Телеграм канал «Xushnudbek.uz»

10-mart, seshanba (20-kun)
Iftorlik vaqti: 18:28 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

UYALI ALOQA VOSITASIGA OID ODOBLAR

Telefon sotib olishda uni yaxshiliklarga, dunyo va oxirat uchun manfaatli narsalarga ishlatish niyatini qilish kerak.

Ana o‘shanda undan barcha narsalar barobarida foydalaniladi va unga qo‘shimcha ravishda yaxshi niyat uchun savob ham olinadi.

Uyali aloqa jihozining o‘z ehtiyojiga yarashasini olishi kerak.

Chunki ehtiyojdan tashqari narsaga mol-pul sarf qilish isrofdir. Isrofgarchilik esa haromdir.

Bu ishda ham Islomning barcha ishlardagi shiori bo‘lmish mo‘tadillikka amal qilib, o‘rtacha ish tutgan afzaldir.

Uyali aloqa vositasi oynasiga Alloh lafzini va Qur’oni karim oyatlarini qo‘ymaslik odobdandir.

Bu ishni qilish esa mazkur narsalarga nisbatan behurmatlikka olib borishi mumkin. Chunki ushbu muqaddas lafzlar oynada ochiq turgan holda telefonni betahorat ushlash, u bilan noloyiq joylarga kirish joiz sanalmaydi. Uning oynasi qopqog‘i yopilgachgina, jihozni betahorat ushlash mumkin. O‘sha muqaddas narsalar telefon oynasida ko‘rinib turgan holatda qog‘ozda turganidek hukmda bo‘ladi. Demak, u bilan tahoratxona yoki hammom kabi joylarga kirish mumkin emas.

Uyali aloqa jihozining qo‘ng‘iroq tovushlariga Qur’on oyati, azon yoki Allohning zikrlarini qo‘yish mumkin emas.

Zero, Qur’on uni o‘qish, butun vujud bilan tinglash, ma’nolarini tafakkur qilib, ko‘rsatmalariga amal qilish uchun Alloh taolo tomonidan nozil qilingan muqaddas Kalomdir. Shunday ekan, unga shu maqsadlarga muvofiq tarzda munosabatda bo‘lish vojibdir. Qur’on musiqa yoki qo‘ng‘iroq o‘rnida ishlatilishi uchun nozil qilingan emas.

Azon esa Islomning shior-nishonlaridandir. U musulmonlarni ibodatga chorlash uchun joriy qilingan ibodatdir. Azon kabi boshqa zikrlarni ham qo‘ng‘iroq o‘rnida ishlatish mumkin emas.

Uyali aloqa jihoziga Islomda tinglash yoki tomosha qilish man qilingan narsalarni joylashtirish haromdir.

Agar bunday narsalarni jihozni ishlab chiqaruvchi korxona-tashkilot kiritib qo‘ygan bo‘lsa, ularni darhol o‘chirib tashlash lozim. Zotan, o‘sha taraf shu usul bilan ham odamlarni buzishga, ular orasida buzuqlikni tarqatishga harakat qiladi.

Uyali aloqa vositasi o‘zgaga tegishli bo‘lsa, uning ruxsatisiz olish, undan birovga qo‘ng‘iroq qilish, uning ichidagi narsalarni ochib ko‘rish mutlaqo mumkin emas.

Bunday qilinganda, o‘zgalarning sirlariga, yashirilishi lozim bo‘lgan narsalariga tajovuz qilingan bo‘ladi. Bu albatta, katta xiyonatdir. Xiyonat esa haromdir.

Uyali aloqa jihozi bilan o‘zining ruxsatisiz birovni suratga olish yoki ovozini yozish mutlaqo mumkin emas.

Chunki bu josuslikdir, xiyonatdir. Agar o‘sha narsa boshqalarga ham tarqatilsa, bundan-da ulkan xiyonat, gunohi azim bo‘lishi muqarrar.

Bolalarga uyali aloqa jihozini olib berishga shoshilmaslik, olib berganda ham, faqat zarurat yuzasidan ishlatilishini yo‘lga qo‘yish lozim.

Ko‘proq bolalarning qayerdaligini bilib turish, ba’zi ishlarga chorlash maqsadida uyali aloqa jihozi ularda ham zaruratga aylanib qolishi mumkin. Bu holda ularga faqat gaplashish imkonini beradigan jihoz olib berish kerak. Boshqa amaliyotlarni bajarish, misol uchun, qisqa maktub yuborish va qabul qilish, surat olish, ovoz yozish, internetga kirish kabilarni aralashtirmaslik muvofiqdir. Shu bilan birga, bolalarning jihozlarini nazorat qilib, ichidagilarini tez-tez tekshirib turish kerak.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

❗️Bugun tunda “Tashabbusli byudjet”da ovoz berish jarayoni boshlanadi

Bugun, 10-mart soat 23:59 dan so‘ng 2026-yil 1-mavsum uchun saralashdan o‘tgan loyihalarga ovoz berish bosqichi boshlanadi.

Ovoz berish jarayoni 10 kun — 20-mart soat 23:59 ga qadar davom etadi.

ℹ️ Eslatma: sheriklik loyihalari bo‘yicha fuqarolar mablag‘larni bugun, 10-mart soat 18:00 ga qadar tranzit hisobraqamlariga o‘tkazishlari lozim.


👉 @xushnudbek 👈

Tashqi ishlar vazirligi:

10-mart soat 07:00 holatiga koʻra, Oʻzbekistonga jami 25 ming 47 nafar fuqaromiz qaytarildi.

Jumladan:

🇸🇦Saudiya Arabistonidan – 21 ming 17 nafar;
🇦🇪BAAdan – 3 ming 555 nafar;
🇮🇷Erondan – 47 nafar;
🇶🇦Qatardan – 394 nafar;
🇧🇭Bahrayndan – 27 nafar;
🇴🇲Oʻmondan – 7 nafar.


👉 @xushnudbek 👈

Tursunov Jasur Sanjarovich Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani hokimi etib tayinlandi.

Bunga qadar u Chiroqchi tumani prokurori edi.


👉 @xushnudbek 👈

Havo harorati pasayishi sababli bugun, 10-mart kuni soat 16:00 dan boshlab “metan zapravkalar” faoliyatiga vaqtincha cheklov joriy etiladi — Energetika vazirligi


👉 @xushnudbek 👈

10-mart, seshanba (20-kun)
Saharlik vaqti: 05:26
Iftorlik vaqti: 18:28 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

UYALI TELEFON ODOBLARI

Ajanabiy tildan olingan «telefon» so‘zi ovozni uzoq masofaga uzatish ma’nosini bildiradi. Avvallari bu maqsadga mo‘ljallangan asboblar bo‘lmagan. Keyinchalik ilmning rivojlanishi natijasida ovoz uzatish asboblari ixtiro qilindi va ulardan boshqalar qatori musulmonlar ham foydalana boshladilar. Telefon aloqasi va texnikasi rivojlana borib, bu sohada misli ko‘rilmagan taraqqiyotga erishildi. Oxiri kelib bizda «uyali telefon» deb nomlanayotgan, boshqa xalqlarda «cho‘ntak telefoni», «qo‘l telefoni», «harakatlanuvchi telefon» kabi turli nomlar bilan atalayotgan telefon turi keng tarqaldi. Hozirga kelib, moslama nafaqat ovozni uzoq masofaga uzatish vositasi, balki surat va videotasvirga tushirish, ularni boshqalarga yuborish, ovoz yozish, qisqa maktublar (SMS) yuborish, internetga kirish kabi bir qancha ishlarni amalga oshirish vositasiga aylanib qoldi.

Albatta, bu narsalarni tartibga solish, telefon orqali bo‘ladigan aloqalarning me’yori va odoblarini bayon qilish zarurati tug‘ildi. Ammo bu ish bilan deyarli hech bir odam yoki guruh jiddiy shug‘ullanmayotir. Muammolar esa borgan sari ko‘payib bormoqda.

***

...Masjidda ma’ruza qilishga tayyorlanayotgan edim. Shunda bir guruh yoshlar mendan oldin qo‘llariga telefonlarini olib, suratga olishni boshlab yuborishdi. Ulardan ba’zilari boshqa namozxonlarning yelkalari osha, turtib-surtib oldinga o‘tishga intilishmoqda. Boshqa birlari cho‘kkalab olishgan. Uchinchi toifasi esa o‘tirgan joyida bo‘ynini cho‘zib, qo‘lidagi telefonini baland ko‘tarib turishibdi. Otaxonlar bezovta bo‘lishmoqda, asabiylashishmoqda. Ba’zilari haligi yigitlarni tartibga chaqirib, o‘tirishga chorlashdi. Eng asosiysi, surat va ovozni yozmoqchi bo‘layotgan yoshlar na masjid imomidan, na mendan ruxsat so‘rashni xayollariga ham keltirishmagan edi. Ularning fikricha, suratga yoki ovoz yozishga shaylangan kishi hammadan yuqori turadi, unga birov xalaqit bermasligi ham farz, ham vojib...

Musulmonlarga, namozxon kishilarga shu ish munosibmi? Yo‘q! Bu ish musulmonlarga mutlaqo yarashmaydigan o‘ta odobsizlikdir! Musulmon inson Alloh taoloning uyi bo‘lmish masjidda suratga olish, ovoz yozish bilan ovora bo‘lmasligi, odob bilan ma’ruza eshitishi kerak. Boshqa namozxonlarga, ma’ruzachiga xalaqit bermasligi lozim.

***

...Bir odamning marosimidamiz. To‘yga kelganlar uchun keng joyga dasturxon tuzalgan. Biz o‘tirgan chorpoya atrofini ko‘p sonli «telefonchilar» o‘rab olib, surat olishni va ovoz yozishni boshlab yuborgan. Boshqa mehmonlar to‘silib qolganlari sababli, tik turib, bo‘yin cho‘zishmoqda yoki «telefonchilar»ni «O‘tir-o‘tir», deb tartibga chaqirishmoqda. «Telefonchilar» esa bunga parvo ham qilmay, o‘z faoliyatlarini davom ettirish, bir-birlarini itarish-turtish bilan ovoralar. Ularning fikri-zikri – beodoblik bilan yozgan narsalarini telefon orqali tezroq boshqalarga yuborib, shuhrat qozonish, maqtanish...

Musulmon mehmonlarga shu ish munosibmi? Yo‘q! Bu ish mehmonlarga mutlaqo munosib emas. Mehmon degan odam o‘zi uchun ko‘rsatilgan joyda odob bilan o‘tirishi lozim. Izn so‘ramasdan, birovni suratga olmasligi va ovozini yozmasligi kerak. Eng asosiysi, boshqa mehmonlarni bezovta qilmaslik lozim.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

Voyaga yetmagan Hasan va Husan egizak farzandlari doimiy ravishda mahalla ichida mashinani katta tezlikda haydashiga yo’l qo’yib bergan Nozim Azizov 5 sutkaga qamalibdi.


👉 @xushnudbek 👈