23-fevral, dushanba (5-kun)
Iftorlik vaqti: 18:10 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]
#ramazon
KALOM ODOBLARI
Gapirayotgan odamga yuzlanib, uning so‘zlarini diqqat bilan eshitish lozim.
Ikki kishi suhbatlashayotganida, eshituvchi kishi so‘zlayotganning yuziga boqib, uning gaplarini diqqat va e’tibor bilan tinglashi, zarurat tug‘ilmasa, uning so‘zini bo‘lmasligi ham suhbat odoblaridandir. Bir odam gapirayotganida, boshqa yoqqa qarab turish so‘zlovchiga nisbatan hurmatsizlik, odobsizlik bo‘ladi.
Uchinchi odam huzurida ikki kishi undan yashirib gaplashmaydi.
Majlis-davralarda ikki kishi bir-birining qulog‘iga shivirlab, pinhona gaplashmaydi, majlis ahlining ba’zilari bilib, boshqalari bilmaydigan tilda so‘zlashilmaydi. Ikki kishi bir-biriga sir aytsa, ularning o‘rtasiga kirib, gapiga quloq solinmaydi.
Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Agar uch kishi bo‘lsa, ikkitasi uchinchini qo‘yib, pichirlashmaydi», dedilar».
Buxoriy rivoyat qilgan.
Uchinchi kishidan yashirib, unga eshittirmaslik maqsadida gapirilgan gapdan o‘sha kishining ko‘ngliga ozor yetadi. Shayton vasvasa qilib, uning xayoliga turli bo‘lmag‘ur fikrlarni soladi. Natijada mo‘min kishiga ozor yetadi, mo‘minga ozor berish esa haromdir.
Birovning gapi sir bo‘lsa, boshqalarga aytmaslik kerak.
Gapning sirligi uning egasi «Hech kimga aytmang», deyishi yoki ishora qilishi bilan bilinadi. Misol uchun, gapni gapirayotib yoki gapirib bo‘lgach, atrofga qarab qo‘yishiga o‘xshash holatlarda eshitilgan gaplar sir bo‘lgani uchun boshqaga aytilmaydi.
Bunday paytda o‘sha gap sohibining «Gapimni birovga aytma», deb ta’kidlashining keragi yo‘q. O‘sha, birov eshitib qolmadimi, degan ma’noda alanglab qarab qo‘yishining o‘zi yetadi. Kim mazkur holdagi gapni boshqalarga aytsa, omonatga xiyonat qilgan bo‘ladi.
So‘zlayotgan paytda ortiqcha harakatlar qilmaslik lozim.
Bunga ko‘z, qosh, qo‘l va boshqa a’zolarning harakati ham kiradi. Suhbatlashayotganda suhbatdoshini turtib, qo‘lidan tutib yoki kiyimidan tortqilab gapiradiganlar ham bor. Ushbu narsalar ham odobsizlikka kiradi va bu ishlar kishi odobidagi nuqsonlardir.
***
XULOSA: Til ofatlaridan saqlanishning eng yaxshi yo‘li turli bema’ni o‘tirish-ziyofatlar, g‘iybat-xusumat majlislari, nodon, axloqsiz kishilar suhbati kabilardan uzoqroq yurishdir.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.
👉 @xushnudbek 👈