РАСУЛУЛЛОҲ СОЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМГА БАЛАНД ОВОЗДА САЛОМ БЕРИШ ҲУКМИ
#Ҳаж_умра
❓2092-САВОЛ: Мадинаи мунавварага борган зиёратчилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабрлари қаршисида туриб, У зотга салом ва салавот айтади. Шу салом ва салавотни паст овозда ёки қалб орқали йўллаш кифоя қиладими ёки қабрга етиб борадиган даражада баланд овозда айтиш керакми?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир роҳманир роҳим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак зотлари ва у зотга боғлиқ бўлган ҳар бир ҳолатда одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилиш ҳар бир мусулмон эркак ва аёл учун лозимдир. Айниқса, Аллоҳ таоло Мадинаи мунавварага бориш ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни зиёрат қилишга муяссар этган бахтли инсон Сарвари оламга салом айтишни юксак одоб сақлаган ҳолатда амалга ошириши талаб этилади. Шунинг учун салом ва салавот йўллаш ҳамда дуо қилиш вақтида овозни ҳаддан ташқари баланд кўтармаслик гўзал исломий одобдир. Зеро Аллоҳ таоло Қуръони каримда Ул зот алайҳиссаломга нисбатан қандай овозда мурожаат қилишни ўргатиб, шундай деган:
“Эй иймон келтирганлар! Овозингизни Пайғамбар овозидан баланд кўтарманг ва бир-бирингизга очиқ (баланд) гапиргандек у зотга очиқ (баланд) гапирманг, акс ҳолда ўзингиз сезмаган ҳолда амалларингиз беҳуда кетиб қолади”. (Ҳужурот сураси, 2-оят).
Ана шулардан келиб чиқиб, уламоларимиз қабри шариф қаршисида туриб салом йўллаш борасида қуйидаги тавсияларни берадилар:
“Қабр деворининг пастки қисмига нигоҳини қаратган ҳолда, ҳайбат ва эҳтиром мақомида кўзларини қуйи солиб, қалбини дунё алоқаларидан фориғ қилиб туради. Қалбида ўзи турган мақомнинг улуғлигини ва ҳузурида турган зотнинг юксак мақомини ҳис қилади. Сўнгра овозини баландлатмасдан, мўътадил ҳолатда салом бериб, шундай дейди: “Ассаламу алайка я Расулаллоҳ, Ассаламу алайка я Набияллоҳ”.
Демак, зиёратчи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабри шарифлари олдига борганда баланд овозда салом айтиши одобга зиддир. Одобнинг талаби шуки, паст овозда салавот ва салом йўллаб, ожизлик ва тавозелик билан шафоат сўраб дуо қилади. Агар салом бергандан сўнг ўша ерда тўхтаб дуо қилиш бошқаларга озор беришга, тирбандликка сабаб бўлса, у ҳолда одоб билан салом бериб, олдинга қараб юриб, ундан кейин қиблага юзланган ҳолда дуо қилади. Валлоҳу аълам.
ИТ ЯЛАГАН ИДИШНИ УЧ МАРТА ЮВИШНИНГ ЕТАРЛИ ЭКАНЛИГИ
#ҳалол_ҳаром #поклик
❓2091-САВОЛ: Ит ялаган, яъни итни сўлаги теккан идишларни поклаш учун уч марта ювиш етадими ёки етти марта ювиш шартми? Ҳадисда етти марта ювиш айтилган экан.
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ит ялаган идиш ёки бошқа ашёларни ювиш масаласи фуқаҳолар томонидан кенг баҳс-мунозаралар олиб борилган мавзулардан биридир. Сабаби айнан ит ялаган идишни поклаш ҳақида айрим ҳадисларда уч марта ювилади дейилган бўлса, яна бошқа ҳадисларда бундай идишларни етти марта ювиш зарурлиги айтилган. Фуқаҳоларимиз бу борадаги барча ҳадисларни атрофлича ўрганиб, ит ялаган идишлар уч марта ювиш билан пок бўлади, деган хулосага келишган. Чунки уч марта ювиш ҳақидаги ҳадисни ҳам, етти марта ювиш ҳақидаги ҳадисни ҳам айнан ҳазрати Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган. У зот (розияллоҳу анҳу)нинг ўзлари шу масалага дуч келганларида уч марта ювиб поклаганликлари маълум. Қоидага кўра, саҳобий бир ҳадисни айтиб, ўзи ундан бошқасига амал қилиши аввалги ҳадиснинг ҳукми насх (бекор) бўлганига далолат қилади. Чунки саҳобий ўзи билган ва уни одамларга етказган илмига амал қилмаслиги тасаввур қилиб бўлмайдиган ҳолат ҳисобланади. Валлоҳу аълам.
1. Жума учун ғусл қилиш.
2. Хушбўй нарсалар суртиш.
3. Чиройли кийимлар кийиш.
4. Жумага виқор ва сакина билан эрта бориш.
5. Жума куни баданни тозалаб, ҳайъатни гўзал қилиш.
6. Жума куни Каҳф сурасини қироат қилиш.
7. Жума куни ва кечаси дуони кўп қилиш.
8. Жума куни ва кечаси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга кўп салавот айтиш.
9. Имом биринчи ракъатда Фотиҳадан кейин Жумуъа сурасини ва иккинчи ракъатда Мунофиқун сурасини қироат қилиш.
10. Жума куни бомдод намозида "Ҳаа мийм сажда" ва "Ҳал атаа алалинсани" сураларини қироат қилиш суннатдир.
11. Жума намозининг фарзидан аввал ва кейин тўрт ракъатдан суннат намози ўқиш.
12. Жумада мудраган одам бошқа ерга ўтиб олиши.
«Астағфируллоҳаллазий лаа илаҳа илла ҳувал ҳаййул қоййум ва атубу илайҳ», деб уч марта айтса, Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини денгиз кўпигича бўлса ҳам, кечириб юборади», дедилар.
(Маъноси:Ҳай ва қаййум сифатли Зотдан бошқа илоҳ йўқ ва Унга истиғфор айтаман, Унга тавба қиламан.)