Телеграм канал «Xushnudbek.uz»

27-fevral, juma (9-kun)
Saharlik vaqti: 05:43
Iftorlik vaqti: 18:15 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

TAOM YEYISH ODOBLARI

Taom tanovul qilishdan oldin ikki qo‘l yuviladi.

Islomda taomdan oldin ikki qo‘lni yuvish diniy ta’limotlar orasiga qo‘shilgan va u «baraka» deb atalgan.

Salmon roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
«Taomning barakasi undan oldin (ikki qo‘lni) yuvishdir va undan keyin (ikki qo‘lni) yuvishdir», dedilar».

Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilganlar.

Olim va katta yoshdagi kishilar taom tanovul qilishni boshlamagunlaricha, boshqalarning kutib turishi yuksak odob namunalaridandir.

Bu odobni boshqa odoblar qatori, bolalarga ham yoshliklaridan o‘rgatib borish kerak. Ba’zi xalqlarda ushbu odob allaqachon unutilib qolgan. Bizda unga amal qilish hozir yaxshi darajada, deya olamiz. Faqat bu odobga amal qilishda bardavom bo‘lish kerak.

Taom tanovul qilishni boshlashda «bismillah» aytiladi.

Dinimizda barcha yaxshi amallar tasmiya («bismillah») bilan boshlangani kabi taom iste’mol qilish ham Allohning nomi ila boshlanadi.

Taom o‘ng qo‘l bilan yeyiladi.

Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom barcha ishlarni o‘ngdan boshlashni yaxshi ko‘rar, jumladan, taomni ham o‘ng qo‘llari bilan yer edilar.

Har kim o‘z oldidan yeydi.

Taom lagan kabi idishda keltirilsa, har kim o‘z oldidan yeydi, birovning oldidagi taomga qo‘l uzatmaydi. Chunki birovning oldidagi taomga qo‘l uzatish g‘irt beodoblikdir.

Qo‘l bilan yeganda, taom uchta barmoq bilan olinadi.

Bundan ko‘p barmog‘ini ishga solish ochko‘zlikdir.

Ka’b ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Nabiy sollallohu alayhi vasallam uchta barmoqlari bilan yer edilar va qo‘llarini artishdan oldin ularni yalar edilar».

Muslim, Abu Dovud, Termiziy va Nasaiy rivoyat qilganlar.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

🇺🇿🇹🇷Shavkat Mirziyoyev telefon orqali muloqotda Turkiya prezidenti Rejep Tayyip Erdog‘anni tug’ilgan kuni bilan tabrikladi.


👉 @xushnudbek 👈

26-fevral, payshanba (8-kun)
Iftorlik vaqti: 18:14 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

OVQATLANISH ODOBLARI

• Taom yemoq gohida farz bo‘ladi.
Bu ishni farz bo‘lganida qilgani uchun inson savob oladi va uni qilmagani uchun gunohkor bo‘ladi. Halokatni daf qilish uchun taom yeyishning hukmi shudir. Chunki Islomda inson o‘z jonini halokatga tashlamaydi, balki uni saqlash uchun harakat qilishi farzdir.

• Taom yemoq gohida vojib bo‘ladi.
Farz namozni tik turib o‘qishga qodir bo‘lgudek va farz ro‘zani tutishga qodir bo‘lgudek miqdorda taom yeyish vojibdir. Shariat qoidasi bo‘yicha vojibni ado etish uchun kerak bo‘lgan narsa ham vojib hisoblanadi.

• Taom yemoq gohida mandub bo‘ladi.
Rizq kasb qilishga, ilm olishga va nafl ibodatlarni ado etishga qodir bo‘lgudek miqdorda taom yeyish mandubdir.

• Taom yemoq gohida muboh bo‘ladi.
Zarar yetadigan bo‘lmagudek to‘yib taom tanovul qilish mubohdir.

• Taom yemoq gohida harom bo‘ladi.
Ortiqcha to‘yib, o‘ziga zarar yetkazadigan darajagacha taom yemoq haromdir.

• Taom yemoq gohida makruh bo‘ladi.
Bunga to‘yganidan ortiqcha taom yeyish kiradi.

• O‘zi qilgan qurbonlik go‘shtidan yemoq mustahabdir.
Aqiqaning hukmi ham qurbonlikning hukmiga o‘xshash.

• Kafforot va fidya uchun so‘yilgan hayvonning go‘shtidan o‘sha kafforot va fidya vojib bo‘lgan odam yeyishi mumkin emas.

• To‘y va ziyofat taomidan yemoq mustahabdir.

• Notanish joyda taom yemoqchi bo‘lgan odam u yerdagi taomning qanday bo‘lishini bilmagani uchun uning haqida surishtirmay turib yemasligi kerak.

Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom doimo avval surishtirib olib, keyin taomga qo‘l uzatar edilar.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈

Magistral gaz quvurlarida bosim bir me’yorda bo‘lib, barcha hududlardagi, jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi “metan zapravka”lar ham uzluksiz faoliyat yuritadi – Energetika vazirligi.


👉 @xushnudbek 👈

🌳 Toshkentning 9 ta hududida yangi jamoat parklari tashkil etiladi

Shavkat Mirziyoyev kecha, 25-fevral kuni bu bo’yicha taqdimot bilan tanishdi.

Unga ko’ra, shaharning 9 ta hududida umumiy maydoni 134 gektar boʻlgan alohida yangi jamoat parklari barpo etish rejalari koʻrib chiqildi va maʼqullandi.


👉 @xushnudbek 👈

⚽️ O’zbekiston FIFA Series musobaqasiga mezbonlik qiladi

Har ikki yilda bir marta o‘tkaziladigan xalqaro futbol musobaqasi doirasida turli konfederatsiyalarga mansub milliy terma jamoalar o‘rtasida o‘rtoqlik uchrashuvlari tashkil etiladi.

Musobaqa mini-turnirlar shaklida o‘tkazilib, har bir mini-turnirda to‘rt jamoa qatnashadi hamda bellashuvlar bitta markazlashgan mezbon davlatda bo‘lib o‘tadi.

🇺🇿O’zbekiston mezbonlik qiladigan turnirda milliy terma jamoamizdan tashqari 🇻🇪 Venesuela, 🇬🇦 Gabon hamda 🇹🇹 Trinidad va Tobago jamoalari ham ishtirok etadi.

Milliy terma jamoamiz o’yinlarni “Bunyodkor” stadionida Gabon (27-mart) hamda Venesuelaga (30-mart) qarshi o’tkazadi.


👉 @xushnudbek 👈

26-fevral, payshanba (8-kun)
Saharlik vaqti: 05:44
Iftorlik vaqti: 18:14 (Toshkent vaqti) [hududlar farqi]

#ramazon

OVQATLANISH ODOBLARI

Islomda insonning faqat ruhiga emas, balki jismiga ham o‘ziga yarasha alohida ahamiyat berilgan. Inson jismiga berilgan bu ahamiyatni Islom unga o‘z hayotini saqlash va o‘zidan halokatni daf qilish uchun zarur bo‘lgan taom va sharobni iste’mol qilishni vojibga aylantirganida ko‘ramiz. Zarur bo‘lgan miqdordagi taom va sharobni isrof darajasiga yetkazmay tanovul qilish muboh sanaladi. Isrofgarchilik bilan iste’mol qilingan taom va sharob jism uchun zararli va xatarli bo‘lgani uchun taomning keragidan ortiqchasi haromdir.

Inson tanovul qiladigan taomlar o‘z asliga qarab ikkiga: nabotot va hayvonot taomlariga bo‘linadi.

Nabototdan bo‘lgan taomlar najas, zararli va mast qiluvchi bo‘lmasa, barchasi haloldir. Nabototlardan turli meva va don mahsulotlariga o‘xshash zarar yetkazmaydigan narsalar halol qilingan.

Najas taom yoki najas aralashgan taom harom bo‘ladi. «Najas» deganda iflos narsa tushuniladi. Misol uchun, cho‘chqa go‘shti va yog‘i, o‘limtik kabi narsalar najasdir.

Sichqon tushib qolgan suyuq yog‘ ham najas aralashgani uchun, haromga aylanadi. Payg‘ambarimiz alayhissalom bu holatda yog‘ni to‘kib tashlashga amr qilganlar. Agar sichqon tushishi bilan yog‘ harom bo‘lmasa, uni to‘kib tashlashga amr qilmas edilar.

Mast qiluvchi narsalarning haromligi hammaga ma’lum, buni takrorlab o‘tirishning hojati yo‘q. Shuningdek, zahar, mishiq, maniy, tuproq, tosh kabi yesa, insonga zarar yetkazadigan narsalar ham shariatimizda harom qilingan.

Hayvonlar uch qismga taqsimlanadi: suv hayvonlari, quruqlik hayvonlari va suv hamda quruqlikda yashovchi hayvonlar. Suv hayvonlarining barchasi jumhur ulamo nazdida haloldir. Hanafiyalar esa suv hayvonlaridan faqat baliq halol, deyishgan.

Quruqlik hayvonlariga kelganda ulardan o‘zi o‘lib qolgani, oqqan qon, cho‘chqa go‘shti va Allohning nomi aytib so‘yilmaganini yeb bo‘lmaydi, bularning barchasi haromdir.

Bo‘g‘ilib o‘lgan, suzilib o‘lgan, urib o‘ldirilgan, yuqoridan yiqilib o‘lgan, yirtqich hayvon yorib ketgan hayvonlarni joni bor vaqtida so‘yib olsa, halol bo‘ladi, agar so‘yishga ulgurilmasa, haromdir.

Qush va hayvonlardan bo‘ri, sher, yo‘lbars, burgut, lochin, qirg‘iy kabi yirtqichlar haromdir. Uy hayvonlaridan it, eshak va xachirlar ham harom sanaladi.

Yer yuzida yuradigan chayon, ilon, sichqon, chumoli, suvarak, o‘rgimchak, ari kabi hasharotlarni yeyish haromdir.

Halol va harom hayvonning qo‘shilishidan tug‘ilgan hayvonlar ham harom hisoblanadi. Misol uchun, ot va eshakning qo‘shilishidan tug‘ilgan xachir haromdir. Shofe’iy, hanbaliy va hanafiyardan ikki imomning nazdida ot haloldir.

Hanafiyalar nazdida zobb, chiyabo‘ri, tulki kabi hayvonlar ham haromdir.
Jumhur ulamo chorva hayvonlaridan tuya, sigir, qo‘y, echkilar halolligini aytishgan. Shuningdek, qo‘tos, jirafa, zebralar ham haloldir.

Yirtqich bo‘lmagan kabutar, musicha, chumchuq, bedana, o‘rdak, g‘oz, tovuq, tuyaqush, bulbul kabi qushlar halol sanaladi, shuningdek, yirtqich bo‘lmagan kiyik, tog‘ echkisi, bug‘u, quyon kabi yovvoyi hayvonlar ham halol.

Mevalarga, donlarga, taomga va sirkaga tushgan qurtlar ham haloldir. Qurt tushgan yegulikni yemasdan tashlab yuborilmaydi.

Ham quruqlikda, ham suvda yashaydigan timsoh va baqaga o‘xshash hayvonlar harom. Bir so‘z bilan Qur’on va Sunnatda haromligi bayon qilingan hayvonlarning barchasi harom.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Ijtimoiy odoblar» kitobidan.


👉 @xushnudbek 👈