УНУТИБ АЙТИЛМАГАН ТАКБИРИ ТАШРИҚНИ КЕЙИН АЙТИБ ҚЎЙИШ
#намоз
❓2133-САВОЛ: Намоздан сўнг ташриқ такбирини айтиш эсдан чиқиб кетса, зикрлар пайтида ёки масжиддан чиққанидан кейин эсига тушган заҳоти айтиладими?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ташриқ такбири фарз намози якунлангач, намозни бузувчи бирор амал аралашмасдан дарҳол айтилиши лозим. Агар намозхон масжиддан чиқиб кетган, гапирган ёки қасддан таҳоратини бузган бўлса, такбир айтиш вақти ўтган ҳисобланади ва у қайта айтилмайди. Аммо жойидан жилмай ёки дунёвий сўзларни гапирмай, турли зикрлар билан машғул бўлиб турган вақтида эсига тушиб қолса, намозга тегишли ҳолат бузилмагани учун дарҳол такбирни айтиб қўяди. Валлоҳу аълам.
ШОМ НАМОЗИДАН 45 ДАҚИҚА ЎТГАНДАН КЕЙИН ХУФТОН ВАҚТИ КИРАДИМИ?
#намоз
❓2132-САВОЛ: Шу кунларда (Ёз фаслида) баъзи масжидларда соат кечки 21:00 бўлмай хуфтонга азон айтилар экан. Тақвим бўйича Хуфтон 21:26 да кираркан. Чунки баъзи илмли кишилар хуфтоннинг вақти шомдан 45 дақиқа ўтиб киради, бемалол ўқиш мумкин деган гап айтишар экан. Бу қанчалик тўғри?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Шом намозининг вақти қуёш ботгандан бошлаб, шафақ ғойиб бўлгунича давом этади. Бу барча фиқҳий китобларнинг жавоби ҳисобланади. Шафақ борасида имом Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳ билан икки шогирдлари ўртасида икки хил фикр мавжуд бўлиб, шогирдлари уфқдаги қизилликни шафақ десалар, Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳ шу қизилликдан кейин пайдо бўладиган оқликни шафақ деганлар. Мутааххир уламолар қизиллик деган сўзни фатво учун қабул қилганлар ва ана шу қизиллик йўқолгандан кейин хуфтон вақти киради деганлар.
Аллома Абдулғаний Майдоний раҳимаҳуллоҳ бу ҳақда шундай деганлар:
وفي شرح المنظومة: وقد جاء عن أبي حنيفة أنه رجع عن قوله وقال: إنه الحمرة؛ لما ثبت عنده من حمل عامة الصحابة الشفق على الحمرة، وعليه الفتوى
“Шарҳи манзума”да шундай келган: Батаҳқиқ, Имом Абу Ҳанифа (раҳмаҳуллоҳ) ўз қарашидан қайтгани ва шафақ қизилликдир, деб айтгани ривоят қилинган. Бунга сабаб саҳобаларнинг оммаси шафақ сўзини қизиллик деб тушунганликлари у кишининг ҳузурида собит бўлганидир”. (“Лубоб” китоби).
Фатво ҳам мана шу қарашга кўра берилади” Мазкур қизиллик мамлакатларнинг географик жойлашуви ва фаслларга қараб турли вақтда йўқолади. Айнан бизнинг ҳудудларда 45 дақиқада йўқолиши кузатилмайди, балки энг ками 1 соату 15 дақиқа бўлиб, бу асосан қиш кунларига тўғри келади. Энг узоғи эса 1 соату 39 дақиқа бўлиб, бу асосан ёз кунларига тўғри келади.
Ҳеч қандай илмий асосга таянмасдан қоронғу тушди, бўлди, хуфтон вақти кирди деб хуфтонни ўқиб қўйиш битта намозни қазо бўлишига олиб келади. Чунки вақти кирмасдан ўқилган намоз нафлга ўтади. Сабаби Аллоҳ таоло ояти каримада ҳар бир намозни вақтида адо этишга буюрган ва бу нарса унинг вақтини тўғри топиш билан бўлади.
Шом вақтида уфқни кузатиб осмондаги қизиллик ва оқликни ажратиш оддий одамлар учун қийинчилик туғдиради. Шу боис, намоз вақтлари масаласида масъул уламолар томонидан тасдиқланган тақвимлардан фойдаланиш, яъни ишончли тақвимга қараб намоз вақтларига риоя қилиш лозим.
Фатво маркази уламоларидан бир қисми турли фаслларда, уфқни тўлиқ кузатиш мумкин бўлган минтақаларга бориб, уфқни кузатиб, шомдан кейинги шафақнинг ғойиб бўлиши ҳамда субҳи содиқнинг киришини бир неча бор кузатганлар ва уларнинг хулосаси асосида ҳозирги кундаги тақвим тузилган. Юртимиз мўмин-мусулмонлари ибодатларини ана шу тақвим асосида адо этсалар, иншааллоҳ, ўз вақтида адо этган ҳамда турли хил ихтилофдан, бефойда тортишишлардан омонда бўладилар. Валлоҳу аълам.