📹 Келин хизмат қилса савоби эрига ёзиладими?
🎙 Устоз Ҳабибуллоҳ домла Абдулғаффор
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази бош мутахассиси,
Тошкент ислом институти катта ўқитувчиси
❓2075-САВОЛ: Мен тиш шифокориман. Муҳтож беморларни даволаб, уларга қилган харажатим ва кўрсатган хизматларим ҳақини закотимдан ҳисоблаб юборсам бўладими?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Йўқ, бундай шаклда закотни адо этиб бўлмайди. Чунки закотни беришда ҳақиқатан ҳам уни олишга ҳақли бўлган кишига тамлик (мулк эгаси) қилиб берилишига эътибор қаратилиши лозим. Хизмат кўрсатиш, таомлантириш каби қўлга олиб бўлмайдиган, эга бўлишни пайдо қила олмайдиган ишлар орқали закотни адо этиб бўлмайди.
Шунга кўра, сиз закот бермоқчи бўлсангиз ва келган беморнинг закот олишга ҳақли экани маълум бўлса, унга кўрсатилган хизматлар ва дори-дармонлар нархини билдирасиз. Ана шундан сўнг сиз унга ўша миқдордаги закотингиздан берасиз. Мижоз пулни қўлга олгач, сизга тўлаши керак бўлган тўловларни амалга оширса, сиз закотни адо этган, бемор қарзидан қутулган бўлади. Валлоҳу аълам.
САЛАМ САВДОСИДАГИ БИТИМНИ ЗИММАДА ТУРГАН ҚАРЗ ЭВАЗИГА ТУЗИШ МУМКИНМИ?
#савдо
❓2074-САВОЛ: Бир одамнинг мендан 10 млн. қарзи бор. Шу одам билан мазкур маблағ эвазига июль ойида буғдой беришга келишсак бўладими? Яъни, сендаги 10 млн. ҳақим ўрнига ана шу ойда буғдой олиб берасан, десам бўладими?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Келишувнинг бундай шаклда тузиш мумкин эмас. Лекин шариатда салам деб аталадиган ва кўринишидан сиз айтган савдога ўхшаб кетадиган байъга мувофиқлаштирган ҳолда сизларнинг ўрталарингиздаги битимни тўғрилаш мумкин. Саламда ҳали мавжуд бўлмаган маҳсулотга аввалдан пул берилади ва муддати келганида келишилган маҳсулот олинади. Фақат буни жоиз бўлиши учун унинг шартлари тўлиқ топилиши лозим. Ана шу шартларидан бири битим вақтида келишилган пулни нақд ҳолда берилишидир. Агар келишув насияга ёки саволдаги каби қарз эвазига бўлса, бу савдо ножоиз ҳисобланади.
Шунинг учун сиз буғдой олмоқчи бўлсангиз, аввал ўша одамдан ҳақингизни олинг ва пулингизга буғдой сотиб олинг. Ёки ўрим-йиғим пайтида унинг қўлида буғдой бўладиган бўлса, икки томон ўртадаги қарз эвазига ўша кунги нархда ҳосилдан беришга келишиб олсалар ҳам бўлади. Бу ҳолатда қарздор шахс қарзини буғдой билан адо этган бўлади. Валлоҳу аълам.