Телеграм канал «Xushnudbek.uz»

Energetika vazirligi: Bugun, 15-mart kuni “metan zapravkalar” soat 10:00 dan 16:00 ga qadar faoliyat yuritadi.

Farg‘ona vodiysida ularning ish vaqti hokimliklar bilan kelishilgan holda, gaz bosimidan kelib chiqib amalga oshiriladi.


👉 @xushnudbek 👈

15-mart, yakshanba (25-kun)
Saharlik vaqti: 05:17
Iftorlik vaqti: 18:33 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

SAFAR ODOBLARI

Safar insonning vatanidan yoki yashab turgan joyidan chiqib, uzoq masofani bosib o‘tishidir. Aslida bu muboh ish, ammo niyat bilan ibodat darajasiga ko‘tarilishi mumkin.

Azaldan ajdodlarimiz safar qilishga targ‘ib etishgan. Chunki safarning salomatlikka, ko‘ngildagi g‘uborlarni ketkazishga foydasi bor. Safar asosan haj-umra qilish, ilm olish, tijorat, nafs riyozati, ko‘ngil yozish, sayr-tomosha, ustozlar va ulug‘larni ziyorat qilish va boshqa maqsadlarda qilinadi.

Safarga chiqish oldidan nima maqsadda safar qilinayotgani ko‘pchilik bilan kengashib aniqlanadi, yaxshi axloqli hamroh (yo‘ldosh, hamsafar) tanlanadi, yo‘lda unga muruvvat ko‘rsatib, haqqi ado etiladi. Safardoshlarning qiliqlariga, fe’l-atvoriga chidash, ular bilan xushmuomalada bo‘lish, safar ozuqasini birga baham ko‘rish ham safar odoblariga kiradi. Kishilarga malol kelmaydigan va gunoh bo‘lmaydigan darajada hazil-mutoyiba qilib turish safar mashaqqatlarini yengillashtiradi.

Ko‘pchilik yoki bir jamoa safarga chiqqanida, hamsafarlar ichlaridan fazilatli, olim kishini, bunday odam bo‘lmasa, himmatli va tadbirli kishini o‘zlariga rahbar qilib saylab olishadi va butun safar davomida unga bo‘ysunishadi. Hamrohlariga shafqatli bo‘lib, xizmatlarini qilish, ularga buyruqbozlik qilmaslik va hukmini o‘tkazmaslik ana shu rahbarning odobidir.

Yo‘lda zaif, notavon, bemor kishilarga yordam ko‘rsatiladi, holidan, non-suvidan xabardor bo‘lib turiladi, xizmatga buyursa, darrov bajariladi, ularni yo‘lda tashlab ketilmaydi.
Agar mashina yoki aravada yo‘lga chiqiladigan bo‘lsa, haydovchi bilan kelishilganidan ortiqcha yuk olinmaydi, yuk uning ishtirokida ortiladi, kirakashlarning qo‘polligi va yomon fe’liga sabr qilinadi, yaxshi ulovga minganda kekkayib ketilmaydi.

Umuman aytganda, safar aniq maqsadni ko‘zlagan holda bo‘lishi kerak. Maqsadining tayini yo‘q, behudaga vaqt, mol va kuch sarflash uchun bo‘ladigan safarning boridan yo‘g‘i yaxshi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

14-mart, shanba (24-kun)
Iftorlik vaqti: 18:32 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

INTERNETDAGI ALOQA ODOBLARI

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda xuddi ko‘z-ko‘zga tushib turgandek, o‘zini odob va axloq ila tutish lozim.

Bu xildagi aloqa ko‘pchilik bilan bo‘layotganini zinhor unutmaslik kerak. Mazkur aloqa yozishma orqali bo‘lsa, yozuv qoidalariga to‘liq amal qilib, o‘zining yuksak madaniyatini ko‘rsatish kerak. Yozuvlarining bexato ekanini tekshirib ko‘rishi lozim. Agar aloqa ovozli yoki suratli bo‘lsa, buning ham rioyasini qilish kerak. Musulmon kishidan chiroyli va madaniyatli bo‘lib ko‘rinish va so‘zlash talab etiladi.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda notanish kishilarni «siz»lab, ularga alohida hurmat ko‘rsatish kerak.

Voqe’likda ham shunday bo‘ladi. Notanish kishi bilan aloqaga kirishganda, hurmatini joyiga qo‘yib, alohida ahamiyat va e’tibor bilan muomala qilinadi.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda bahs-munozara har qancha qizisa ham, birovga ozor berishga bormaslik kerak.

Ba’zi odamlar haddidan oshsa ham, musulmon odam o‘zini bosishi va o‘zidan ketganlarga e’tibor bermasligi va ularga nasihat qilishi lozim. Mingta baqir-chaqirdan ko‘ra bitta hikmatli so‘z ustun turishini biror daqiqa ham unutmaslik zarur.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda behuda tortishuvlarga yo‘l qo‘ymaslik, beodobliklarga qarshi kurashish yaxshi ishdir.

Ba’zi odamlar behuda tortishishga o‘ch bo‘ladi. Tortishish uchungina bahs-munozaralar qo‘zg‘aydi. Boshqalarning jig‘iga tegishni yaxshi ko‘radi. Biz, musulmonlar ana shunday kishilar toifasidan bo‘lmasligimiz va ularga qarshi kurashishimiz lozim.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda savdo ishlari olib borilsa, oldin buning tafsilotini yaxshi o‘rganib olish shartdir.

Internet qalloblari odamlarni aldash uchun o‘ziga xos «internet-savdolari»ni o‘ylab topishgan. Birgina misol tariqasida QuestNet nomli internet bozorini olishimiz mumkin. Sirtdan qaraganda, bu narsa odamlarga qulaylik tug‘dirish, savdo molini arzonlashtirish uchun tuzilganga o‘xshaydi. Tarmoqli savdo nomini olgan bu ish aslida qalloblikdan boshqa narsa emas. Ammo sodda odamlarni aldashga juda ham qulay. Qabulimga ba’zi kishilar kelib, mazkur savdo haqida savollar bera boshlashdi. Kishilarning taqdim qilayotgan ma’lumotlari uzuq-yuluq edi. Ammo ularning barcha axborotlarini qo‘shib, umumlashtirilganda, to‘laroq tasavvur hosil bo‘ldi. Shuning e’tiboridan, bu savdo joiz emas, degan javob berildi.

Bu gap odamlar orasida tarqalib, so‘rovchilar yana ko‘paydi. Oxiri shu ishni yuritayotganlar kelib, o‘zlari tushuntirib bermoqchiliklarini aytishdi. Ularga o‘xshaganlarning kimligini bilganim uchun, yozma ravishda murojaat qilishlarini so‘radim. Ancha vaqt o‘tganidan keyin yozma tushuntirish va murojaat olib kelishdi. So‘ngra ularga javob berdim. Ular esa boshqa shayxdan olgan narsasini ko‘rsatib, odamlarni aldashda davom etaverishdi. Kishilarda ikkilanish paydo bo‘lib qoldi. Ba’zilarning haligi «shayx»ni men bilan adashtirganlari ma’lum ham bo‘ldi. Shunda biz internetda bor haqiqatni e’lon qildik. Oxiri mazkur QuestNet tashkilotchilari qalloblikda ayblanib, mahkamaga tortildi.

Shuning uchun bunga o‘xshash ishlardan juda ehtiyot bo‘lish kerak. Oldin har bir narsaning, ishning halol yoki haromligini, dindagi hukmini yaxshilab o‘rganib olib, keyin unga qo‘l urish kerak.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

Ikkita oliygohga yangi rektor tayinlandi

➖ Madraximova Feruza Ruzimbayevna Abu Rayxon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti rektori etib tayinlandi.

U bunga qadar Urganch davlat pedagogika instituti rektori edi.

➖ Tojiyev Rustambek Rasulovich Farg’ona davlat texnika universiteti rektori etib tayinlandi.

U bunga qadar Oziq-ovqat texnologiyasi va muhandisligi xalqaro instituti rektori edi.


👉 @xushnudbek 👈

14-mart, shanba (24-kun)
Saharlik vaqti: 05:19
Iftorlik vaqti: 18:32 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

INTERNETDAGI ALOQA ODOBLARI

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda musulmon insonning o‘ziga taqvoni, yaxshilikni va go‘zal xulqni lozim tutishi talab etiladi.

Mo‘min-musulmon banda barcha odamlar bilan husni xulq ila muomalada bo‘lishi kerak.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda nomahramlar masalasida juda ehtiyot bo‘lish kerak.

Bu narsada ehtiyot bo‘linmagani uchun, juda ko‘p muammolar kelib chiqmoqda. Ayrim yigit-qizlarning internet orqali muloqotda noshar’iy aloqalarga o‘tib ketayotganlari kuzatilmoqda. Shuningdek, internet aloqasidagi tushunmovchiliklar yoki odobdan chekinishlar oqibatida oilali kishilar orasida ajralishgacha yetib borilmoqda.

Nomahramlar bir-birlari bilan shariat bo‘yicha oddiy holatlarda o‘zlarini qanday tutishsa, internetda ham shunday yo‘l tutishlari kerak.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda ish aynan internet orqali nikohlanishgacha yetib bormasligi kerak.

Ba’zi odamlar turli sabablarga ko‘ra, telefon yoki internet orqali shar’iy aqdi nikoh qilishni (bizdagi nikoh o‘qitishni) o‘zlariga ravo ko‘rishmoqda. Ba’zilar esa bu ishning shariatda joiz yoki joiz emasligini so‘rashadi. Yana birlari bu ishni amalga oshirganlari haqida xabar berishadi. Ushbu masalada ulamolar orasida ham bir oz ixtilof bor. Ammo ko‘pchilik yangi aloqa vositalari, jumladan, internet orqali nikohlanishga ruxsat bermaydi. Ular bunda nikohning shartlari, jumladan, guvohlar mavjud bo‘lmasligini dalil qilishadi. Yana ham chuqurroq ketganlar esa: «Hamma shartlar mavjud bo‘lsa ham, mazkur vositalar ila nikoh o‘qitish durust emas, chunki bu ish nikohning muqaddasligiga putur yetkazadi», deyishadi. Ular Alloh taolo ijob va qabulni, guvohlar hozir bo‘lishini va boshqa shartlarni bejizga joriy qilmaganini aytishadi.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda yolg‘on ishlatmaslik, soxtakorlik ila uydirma xabarlar, suratlar va videolavhalar tarqatmaslik talab etiladi.

Internetdagi imkoniyatlar ko‘payib ketganini ba’zilar suiiste’mol qilishga o‘tishgan, yolg‘on xabarlar, suratlar va videolavhalar tarqatishga odatlanishgan. Bunda o‘z maqsadiga erishish ham, odamlarni mayna qilish ham, yaxshilikka chaqirish niyati ham bo‘lishi mumkin. Ammo nima bo‘lganda ham, buni qilmaslik kerak. Islomda bu kabi ishlar qattiq qoralanadi.

Misol uchun, Qur’oni karimni behurmat qilgani uchun qiyofasi o‘ta jirkanch holatga o‘zgarib qoldi, deya bir qizning surati e’lon qilindi. Bunday bo‘lishi mumkin emas. Ehtimol, bu narsa sodda odamlarga ta’sir qilishi mumkin. Lekin Qur’oni karim bu kabi «yordam»larga muhtoj emas.

Shuning uchun ham soxtakorlik ila to‘qilgan mazkur xabar ulamolar tomonidan qoralandi. Qur’oni karimni ehtirom qilish kerakligini o‘z yo‘li bilan tushuntirish lozim.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

❗️Chet elga chiqib ishlamoqchi bo’lgan aliment to’lovchi fuqarolarga o’rnatilgan cheklovlar qayta ko’rib chiqiladi

Shavkat Mirziyoyev aliment majburiyati bo‘lgan odamlar tashkiliy migratsiya asosida xorijda ishlash imkoniyatiga ega bo’lmayotganini ta’kidladi.

Chunki fuqaro chetga chiqishi uchun 5 yillik aliment pulini oldindan to‘lashi yoki aliment oluvchidan yozma rozilik olishi kerak.

Mutasaddilarga bu masalani chuqur o‘rganib, tegishli taklif kiritish topshirildi.

ℹ️ Ma’lumot uchun: o‘tgan yili aliment bilan bog‘liq 70 ming murojaat kelib tushgan, lekin aliment to‘lovchining rasmiy daromadi yo’qligi uchun murojaatlarning 30 foizi hal qilinmasdan qolgan.


👉 @xushnudbek 👈

13-mart, juma (23-kun)
Iftorlik vaqti: 18:31 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

INTERNETDAGI ALOQA ODOBLARI

Internetda chat, forum, feysbuk, tvitter kabi o‘zaro aloqa olib borishga xizmat qiluvchi vositalar orqali kishilar bir-birlari bilan yozishma, so‘zlashma, suratli muloqotlar olib borish imkoniyatlariga ega bo‘lishgan. Ular ushbu imkoniyatlarni ishga solib, ko‘pgina hojatlarini ro‘yobga chiqarish, ma’lumot almashish, bilmaganini so‘rab o‘rganish, yangi do‘st va sheriklar orttirish kabi ko‘pgina manfaatlarga ega bo‘lmoqda.

Ammo shu bilan birga, boshqa sohalarda bo‘lgani kabi, bu sohada ham o‘ziga yarasha muammolar, mushkulotlar va ko‘ngilsiz voqealar paydo bo‘lmoqda. Masalan, begonalarning bir-birlari bilan ushbu vositalar orqali olib borgan aloqalari natijasi o‘laroq, nikohga va’da berish, birovga tuhmat qilish, kimnidir zinoda ayblash, so‘kish kabi ishlar kelib chiqmoqda.

Shuningdek, er-xotinlarning ushbu vositalar orqali olib borgan aloqalari natijasi o‘laroq taloq, bir-birini zinoda ayblash, nasabni inkor qilish kabi o‘ta ahamiyatli hukmlar ham sobit bo‘lmoqda.

Ushbu vositalar orqali bir necha taraflarning olib borgan muloqotlaridan so‘ng bir-birini ommaviy ravishda kofir, fosiq, fojir deya hukm chiqarish, fahsh ishlarga chaqirish, sehr va folbinlikka chorlash, pora va’da qilish, video orqali avratlarni namoyish qilish, shaxsiy, diniy, ijtimoiy holatlarni masxara qilish kabi o‘ta jiddiy holatlar ham paydo bo‘lmoqda.

Bularning hammasini tartibga solish, kishilarni to‘g‘ri yo‘lga solib, noto‘g‘risidan qaytarish lozim bo‘lmoqda. Bu borada hukumatlar, xalqaro tashkilotlar va boshqalar yetarli ishlar olib borishmoqda. Shu bilan birga, musulmonlarga bu boradagi shar’iy odoblarni ham bayon qilib borish zaruratga aylandi.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda o‘ziga tanlangan ismning go‘zalligiga e’tibor berish lozim.

Internetdagi o‘zaro aloqalarda har bir kishi o‘ziga ma’lum taxallus qo‘yib olishi odat tusiga kirgan. Aslida o‘zining asl ismi bo‘lgani yaxshi. Lekin turli sabablarga ko‘ra, taxallus tanlab olsa ham bo‘ladi. Faqat taxallus tanlashda o‘zining beodobona gap va ishlariga parda qilish niyati bo‘lmasligi shart. Taxallus tanlaganda chiroyli va zavq bag‘ishlaydigan ismlarni tanlash kerak. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam musulmonlarning ismlari umidbaxsh, ezgulikni ifoda qiladigan bo‘lishiga katta e’tibor berganlar.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda shariat ruxsat bergan narsalarga amal qilib, man qilgan narsalardan chetda bo‘lish asosiy qoida bo‘lishi zarur.

Bu qoida musulmon insonning barcha qiladigan ishlariga ham tatbiq qilinadi. Jumladan, internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishida ham shunday bo‘lishi talab etiladi. Ba’zi kishilar muomala holati bir oz o‘zgargani tufayli internetdagi muomalalarga yengil-yelpi qarashadi, bu esa mutlaqo noto‘g‘ridir.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishdan yaxshilik va taqvoda hamkorlik qilish hamda yomonlik va dushmanlikda hamkorlik qilmaslik shior qilib olinishi zarur.

Zotan, musulmon inson hayotining barcha sohalarida ushbu shiorga doimo amal qilib yashashga intiladi.

Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishdan foydali maqsadni ko‘zlash va befoyda ishlardan chetda bo‘lish lozim.

Musulmon inson o‘ziga berilgan umr ne’mati aziz ekanini, undan unumli foydalanish o‘zining muqaddas burchi ekanini, oxiratda uning har bir lahzasidan so‘ralish borligini bir zum ham unutmasligi darkor. Shu e’tibordan internetga kirib olib, behuda narsalarga soatlab vaqt sarflash qattiq qoralanadi.

Musulmon insondan vaqti, kuchi, aqli va zehn-zakovatini faqat foydali narsalarga sarflashi talab etiladi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈