КЕРАГИДАН ОРТИҚЧА МИҚДОРДА ОВҚАТЛАНИШГА ДИНИМИЗДА ҚАНДАЙ ҚАРАЛАДИ?
#ҳалол_ҳаром
❓2100-САВОЛ: Динимизда овқатланишни тўймасдан аввал тўхтатиш суннат, дейилган. Аммо тўйгандан кейин ҳам ейишга қандай қаралади? Чунки ҳозирги кунда ижтимоий тармоқларда танилиш ёки бошқа мақсадларда кўпчилик тўядиган овқатни бир кишининг якка ўзи еб қўяётганига ўхшаш ҳолатлар тарқатилмоқда.
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ватандошимиз, буюк муҳаддис Имом Термизий раҳимаҳуллоҳ ўзларининг “Сунани Термизий” асарларида соғлом турмуш тарзининг олтин қоидаси бўла оладиган гўзал бир ҳадиси шарифни келтирганлар: Миқдом ибн Маъдийкариб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Одам боласи тўлдирадиган идишларнинг энг ёмони қориндир. Одам боласига қаддини тутадиган емаклар кифоядир. Агар жуда лозим бўлса, (қориннинг) учдан бири таом, учдан бири ичимлик ва учдан бири нафаси учун”, дедилар”.
“Фатово Оламгирия”да қуйидагилар айтилган:
“Таомланиш бир неча даражаларга бўлинади:
1. Фарз овқатланиш. Ҳалок бўлишдан сақланиш учун зарур бўлган миқдорни ейиш фарз ҳисобланади. Шунинг учун киши ейиш ва ичишни тарк этиб, ҳалок бўлса, гуноҳкор бўлади.
2. Ажр бериладиган таомланиш. Бунга намозни тик туриб ўқишга ва рўза тутишга кучи етиши учун фарз миқдоридан кўпроқ ейиш киради.
3. Мубоҳ (рухсат берилган) таомланиш. Бунга тананинг қуввати янада зиёда бўлиши учун тўйгунча ейиш киради. Бунда савоб ҳам, гуноҳ ҳам йўқ. Агар ҳалолдан бўлса, енгил ҳисоб-китоб қилинади.
Ҳаром таомланиш. Тўйгандан кейин ҳам ортиқча ейиш мумкин эмас. Аммо бундан мақсад эртанги рўзага қувват йиғиш ёки меҳмонни хижолат қилмаслик мақсадида унга ҳамроҳлик қилиш бўлса, зарари йўқ. "Ҳавий лил-фатаво" китобида шундай келган”. Валлоҳу аълам.
1. Жума учун ғусл қилиш.
2. Хушбўй нарсалар суртиш.
3. Чиройли кийимлар кийиш.
4. Жумага виқор ва сакина билан эрта бориш.
5. Жума куни баданни тозалаб, ҳайъатни гўзал қилиш.
6. Жума куни Каҳф сурасини қироат қилиш.
7. Жума куни ва кечаси дуони кўп қилиш.
8. Жума куни ва кечаси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга кўп салавот айтиш.
9. Имом биринчи ракъатда Фотиҳадан кейин Жумуъа сурасини ва иккинчи ракъатда Мунофиқун сурасини қироат қилиш.
10. Жума куни бомдод намозида "Ҳаа мийм сажда" ва "Ҳал атаа алалинсани" сураларини қироат қилиш суннатдир.
11. Жума намозининг фарзидан аввал ва кейин тўрт ракъатдан суннат намози ўқиш.
12. Жумада мудраган одам бошқа ерга ўтиб олиши.
«Астағфируллоҳаллазий лаа илаҳа илла ҳувал ҳаййул қоййум ва атубу илайҳ», деб уч марта айтса, Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини денгиз кўпигича бўлса ҳам, кечириб юборади», дедилар.
(Маъноси:Ҳай ва қаййум сифатли Зотдан бошқа илоҳ йўқ ва Унга истиғфор айтаман, Унга тавба қиламан.)