Телеграм канал «Xushnudbek.uz»

26-fevral, payshanba (8-kun)
Iftorlik vaqti: 18:14 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

OVQATLANISH ODOBLARI

• Taom yemoq gohida farz bo‘ladi.
Bu ishni farz bo‘lganida qilgani uchun inson savob oladi va uni qilmagani uchun gunohkor bo‘ladi. Halokatni daf qilish uchun taom yeyishning hukmi shudir. Chunki Islomda inson o‘z jonini halokatga tashlamaydi, balki uni saqlash uchun harakat qilishi farzdir.

• Taom yemoq gohida vojib bo‘ladi.
Farz namozni tik turib o‘qishga qodir bo‘lgudek va farz ro‘zani tutishga qodir bo‘lgudek miqdorda taom yeyish vojibdir. Shariat qoidasi bo‘yicha vojibni ado etish uchun kerak bo‘lgan narsa ham vojib hisoblanadi.

• Taom yemoq gohida mandub bo‘ladi.
Rizq kasb qilishga, ilm olishga va nafl ibodatlarni ado etishga qodir bo‘lgudek miqdorda taom yeyish mandubdir.

• Taom yemoq gohida muboh bo‘ladi.
Zarar yetadigan bo‘lmagudek to‘yib taom tanovul qilish mubohdir.

• Taom yemoq gohida harom bo‘ladi.
Ortiqcha to‘yib, o‘ziga zarar yetkazadigan darajagacha taom yemoq haromdir.

• Taom yemoq gohida makruh bo‘ladi.
Bunga to‘yganidan ortiqcha taom yeyish kiradi.

• O‘zi qilgan qurbonlik go‘shtidan yemoq mustahabdir.
Aqiqaning hukmi ham qurbonlikning hukmiga o‘xshash.

• Kafforot va fidya uchun so‘yilgan hayvonning go‘shtidan o‘sha kafforot va fidya vojib bo‘lgan odam yeyishi mumkin emas.

• To‘y va ziyofat taomidan yemoq mustahabdir.

• Notanish joyda taom yemoqchi bo‘lgan odam u yerdagi taomning qanday bo‘lishini bilmagani uchun uning haqida surishtirmay turib yemasligi kerak.

Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom doimo avval surishtirib olib, keyin taomga qo‘l uzatar edilar.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

Magistral gaz quvurlarida bosim bir me’yorda bo‘lib, barcha hududlardagi, jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi “metan zapravka”lar ham uzluksiz faoliyat yuritadi – Energetika vazirligi.


👉 @xushnudbek 👈

🌳 Toshkentning 9 ta hududida yangi jamoat parklari tashkil etiladi

Shavkat Mirziyoyev kecha, 25-fevral kuni bu bo’yicha taqdimot bilan tanishdi.

Unga ko’ra, shaharning 9 ta hududida umumiy maydoni 134 gektar boʻlgan alohida yangi jamoat parklari barpo etish rejalari koʻrib chiqildi va maʼqullandi.


👉 @xushnudbek 👈

⚽️ O’zbekiston FIFA Series musobaqasiga mezbonlik qiladi

Har ikki yilda bir marta o‘tkaziladigan xalqaro futbol musobaqasi doirasida turli konfederatsiyalarga mansub milliy terma jamoalar o‘rtasida o‘rtoqlik uchrashuvlari tashkil etiladi.

Musobaqa mini-turnirlar shaklida o‘tkazilib, har bir mini-turnirda to‘rt jamoa qatnashadi hamda bellashuvlar bitta markazlashgan mezbon davlatda bo‘lib o‘tadi.

🇺🇿O’zbekiston mezbonlik qiladigan turnirda milliy terma jamoamizdan tashqari 🇻🇪 Venesuela, 🇬🇦 Gabon hamda 🇹🇹 Trinidad va Tobago jamoalari ham ishtirok etadi.

Milliy terma jamoamiz o’yinlarni “Bunyodkor” stadionida Gabon (27-mart) hamda Venesuelaga (30-mart) qarshi o’tkazadi.


👉 @xushnudbek 👈

26-fevral, payshanba (8-kun)
Saharlik vaqti: 05:44
Iftorlik vaqti: 18:14 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

OVQATLANISH ODOBLARI

Islomda insonning faqat ruhiga emas, balki jismiga ham o‘ziga yarasha alohida ahamiyat berilgan. Inson jismiga berilgan bu ahamiyatni Islom unga o‘z hayotini saqlash va o‘zidan halokatni daf qilish uchun zarur bo‘lgan taom va sharobni iste’mol qilishni vojibga aylantirganida ko‘ramiz. Zarur bo‘lgan miqdordagi taom va sharobni isrof darajasiga yetkazmay tanovul qilish muboh sanaladi. Isrofgarchilik bilan iste’mol qilingan taom va sharob jism uchun zararli va xatarli bo‘lgani uchun taomning keragidan ortiqchasi haromdir.

Inson tanovul qiladigan taomlar o‘z asliga qarab ikkiga: nabotot va hayvonot taomlariga bo‘linadi.

Nabototdan bo‘lgan taomlar najas, zararli va mast qiluvchi bo‘lmasa, barchasi haloldir. Nabototlardan turli meva va don mahsulotlariga o‘xshash zarar yetkazmaydigan narsalar halol qilingan.

Najas taom yoki najas aralashgan taom harom bo‘ladi. «Najas» deganda iflos narsa tushuniladi. Misol uchun, cho‘chqa go‘shti va yog‘i, o‘limtik kabi narsalar najasdir.

Sichqon tushib qolgan suyuq yog‘ ham najas aralashgani uchun, haromga aylanadi. Payg‘ambarimiz alayhissalom bu holatda yog‘ni to‘kib tashlashga amr qilganlar. Agar sichqon tushishi bilan yog‘ harom bo‘lmasa, uni to‘kib tashlashga amr qilmas edilar.

Mast qiluvchi narsalarning haromligi hammaga ma’lum, buni takrorlab o‘tirishning hojati yo‘q. Shuningdek, zahar, mishiq, maniy, tuproq, tosh kabi yesa, insonga zarar yetkazadigan narsalar ham shariatimizda harom qilingan.

Hayvonlar uch qismga taqsimlanadi: suv hayvonlari, quruqlik hayvonlari va suv hamda quruqlikda yashovchi hayvonlar. Suv hayvonlarining barchasi jumhur ulamo nazdida haloldir. Hanafiyalar esa suv hayvonlaridan faqat baliq halol, deyishgan.

Quruqlik hayvonlariga kelganda ulardan o‘zi o‘lib qolgani, oqqan qon, cho‘chqa go‘shti va Allohning nomi aytib so‘yilmaganini yeb bo‘lmaydi, bularning barchasi haromdir.

Bo‘g‘ilib o‘lgan, suzilib o‘lgan, urib o‘ldirilgan, yuqoridan yiqilib o‘lgan, yirtqich hayvon yorib ketgan hayvonlarni joni bor vaqtida so‘yib olsa, halol bo‘ladi, agar so‘yishga ulgurilmasa, haromdir.

Qush va hayvonlardan bo‘ri, sher, yo‘lbars, burgut, lochin, qirg‘iy kabi yirtqichlar haromdir. Uy hayvonlaridan it, eshak va xachirlar ham harom sanaladi.

Yer yuzida yuradigan chayon, ilon, sichqon, chumoli, suvarak, o‘rgimchak, ari kabi hasharotlarni yeyish haromdir.

Halol va harom hayvonning qo‘shilishidan tug‘ilgan hayvonlar ham harom hisoblanadi. Misol uchun, ot va eshakning qo‘shilishidan tug‘ilgan xachir haromdir. Shofe’iy, hanbaliy va hanafiyardan ikki imomning nazdida ot haloldir.

Hanafiyalar nazdida zobb, chiyabo‘ri, tulki kabi hayvonlar ham haromdir.
Jumhur ulamo chorva hayvonlaridan tuya, sigir, qo‘y, echkilar halolligini aytishgan. Shuningdek, qo‘tos, jirafa, zebralar ham haloldir.

Yirtqich bo‘lmagan kabutar, musicha, chumchuq, bedana, o‘rdak, g‘oz, tovuq, tuyaqush, bulbul kabi qushlar halol sanaladi, shuningdek, yirtqich bo‘lmagan kiyik, tog‘ echkisi, bug‘u, quyon kabi yovvoyi hayvonlar ham halol.

Mevalarga, donlarga, taomga va sirkaga tushgan qurtlar ham haloldir. Qurt tushgan yegulikni yemasdan tashlab yuborilmaydi.

Ham quruqlikda, ham suvda yashaydigan timsoh va baqaga o‘xshash hayvonlar harom. Bir so‘z bilan Qur’on va Sunnatda haromligi bayon qilingan hayvonlarning barchasi harom.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

❗️Farg’onadagi bog’chalarda 62 nafar bola zaharlanishi bo’yicha jinoyat ishi qo’zg’atildi

21-fevral kuni Farg‘ona shahridagi 2, 58 va 61-sonli davlat bog‘chalarining 62 nafar tarbiyalanuvchisi qorin sohasida og‘riq, ich ketishi, haroratning ko‘tarilishi, ko‘ngil aynishi kabi belgilar bilan shifoxonaga yotqizildi.

Ayni paytda ulardan 27 nafari shifoxonada davolanishni davom ettirmoqda, qolgan bolalarga esa ruxsat berilgan.

Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 257-1-moddasi (Sanitariyaga oid qonunchilikni yoki epidemiyaga qarshi kurash qoidalarini buzish) bilan jinoyat ishi qo’zg’atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.

Ma’lumotlarga ko’ra, bolalar zaharlangan bog‘chalarga oziq-ovqatlarni “Garden Catering Trade” MChJ yetkazib bergan. Aniqlanishicha, mazkur MChJ Quvasoy va Farg‘ona shaharlaridagi bog’chalarga oziq-ovqat yetkazib beruvchi sifatida to‘g‘ridan-to‘g‘ri tanlangan.

Tartibga ko‘ra, autsorserlar umumiy ovqatlanish xizmati sohasida kamida bir yillik ish tajribasiga ega bo‘lishi shartligi belgilangan.

Biroq “Garden Catering Trade” 2024-yil 21-iyun kuni, ya’ni hokimlik bilan shartnoma tuzilishidan bir oy oldin davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan va talab etilgan ish tajribasiga ega bo‘lmagan.

MChJ ta’sischisi sifatida bunga qadar Iqboljon Bozorov ko’rsatilgan edi, ammo ikki kun avval ta’sischilik Mo’ydinjon G’ofurovga o’tkazilgan.


👉 @xushnudbek 👈

25-fevral, chorshanba (7-kun)
Iftorlik vaqti: 18:13 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

MASKANDAGI MA’NAVIY ODOBLAR

Islomda maskanlarning moddiy odoblariga e’tibor berish bilan birga, ularning ma’naviy odoblariga ham katta ahamiyat berilgan. Balki ma’naviy odoblarga birlamchi omillar sifatida qaralgan. Quyida mazkur odoblardan ba’zilarini taqdim etishga ijozat bergaysiz.

Birovnikiga munosib vaqtda borish odobdandir.

Odatda kishilar dam oladigan, uyquda bo‘ladigan va shunga o‘xshash uy egasi uchun noqulay paytlarda birovnikiga chaqirib borish odobdan emas. Iloji bo‘lsa, oldin telefon orqali gaplashib, vaqtini kelishib olib borilsa, yaxshi bo‘ladi.

Birovning maskaniga uning ruxsatisiz kirmaslik.

Alloh taolo Nur surasida marhamat qiladi:

«Ey iymon keltirganlar! O‘z uylaringizdan boshqa uylarga izn so‘ramaguningizcha va ularning ahliga salom bermaguningizcha, kirmang. Ana shunday qilmog‘ingiz siz uchun yaxshidir, shoyadki, eslasangiz» (27-oyat).

Ushbu oyati karimaga binoan, birovning uyiga kirmoqchi bo‘lgan odam uy egasining izni bilangina va u yerdagilarga salom berib kirishi lozim.

Birovning oldiga kirish uchun uch marta izn so‘raladi, ruxsat bo‘lmasa, qaytib ketiladi.

Biror kishini yo‘qlab borsangiz, ko‘cha eshigi oldida ikki-uch daqiqadan vaqt o‘tkazib, uch marta taqillatasiz yoki eshik qo‘ng‘irog‘ini chalasiz. Shunda ham javob bo‘lmasa, qaytib ketish kerak bo‘ladi. Agar birovnikiga kirmoqchi bo‘lsangiz, salom berib, uch martagacha kirishga ijozat so‘raysiz. Uy egasi alik olib, ichkariga taklif qilsagina, uyiga kirasiz.

Abu Sa’id Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Qachon biringiz uch marta izn so‘rasa-yu, unga izn berilmasa, ortiga qaytsin», dedilar».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Ruxsat berilgach, uyga kirgan odam uy egasi ko‘rsatgan joyga o‘tiradi.

Uyning egasi o‘z uyida nima qilishini o‘zi yaxshi biladi. Mehmonga qaysi joy qulayligini ham u belgilaydi. Mehmondorchilik tartiblarini Qayyum Nosiriy bunday ta’riflaydi: «Mehmonga borsang, uy egasi ko‘rsatgan joyga o‘tir. Nimani keltirsa, indamay ye. Mezbon tashqariga chiqsa, o‘rningdan turma, ruxsatsiz narsa qidirma. Goh u narsani, goh bu narsani ushlayverma. Ammo xonada kitoblar bo‘lsa, ko‘rish mumkin».

Birovning uyidagi odam unga imomlik qilmaydi.

Biror kishinikiga kelgan mehmon namoz o‘qilayotganda, xonadon sohibining imomlik qilishiga yo‘l beradi. Chunki Payg‘ambarimiz birovning xonadonida unga imomlik qilishdan qaytarganlar.

Birovning uyiga kirgan odam atrofga alanglab qaramaydi.

Bexosdan bo‘lsa ham, ko‘zi nomahramlarga tushib qolmasligi kerak. Shuningdek, mehmon chor tarafga alanglab qarayversa, mezbonga noqulay bo‘lishi bor. Shu bois o‘ngu so‘liga, past-balandga, tashqariga alanglamay, odob bilan o‘tirishi lozim.

Birovning uyiga kirgan odamning ko‘zi beixtiyor shariatda qarash mumkin bo‘lmagan biror narsaga tushib qolsa, darhol boshqa tarafga qaraydi.

Bu musulmonlar uchun barcha joylarda ham umumiy qoidadir. Beixtiyor ko‘z tushganda ayb va gunoh yo‘q. Ammo undan keyin ham nazarni tiymaslik gunohdir.

Birovning uyiga kirgan odam uy egasining xonadon ishlariga aralashmaydi.

Agar mehmon mezbonning xonadon ishlariga aralashsa, o‘taketgan beodoblik qilgan bo‘ladi. Bu narsa keraksiz xijolatpazlik va noxushliklarni keltirib chiqaradi. Mehmon keltirilgan taomdan rozi bo‘lib, mezbonni xursand qiladigan darajada yeydi, uni u yoqdan-bu yoqqa olib-qo‘yavermaydi, taomga shukrona aytib, xonadon ahlini duo qilib, xayrlashadi.

Birovning uyiga kirgan odam u yerdan uy egasining izni bilan chiqadi.

Albatta, mezbonning iznisiz uydan chiqish uni noqulay ahvolga solib qo‘yishi mumkin, ya’ni hovlida xotin-xalaj yurgan bo‘lishi yoki biror boshqa holatga ko‘z tushishi mumkin. Shuning uchun mehmon tashqariga chiqish uchun ham mezbondan izn so‘rashi kerak. Mezbon esa mehmonning chiqishiga sharoitni to‘g‘rilab izn beradi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈