Телеграм канал «Xushnudbek.uz»

Voyaga yetmagan Hasan va Husan egizak farzandlari doimiy ravishda mahalla ichida mashinani katta tezlikda haydashiga yo’l qo’yib bergan Nozim Azizov 5 sutkaga qamalibdi.


👉 @xushnudbek 👈

9-mart, dushanba (19-kun)
Iftorlik vaqti: 18:27 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

“NAQLIYOT VOSITALARI ODOBLARI” BOBI UCHUN MUALLIFDAN XULOSA

Ushbu «Naqliyot (transport) vositalari odoblari» sarlavhasi ostida kelgan ma’lumotlar oldingi kitoblarimizda topilmaydi. Zotan, yangi paydo bo‘lgan naqliyot vositalariga oid odoblar ulardan oldingi yozilgan kitoblarda bo‘lishi mumkin ham emas. Qadimgi naqliyot vositalariga oid odoblar esa o‘z holicha bayon qilingan bo‘lib, ular alohida jamlanmagan edi.

Shuning uchun bo‘lsa kerak, hozir bu boradagi odoblarga rioya qilish ko‘ngildagidek emas. Kamina xodimingizga bu haqda odamlar shikoyat qilib turishadi. Ularning gaplariga qaraganda, ko‘pchilik yo‘l harakati qoidalariga ham, ulov minishdagi odob-axloq me’yorlariga ham amal qilmaydi. Ko‘pgina haydovchilar bir-birlariga ozor berishadi, so‘kishib-urishadi va hokazo.

Bir tanish kishining aytishicha, yoshi o‘tib qolgani sababidan u avtoulovini sekinroq haydar ekan. Yosh haydovchilar u kishining ortidan «tezroq hayda» degan ma’noda ovoz chiqarish asbobi (signal) bilan shovqin ko‘tarishar, u kishidan oldinga o‘tib olgach, uyat gaplar bilan so‘kib ketishar ekan. Mazkur tanishimiz bu gaplarni alam bilan aytdi va odamlarga bu borada ulamolar tushuncha berishsa, yaxshi bo‘lishini ham ta’kidladi. Bunga o‘xshash gap-so‘z va fikr-mulohazalar tez-tez uchrab turibdi.

Mazkur avtoulov beodoblari piyoda yurganlarida, suhbat va boshqa muomalada yuqorida aytib o‘tilgan beodobliklarini qilmasliklari mumkin. Chunki bu holatlarda ko‘z ko‘zga tushib turadi. Ammo ushbu holatdan yiroqlashib, o‘z uloviga minib olgach, insonning iliq nafasini sezmay, ko‘zi ko‘ziga tushmay turganda, istagan noma’qulchiligini o‘ziga ep ko‘rib qoladi.

Aslida bu holat o‘sha insonlarning umumiy odob-axloqlari darajasi pastligidan kelib chiqqan bo‘ladi. Ularning ko‘z ko‘zga tushib turganda odobliroq bo‘lishlari riyokorlikdan iborat bo‘ladi. Odob va axloq me’yorlari ularning asosiy sifatiga aylanmagani uchun, mazkur beodobliklarni qilishni o‘zlariga ravo ko‘rishadi. Haqiqiy mo‘min-musulmon kishilarning odob va axloq me’yorlari ularning doimiy sifatlariga aylanib qolgani uchun, qayerda, qachon, kimning oldida bo‘lishidan qat’i nazar, o‘zlarini yuksak odob doirasida tutishadi.

Ushbu mulohazalar turtki bo‘lib, anchadan buyon umumiy tarzda ijtimoiy odoblar haqida, xususan, yangi paydo bo‘lgan naqliyot, so‘zlashuv vositalari va boshqa narsalarga oid odoblarni xalqqa yetkazish maslahatini qilib yurar edik. Yosh olimlarimizdan ba’zilariga iltimos qilib, ular bu mavzularda risolalar ham yozishgan, bular internetdagi sahifamizda nashr ham qilingan edi. O‘sha bitiklardan foydalanib, ushbu kitobga ham yangi mavzuga oid ma’lumotlar sifatida bir necha boblarni kiritishni ma’qul ko‘rdik.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

⛈️ Erondan O’zbekistonga “kislotali yomg’irlar” kirib kelayotgani haqidagi xabarlar inkor qilindi

“O’zgidromet”ning ma’lum qilishicha, bunday xabarlar ilmiy jihatdan asoslanmagan.

Kislotali yog‘inlar atmosferada oltingugurt oksidlari (SO₂) va azot oksidlari (NO₂) uzoq vaqt davomida to‘planib, bulutlarda suv bug‘i bilan kimyoviy reaksiyaga kirishishi natijasida hosil bo‘ladi. Bunday jarayonlar asosan yirik sanoat hududlari va to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqindi manbalari yaqinida kuzatiladi.

Havo massalari uzoq masofalarga ko‘chishi jarayonida ifloslantiruvchi moddalar yig’indisi atmosferadagi turbulentlik, vertikal aralashish, quruq va nam cho‘kish jarayonlari ta’sirida keskin kamayadi. Shu sababli manbadan minglab kilometr uzoqlikda xavfli darajadagi kislotali yog‘inlar shakllanishi deyarli mumkin emas.

Bundan tashqari, yog‘inlarning hosil bo‘lishi mahalliy bulut hosil bo‘lish jarayonlari bilan bog‘liq bo‘lib, yog‘inlar asosan hudud ustidagi atmosferada mavjud bo‘lgan suv bug‘i va aerozollar hisobiga shakllanadi.

Meteorologik kuzatuvlar va atmosfera havosi sifati monitoringi ma’lumotlariga ko‘ra, kislotali bulutlarning O‘zbekiston va qo‘shni davlatlar hududiga ko‘chib kelishi xavfi kuzatilmayapti.


👉 @xushnudbek 👈

Tashqi ishlar vazirligi:

9-mart soat 07:00 holatiga koʻra, Oʻzbekistonga jami 21 ming 712 nafar fuqaromiz qaytarildi.

Jumladan:

🇸🇦Saudiya Arabistonidan – 17 ming 963 nafar;
🇦🇪BAAdan – 3 ming 290 nafar;
🇮🇷Erondan – 47 nafar;
🇶🇦Qatardan – 378 nafar;
🇧🇭Bahrayndan – 27 nafar;
🇴🇲Oʻmondan – 7 nafar.


👉 @xushnudbek 👈

9-mart, dushanba (19-kun)
Saharlik vaqti: 05:27
Iftorlik vaqti: 18:27 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

YO‘LOVCHINING ODOBLARI

Yo‘lovchi chiqqan naqliyot vositasida o‘zini xuddi birovning uyida yoki jamoatchilik joyida o‘tirgandek tutishi kerak.

Birovning shaxsiy markabiga mingan odam xuddi uning uyiga kirgan kabidir. Birovning uyiga kirgan odam qanday odoblarga rioya qilsa, markabiga mingan odam ham o‘shanday odoblarga rioya qilishi kerak. Odob bilan o‘tirish, ulovda mavjud narsalarga qo‘l uzatmaslik, haydovchining iznisiz biror narsadan foydalanmaslik va hokazolar shular jumlasidandir. Shuningdek, jamoatchilik markabiga mingan odam ham xuddi jamoatchilik binolariga kirgan kishidek bo‘ladi. U ham o‘ziga yarasha odoblarga rioya qilishi lozim.

Yo‘lovchi o‘zi chiqqan naqliyot vositasida ozodalikka rioya qilishi juda ham muhim.

Bunda naqliyot vositasi shaxsiymi, jamoat foydalanadiganimi, farqi yo‘q. Zotan, musulmonlarning ko‘zga ko‘ringan shiorlaridan biri: «Poklik iymondandir». Afsuski, ba’zi kishilar bu haqiqatni unutib, o‘zlari foydalanayotgan naqliyot vositalarida tozalikka rioya qilishmaydi. Turli chiqindilarni, qog‘oz va oziq-ovqat qoldiqlarini naqliyot vositalariga tashlab ketish hollari har qadamda uchrab turadi.

Yo‘lovchidan o‘zi mingan naqliyot vositasiga hech qanday zarar yetkazmaslik talab etiladi.

Bu odobga rioya qilmay, naqliyot vositasiga zarar yetkazgan yo‘lovchi birovning yoki jamoatchilikning mulkiga talofat yetkazgan hisoblanadi va uni to‘lab berishi vojib bo‘ladi.

Yo‘lovchining jamoat naqliyot vositasida haqdor kishilarga joy berishi yuksak odob namunasidir.

Haqli kishilar deganda qari, bemor, zaifhol kishilar, homilador va bolali ayol kabilar kiradi. Bu kabi shaxslarni barcha joylarda avaylash kerak bo‘lganidek, naqliyot vositalarida ham joy berish, yordam ko‘rsatish hammaning burchidir.

Jamoatchilik markablarida tiqilinch bo‘lsa, yangi chiqqanlarga joy berish yuksak odobdir.

Jamoatchilik naqliyot vositalari ham xuddi majlislar kabidir. Ularda ham majlislar odobiga rioya qilish lozim bo‘ladi.

Yo‘lovchining jamoatchilik naqliyot vositasida baqir-chaqir qilmasligi ham odobdandir.

Afsuski, ba’zi bir odobga rioya qilmaydigan shaxslar jamoatchilik naqliyot vositasida baland ovozda gapirib, xoxolab, so‘kinib, ko‘pchilikning tinchini buzadilar. Bunday holatlar musulmon kishilarga mutlaqo yarashmaydi.

Yo‘lovchi jamoatchilik naqliyot vositasida manziliga yetib borganidan keyin, haydovchiga tashakkur aytadi, garchi yo‘lkira to‘lagan bo‘lsa ham.

Yo‘lovchi naqliyot vositasidan tushayotganida, boshqalarga xayrlashuv salomini berib, «bismillah»ni aytib, o‘ng oyog‘i bilan tushadi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

❗️Ertaga, 9-mart (dushanba) barcha uchun dam olish kuni

Bu yil 8-mart – Xalqaro xotin-qizlar kuni bayrami yakshanba – dam olish kuniga to’g’ri keldi. Mehnat kodeksining 208-moddasiga binoan, agar bayram kunlari dam olish kuniga to’g’ri kelib qolsa, unda dam olish kuni bayramdan keyingi ish kuniga ko’chiriladi.

Shu sababli, 2025-yil 24-dekabrdagi PF-257-sonli Prezident farmoniga ko’ra, yakshanbadagi dam olish kuni mos ravishda 9-mart — dushanbaga ko’chirilgan.

Boshqacha aytganda, ertaga — 9-mart, dushanba barcha uchun dam olish kuni bo’ladi.


👉 @xushnudbek 👈

8-mart, yakshanba (18-kun)
Iftorlik vaqti: 18:25 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

YO‘LOVCHINING ODOBLARI

Haydovchining o‘ziga yarasha odoblari bo‘lgani kabi, naqliyot vositalaridan foydalanuvchi yo‘lovchining ham o‘ziga yarasha odoblari bor. Ular, jumladan, quyidagilardan iborat:

Yo‘lovchi shaxsiy yoki jamoat foydalanadigan naqliyot vositasiga chiqishda yaxshi niyat bilan «bismillah»ni aytib, o‘ng oyog‘ini oldin bosib chiqishi odobdandir.

Zotan, musulmon inson o‘zining barcha ishlarida «bismillah»ni aytadi va o‘ng taraf bilan ish boshlaydi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday qilganlar.

Yo‘lovchining jamoatchilik naqliyot vositasiga chiqishda tartibga rioya qilishi yuksak odobdir.

Bunda bekatga yetib kelish asosidagi tartibga binoan chiqiladi. Ya’ni bekatga avval yetib kelgan odam oldin chiqadi.

Yo‘lovchi naqliyot vositasiga chiqishdan oldin oyoq kiyimining tozaligini yo‘lga qo‘yishi ham odobdandir.

Oyoq kiyimidagi nopok narsa, loy va boshqalar bilan naqliyot vositasiga chiqsa, xuddi birovning uyiga yoki jamoatchilik joyiga tozalanmagan oyoq kiyimi bilan kirganga barobar bo‘ladi. Bu esa musulmon insonga mutlaqo to‘g‘ri kelmaydi.

Yo‘lovchi naqliyot vositasiga chiqayotib, undagi kishilarga salom beradi.

Salomlashish odobi shuni taqozo qiladi. Biror joyga kiruvchi kishi undagi shaxslarga, ozchilik ko‘pchilikka salom beradi.

Yo‘lovchi naqliyot vositasiga chiqqanda, o‘tirish joyi avvaldan (chiptada) belgilangan bo‘lsa, o‘sha joyga o‘tiradi.

Ba’zi jamoat naqliyot vositalarida yo‘lovchining o‘tirish joyi avvaldan belgilab qo‘yiladi. Yo‘lovchining o‘sha belgilab qo‘yilgan joyiga o‘tirishi odobdandir. Boshqa birovning joyiga o‘tirib olish beodoblik va o‘taketgan madaniyatsizlikdir.

Yo‘lovchi naqliyot vositasiga chiqqanda, o‘tirish joyi avvaldan belgilanmagan bo‘lsa, birinchi duch kelgan bo‘sh joyga o‘tirishi odobdandir.

Bu barcha jamoatchilik joylarida ham rioya qilinadigan ishlardandir. Chunki bo‘sh joy tursa-da, odamlarni bezovta qilib, o‘ziga alohida joy axtarish ko‘pchilikka malol kelishi mumkin.

Yo‘lovchi naqliyot vositasiga minganda, «minish duosi»ni o‘qishi lozim.

Bu duo yuqorida keltirildi va uni yodlab olish har bir yo‘lovchi uchun zarur. Hozirda bu duoni naqliyot vositalariga ilib qo‘yish ham urf bo‘lib bormoqda. Albatta, bu juda yaxshi ish sanaladi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈