❓2102-САВОЛ: Хуфтон намозида имом ўзи сезмаган ҳолда фотиҳа сурасидан бир оятни тушириб қолдирди. Жамоатдагилар луқма ҳам беришмади. Намоз тугагандан кейин бир иккита одамлар бошқатдан ўқиш керак дейишди. Бизнинг намозимиз нима бўлган?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Намозда фотиҳа сурасини ўқиш вожиб амал бўлгани учун уни тарк қилиш билан саждаи саҳв қилиш лозим бўлади. Аммо ушбу сурани ўқиганда баъзиси қолиб кетса, қаралади. Агар ўқилмай қолгани суранинг кўпини ташкил қилса, саждаи саҳв қилиш вожиб бўлади. Бироқ суранинг ярмидан камроғи, масалан бир, икки ёки кўпи билан уч ояти ўқилмай қолиб кетса, саждаи саҳв вожиб бўлмайди.
Шунга кўра саволдаги ҳолатда жамоатдаги барчанинг намози тўғри бўлган. Қайта ўқишга ҳожат йўқ. Валлоҳу аълам.
БИР МАРТАЛИК ҚУРИЛИШ АСБОБЛАРИ КИМНИНГ ҲИСОБИДАН БЎЛАДИ?
#ижара #касб #ҳунар
❓2101-САВОЛ: Бўёқчи усталар ишлатадиган бўёқ, чўтка, валик ва шунга ўхшаш бир марталик ишлатиладиган асбоб-ускуналар устанинг ҳисобидан бўладими ёки объект эгасининг ҳисобидан бўладими?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бу масала асосан уста ва мижоз ўртасидаги келишувга боғлиқ бўлади, лекин баъзи ҳолатларда қурилиш соҳасидаги урфга ҳам қаралиши мумкин.
Одатда бир марталик қурилиш асбоблари уй эгасидан, кўп марта ишлатиладиган ускуналар эса устадан бўлади. Масалан, валикнинг дастаси устадан, унинг устига кийдириладиган юмшоқ мато (шуба) уй эгасидан бўлади. Чўткалар ҳам бир марталик асбоблар сирасига киради, чунки уни тозалаб, ювиб, қайтадан ишлатиш машаққатли бўлгани боис ундан бир марта фойдаланилгач, ташлаб юборилади.
Кўп жойларда қурилиш-таъмирлаш ишлари шу ҳолатда бўлади. Агар қайсидир ҳудудларда бундан бошқача ҳолат урфга кирган бўлса, ўзларининг одатларига қараб иш тутилади.
Шунга қарамай урфни эътиборга олиш ҳамма учун мажбурий бўлган қатъий қоида эмас. Агар иш берувчи ва уста асбоб-ускуналар кимдан бўлишини иш бошланишдан аввал, ҳал қилиб олсалар, юқорида айтилганидек, динимизда бунга монелик йўқ.
Демак, олдиндан келишилмаган бўлса ва иш тугагандан кейин мазкур харажатлар борасида низо чиқса, ўша жойдаги урфга қаралар экан. Агар ўртада келишув бўлса, унга мувофиқ иш юритилади. Валлоҳу аълам.
КЕРАГИДАН ОРТИҚЧА МИҚДОРДА ОВҚАТЛАНИШГА ДИНИМИЗДА ҚАНДАЙ ҚАРАЛАДИ?
#ҳалол_ҳаром
❓2100-САВОЛ: Динимизда овқатланишни тўймасдан аввал тўхтатиш суннат, дейилган. Аммо тўйгандан кейин ҳам ейишга қандай қаралади? Чунки ҳозирги кунда ижтимоий тармоқларда танилиш ёки бошқа мақсадларда кўпчилик тўядиган овқатни бир кишининг якка ўзи еб қўяётганига ўхшаш ҳолатлар тарқатилмоқда.
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ватандошимиз, буюк муҳаддис Имом Термизий раҳимаҳуллоҳ ўзларининг “Сунани Термизий” асарларида соғлом турмуш тарзининг олтин қоидаси бўла оладиган гўзал бир ҳадиси шарифни келтирганлар: Миқдом ибн Маъдийкариб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Одам боласи тўлдирадиган идишларнинг энг ёмони қориндир. Одам боласига қаддини тутадиган емаклар кифоядир. Агар жуда лозим бўлса, (қориннинг) учдан бири таом, учдан бири ичимлик ва учдан бири нафаси учун”, дедилар”.
“Фатово Оламгирия”да қуйидагилар айтилган:
“Таомланиш бир неча даражаларга бўлинади:
1. Фарз овқатланиш. Ҳалок бўлишдан сақланиш учун зарур бўлган миқдорни ейиш фарз ҳисобланади. Шунинг учун киши ейиш ва ичишни тарк этиб, ҳалок бўлса, гуноҳкор бўлади.
2. Ажр бериладиган таомланиш. Бунга намозни тик туриб ўқишга ва рўза тутишга кучи етиши учун фарз миқдоридан кўпроқ ейиш киради.
3. Мубоҳ (рухсат берилган) таомланиш. Бунга тананинг қуввати янада зиёда бўлиши учун тўйгунча ейиш киради. Бунда савоб ҳам, гуноҳ ҳам йўқ. Агар ҳалолдан бўлса, енгил ҳисоб-китоб қилинади.
Ҳаром таомланиш. Тўйгандан кейин ҳам ортиқча ейиш мумкин эмас. Аммо бундан мақсад эртанги рўзага қувват йиғиш ёки меҳмонни хижолат қилмаслик мақсадида унга ҳамроҳлик қилиш бўлса, зарари йўқ. "Ҳавий лил-фатаво" китобида шундай келган”. Валлоҳу аълам.