات را کردیم؟ وگرنه این مسئولیت گریزی چیزی جز تکرار همان اشتباهات برای ما به ارمغان نمی‌آورد. #ابااباد @AbaEbad

دیوار کوتاه روشنفکران ایرانی @AbaEbad

فرض کنید یک روزی شما یک هواشناسی را پیدا می‌کنید که به دقت بسیار مشهور است. از او می‌خواهید پیش‌بینی هوایی مثلا از دو روز آینده داشته باشد. قاعدتا او نیاز به اطلاعاتی دارد و شما به او قول می‌دهید که هر اطلاعاتی خواست به او بدهید تا او وضعیت هوا را پیش‌بینی کند. اما از آنجایی که این هواشناسی خیلی دقیق است، درخواست حجم بالایی از اطلاعات را از شما می‌کند. می‌گوید که من چون هواشناس خیلی خیلی خیلی دقیقی هستم، نیاز به اطلاعات مربوط به تک تک مولکول‌های موجود در اتمسفر زمین را دارم تا وضعیت هوای فردا و پس فردا را برایتان پیش‌بینی کنم. او ادعا می‌کند که با داشتن اطلاعات مکان و سرعت مربوط به تک تک مولکول‌های هوا، می‌تواند وضعیت بعدی تک تک مولکول‌ها را با قوانین فیزیک حساب کند و وضعیت هوایی را برای شما با دقت بسیار بالایی پیش‌بینی کند. شما بلافاصله می‌فهمید که این هواشناس عقلش را از دست داده است. چون اولا ما چنین حجم از اطلاعات راجع به تک تک مولکول‌های هوای یک منطقه را نداریم. دوم اینکه ما حتی اگر چنین حجمی از اطلاعات داشته باشیم، حافظه‌ی لازم برای ذخیره‌ی این حجم از اطلاعات را نداریم. سوم اینکه حتی اگر ما این اطلاعات را داشته باشیم و به این هواشناس دیوانه بدهیم، او قدرت پردازش معادلات حرکت تک تک مولکول‌های هوا را ندارد. اصلا هیچ هواشناس عاقلی برای پیش‌بینی وضعیت هوا، نیاز به چنین اطلاعاتی ندارد. پس هواشناسان چطور اینقدر پیش‌بینی‌های خوب و دقیقی از وضعیت هوا ارائه می‌دهند؟ آن‌ها در واقع به جای نظریات بنیادین (fundamental theories) از نظریات موثر (effective theories) استفاده می‌کنند. یعنی او به جای اینکه از یک نظریه‌ی بنیادین (البته بنیادین‌‌تر نسبت به نظریه‌ی فعلی، چون ذیل هر نظریه‌ای یک سطح عمیق‌تر و بنیادین‌تر وجود دارد) مثل قوانین حاکم بر حرکت مولکول‌ها استفاده کند، کارش را راحت می‌کند و در سطح دیگری با یک نظریه‌ای که کافی و موثر است، مساله‌ی هوای یک منطقه را بررسی می‌کند. کافی‌ست به جای آن حجم اطلاعات، به او دما، فشار، رطوبت هوا، وضعیت جوی در ارتفاعات مختلف، تصاویر ماهواره‌ای و سرعت و جهت باد را بدهید. او بدون رفتن به سطح بنیادین یعنی سطح مولکول‌ها، یک پیش‌بینی عالی از وضعیت آب و هوا به شما خواهد داد. البته در اینجا اگر شما اطلاعات مولکول‌ها را به آن هواشناس دیوانه می‌دادید و او واقعا قدرت پردازش آن را داشت او نیز به همین پیش‌بینی می‌رسید. اما همیشه اینطور نیست که تئوری موثر را بتوان از تئوری بنیادین به دست آورد. مثلا ما اصلا نمی‌دانیم که چطور کنار هم قرار گرفتن اتم‌ها یک موجود زنده را می‌سازد. یعنی قوانین زیست شناسی از قوانین اتمی منتج نمی‌شود. با این حال ما به زیست شناسی اعتماد می‌کنیم، چرا که کارش را درست انجام می‌دهد. حتی اگر ما نتوانیم از فیزیک به آن برسیم. این نشان می‌دهد که نظریه‌ی موثر، لزوما نسخه‌ی ساده شده از نظریه‌ی بنیادین نیست. و یا به عبارت دیگر، کل لزوما مجموع خواص اجزایش را ندارد. عنوان مقاله‌ی معروف "بیشتر، متفاوت است یا More is Different" نوشته‌ی فیلیپ اندرسون (برنده‌ی نوبل فیزیک ۱۹۷۷) ناظر به همین مساله است. #ابااباد @AbaEbad