datetime moduli sana bilan ishlaydi. date(yil, oy, kun) sana yaratadi, timedelta(days=...) kun qo‘shadi. Ayirmadan kunlar sonini olish mumkin. Misolda aniq sana ishlatamiz, shuning uchun natija qayta tekshiriladi.
💻 Misol:
from datetime import date, timedelta
boshi = date(2026, 9, 21)
keyingi = boshi + timedelta(days=7)
print(keyingi)
print((keyingi - boshi).days)
✅ Natija: 2026-09-28
7
🎯 Mashq: Boshlanish sanasiga 44 kun qo‘shib, 45 kunlik kursning oxirgi kunini toping.
🐍 PYTHON | 35/45
35-dars. random: son topish o‘yini
random.randint(1, 5) 1 va 5 ham kirgan oraliqdan tasodifiy butun son oladi. Quyida bir urinishli o‘yin. Har safar natija o‘zgarishi mumkin. random parol yoki xavfsizlik tokeni yaratish uchun mos emas.
💻 Misol:
import random
sir = random.randint(1, 5)
taxmin = int(input("1–5 orasida son: "))
if taxmin == sir:
print("Topdingiz!")
else:
print("Yashirin son:", sir)
✅ Natija: Tasodifiy: topdingiz yoki yashirin son
🎯 Mashq: while bilan 3 urinish bering. To‘g‘ri topilganda break orqali o‘yinni tugating.
Modul — qayta ishlatiladigan Python kodi. import modulni ulaydi. Standart kutubxonadagi math uchun qo‘shimcha paket o‘rnatish shart emas. Modul nomidan keyin nuqta bilan kerakli funksiyaga murojaat qilamiz.
Kutiladigan xatoni boshqarish uchun try–except ishlatiladi. int() noto‘g‘ri matn olsa ValueError beradi. Aniq xato turini ushlang. try barcha xatolarni avtomatik tuzatmaydi. Misolda abc kiriting.
💻 Misol:
try:
yosh = int(input("Yosh: "))
print("Keyingi yil:", yosh + 1)
except ValueError:
print("Butun son kiriting!")
✅ Natija: Butun son kiriting!
🎯 Mashq: Kodni 15, abc va 3.5 bilan sinang. Qaysi kiritish qabul qilinishini tushuntiring.
🐍 PYTHON | 32/45
32-dars. O‘zgaruvchining ko‘rinish sohasi
Funksiya ichida yaratilgan nom odatda lokal bo‘ladi: u funksiya tashqarisidagi shu nomli o‘zgaruvchini almashtirmaydi. Tashqi qiymatlarni o‘zgartirish o‘rniga parametr olib, return bilan natija qaytarish qulay.
💻 Misol:
x = 10
def namuna():
x = 3
print(x)
namuna()
print(x)
✅ Natija: 3
10
🎯 Mashq: tashqi ball=50 yarating. Funksiya ichida ball=90 deb chiqaring, keyin tashqi ballni tekshiring.
🐍 PYTHON | 31/45
31-dars. Standart va nomli argumentlar
Parametrga standart qiymat berish mumkin. Chaqirishda uni bermasak, standart qiymat ishlaydi. nom=qiymat ko‘rinishidagi argument kodni o‘qishni yengillashtiradi. Standart parametrlarni majburiylaridan keyin yozing.
💻 Misol:
def salom(ism, til="uz"):
if til == "en":
return f"Hello, {ism}!"
return f"Salom, {ism}!"
print() natijani ekranga chiqaradi, return esa funksiyadan qiymat qaytaradi. Qaytgan qiymatni saqlash yoki boshqa hisobda ishlatish mumkin. return ishlaganda funksiya tugaydi. Returnsiz funksiya None qaytaradi.