Телеграм канал «Samarqand viloyat O'simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi matbuot kotibi I Baxtigul Gʻaniyeva»

POMIDOR JIGARRANG VIRUS KASALLIGI
Pomidor mevasining jigarrang bujmayish virusli kasalligi (ToBRFV ) – bu virus birinchi bo‘lib 2015 yilda  Iordaniyada va Isroilda qayd etilgan ToBRFV o‘simlik virusidir. Iordaniya va Isroilda birinchi marta aniqlanganidan biri u tez tarqaldi. Ekspertlarni taqdimotlariga ko‘ra, Tomato brown rugose fruit virus – Pomidor jigarrang bujmayish virusi kasalligi yangi va juda kam o‘rganilgan virus bo‘lib, faqatgina 2020 yil sentyabr oyida Yevropa va O‘rta yer dengizi o‘simliklar karantini va himoyasi A2 ro‘yxatiga qo‘shilgan.  Asosan pomidor va qalampirda ko‘p uchraydi. Tobamovirus turiga mansub virus juda tez tarqalish xususiyatiga ega. Pomidorda u o‘simlik barglarida mozaikalarni hosil qiladi, barglar o‘z holatini o‘zgartiradi, mevalarda jigarrang, ajinli dog‘lar paydo bo‘ladi. Mevalar rangsizlanadi, barglar deformatsiyalanadi. Shirin qalampirda esa simptomlar yosh barglardagi tomirlarning mozaikasi, rangi o‘zgarishi, ildizning qorayishi va mozaikasi hamda meva shaklining buzilishlarini o‘z ichiga oladi. Virusning asosiy tashuvchilari pomidor va qalampirdir. Pomidor jigarrang bujmayish virusli kasalligi urug‘lar, virus bilan ifloslangan asboblar, kiyimlar, mexanik vositalar orqali tarqaladi. Changlanish vaqtida ham tarqalishi mumkin. Jigarrang virus kasalligiga chidamli pomidor navlari shu kungacha aniqlanmagan.
ToBRFV virusi pomidorga yuqori darajada zarar keltirishi tufayli pomidor yetishtiruvchilar uchun katta iqtisodiy zarar keltiradi. Sezilarli darajada mahsulot mevalari sifatining pasayishi va xaridorgirligini yo‘qolishiga olib keladi. O‘simlik  o‘sish va rivojlanishini susaytiradi va to‘xtatadi. O‘simlik hosildorligini kamaytiradi (hosildorlik 25-50% gacha, mevalarining xajmi 19-54% gacha maydalashib ketadi). O‘simlik rivojlanishi pasayib, boshqa kasalliklarga chalinish xavfi ortadi. Ba’zi xollarda o‘simlik butunlay nobud bo‘lishi mumkin.
ToBRFV virusi bilan zararlangan O‘simlikda kasallik belgilari tezda namoyon bo‘lmaydi. Kassalik belgilari namoyon bo‘lishi o‘simliklarning turiga va naviga hamda atrof–muhit sharoitga bog‘liq bo‘ladi. O‘simlikni poyasi, gul kosalari va hosil tuganaklarida jigarrang dog‘lanish nekrotik shikastlanish paydo bo‘ladi.Kasallik natijasida pomidor barglarida hloroz, mozayka asosiy va yon shoxlaridagi yosh barglarning och yashil rangga kirishi, bujmayishi (Deformatsiya), shakl o‘zgarishi, ignasimon shakllanishi, barg yuzasida pufakchalar paydo bo‘lishi kuzatiladi. O‘simlik barglari sekin asta so‘lib, sarg‘ayib va o‘simlik butunlay qurib qoladi.
Epifitotiyaaniqlanganda ta’siri kamayganligi sababli issiqxonalarni tozalash, o‘simlik qoldiqlarini yo‘q qilish shart. Dezinfeksiyalovchi vositalar (Virkon S – bu viruslar, bakteriyalar va zamburug‘lar shtammlariga, o‘tkir patogenlarga qarshi kurashda samaradorligini isbotlagan dezinfeksiyalovchi mahsulot) bilan issiqxona jismlar sirtlarini va pomidor yetishtirish uchun ishlatilgan ish qurollarini virusni zararsizlantirishda samarali foyda beradi va yo‘qotish choralari ko‘riladi. Virusni yo‘q qilish uchun plastik idishlar 90 daraja issiqlikdagi suvda 5 daqiqa davomida ivitiladi.
Aktam Ubaydullayev,
Sayidqul Mamirov,
Sirojiddin Tuliboyev,
Hasan Ravshanov,
O’simliklar karantini va himoyasi Payariq tuman inspektorlari.
@PAYARIQNEWS_UZ

TOKZORLARNI O‘G‘ITLASH

Tokchilikda o‘g‘itlarni qo‘llash samaradorligi ko‘pgina omillar bilan belgilanadi, ular ichida tuproqning tabiiy unumdorligi, uning namlanganligi, umumiy tok o‘stirish madaniyati va toklarning tuproqdan ozuqa moddalarini iste’mol qilish qobiliyati kabilar muhim o‘rin egallaydi. Hosil va tokning vegetativ massasi bilan tuproqdan ancha ozuqa moddalarining olib chiqilishi tuproqning tabiiy unumdorligini yaxshilash va uni kerakli darajada saqlab turishni talab qiladi. Bo‘z va qishloq xo‘jaligida foydalanayatgan  yerlarda (ayniqsa, yerlarni mukammal tekislashda tuproq qatlami ancha chuqurlikda olib tashlangan hollarda) yangi tokzorlar barpo etishdan oldin tuproq unumdorligini ko‘p miqdorda mahalliy o‘g‘itlar (40 tonnagacha) solish qo‘shimcha ravishda tegishli miqdorda mineral o‘g‘itlar solib, 1–2 yil davomida oraliq ekinlar yetishtirish yo‘li bilan yaxshilash talab etiladi. Yaxshi tekislangan, organik moddalar bilan boyitilgan, ko‘p yillik begona o‘tlardan tozalangan maydonlarda tok o‘tqazishdan 2–3 oy oldin yer chuqur haydaladi. Tok o‘stirish uchun sug‘oriladigan almashlab ekilgan yerlarni o‘zlashtirishda chuqur haydashdan oldin mineral o‘g‘itlarning asosiy miqdorini gektariga (120 kg azot, 90 kg fosfor va 30 kg kaliy) organik o‘g‘itlar gektariga 5 dan 20 tonnagacha qo‘shib solish mumkin.Uzumdan mo‘l hosil olinadigan tokzorlarda har 3–4 yilda gektariga 20–40 t miqdorida mahalliy o‘g‘it solish, organik o‘g‘itlar solib turish zarur. Bunda o‘g‘it tok tuplari qishga ko‘milgandan keyin yerni 25–35 sm chuqurlikda haydab, go‘ng sochgich bilan solinadi. Organik va mineral o‘g‘itlarni chuqur kovlagich bilan qaziladigan 60 x 60 sm. li chuqurlarga solish juda samaralidir. Bunda har bir chuqurga 20–30 kg. dan mahalliy  o‘g‘it solinadi.O‘tqazilganining dastlabki ikki yilida tok ildiz tizimi kuchsiz rivojlanib, tuproqda uncha chuqur joylashmaydi va ekishdan oldin tuproqning unumdorligini yaxshilash suv havo rejimi qulayligida o‘simliklarning mineral o‘g‘itlar bilan yetarlicha oziqlanishini ta’minlaydi. Sug‘oriladigan bo‘z tuproqlarda o‘stiriladigan hosildorligi gektaridan 200–250 s. li tokzorlarda mineral o‘g‘itlarning asosiy me’yori 150 kg fosfor va 50 kg kaliy (ta’sir etuvchi modda)ni tashkil etadi. Hosildorligi yanada yuqori bo‘lgan, shuningdek, unumsiz tuproqlarda (qumlok, toshloq) o‘stiriladigan tokzorlarda fosfor va kaliy me’yorini gektariga 100–150 kg. gacha oshirish mumkin..Sug‘orilmaydigan yerlardagi tokzorlarda tuproqda yetarlicha nam to‘planganda (kech kuz va bahorda) organik o‘g‘itlar aralashmasini solish kerak, bu o‘g‘itlarning o‘simlik ildizlariga yaxshi yetib borishini ta’minlaydi. Bunday sharoitda o‘g‘itlarni chuqurchalarga solish ayniqsa samaralidir. O‘rtacha qumoq tuproqlarda gektariga 3 t go‘ngni gektariga 80 kg. dan  fosfor va 40 kg kaliy bilan 30–40 sm chuqurlikka solish zarur. Og‘ir qumoq tuproqlarda 1 t go‘ng bilan 30–40 sm chuqurlikka solish zarur. Og‘ir qumoq tuproqlarda 1 t go‘ng gektariga 50-60 kg azot, 90 kg fosfor va 30 kg kaliy bilan qo‘shib 40–50 sm chuqurlikka solinadi.

Oʻsimliklar karantini va himoyasi Qoʻshrabot tuman boʻlimi
Prognozlashtirish va monitoring qilish boʻyicha yetakchi mutaxassis
R.Boboqulov
Fitosanitar nazorati davlat inspektorlari:
Sh.Ismoilov
B.Boyqobilov

Kanalga ulaning:
✅@Istiqbol_sari

MЕVALI DARAXITLARGA SHAKIL BЕRISh

Olma daraxti to'liq hosilga kirgunga qadar shoxlarini o'rtacha qisqartirilib va siyraklashtirilib shakl bеriladi. Bunda bir-biriga soya va halaqit bеradigan hamma shox va novdalar olib tashlanib, daraxt shox-shabbasi maromida siyraklashtiriladi.

Olma daraxti to'la hosil bеra boshlaganidan kеyin uning o'sishi va hosildorligini saqlab turish uchun mе'yorida butaladi. Bunda faqat mayda shox-shabbasini qalinlashtirib yuborishi mumkin bo'lgan novdalar va bachkilar olib tashlanadi, ba'zi yangidan o'sib chiqqan uzun novdalarni, hosil shoxiga aylantirish uchun qisqartiriladi. Haddan tashqari yirik shoxlar ularni boshqa shoxlariga tеnglashtirish uchun qisqartirib butaladi.

Daraxtlar o'sishdan orqada qolsa (10–15 sm), bir yillik novdalarning normal o'sishini ta'minlash uchun 3–5 yoshli yaxshi o'sgan ona shoxlariga taqab kеsiladi.

Daraxt hosil qilmaydigan yilda butash sistеmasi quyidagicha bo'ladi: shu yili o'sib chiqqan novdalar ko'proq kaltalashtiriladi, halqasimon mеva shoxlari siyraklashtirilib, murakkab halqasimon novdalar kaltalashtiriladi. Natijada bir yillik novdalarning o'sishi tеzlashadi, hosil kurtaklarining shakllanishi sustlashadi. Daraxt hosil bеrgan yili: butalmagan bo'lsa, bu ishni hosil bеrgan yili qilish kеrak. Bunday holatda novdalar 35–40 sm o'sgan eski shoxlariga taqab kеsiladi. Hosil kurtaklarini ko'plab shakllantirish uchun o'sgan bir yillik novdalar qisqartiriladi.

Nok daraxtlari ham xuddi olma singari kеsiladi. Shuningdеk, navlar xususiyatini ham e'tiborga olish kеrak. Kam shoxlaydigan, ammo bir yillik novdalari tеz o'sgan va asosiy halqali mеva shoxlari ko'p bo'lgan novdalarni ularning uzunligiga qarab yarim yoki uchdan biri kеsib tashlanadi. Ko'p shoxlaydigan va asosan chiviqsimon novdalarida hosil bеradigan daraxtlarning shox-shabbalari siyraklashtiriladi.

Bеhi daraxtiga olma daraxtiga shakl bеrilganidеk, yarusli siyraklashtirilgan holda shakl bеriladi. Daraxtning ko'p yillik shoxlarini shakllashda ularning bir-biriga moyillashtirib butash kеrak, o'tkir burchakli bo'lib qolishiga yo'l qo'ymaslik lozim.

Daraxt to'la hosilga kirgach, novdalarning o'sishi kеskin kamayadi va mеva bеrish kalta shoxlariga o'tadi. Bu davrda hosilli shoxlarning haddan tashqari ko'payib kеtishining oldini olish uchun pastroqda joylashgan hosilli shoxga taqab shox qisqartirib kеsiladi.

O'sish sustlashgan chog'da (oxirgi navdalar 25–30 sm. dan qisqa bo'lsa) 3–4 yilda bir marotaba 2–3 yillik shoxlariga taqab shox-shabbalarini yoshartirib kallaklanadi.

Daraxt kеsiklari 3 sm. dan katta bo'lsa, kеsilgan joy albatta bog' malhami (kanifoli, asalari mo'mi, yog') yoki bo'yoq bilan bo'yaladi. Bu tadbir daraxtga qorason kasalligi tushib kеtishdan saqlaydi.

Danakli mеva daraxtlarining shoxlarini mustahkam shakllanishi, o'sishi va hosil bеrishini tartibga solish, hosildorlik va mеva sifatini yaxshilash uchun butash zarur. Har bir danakli mеva daraxtining turi o'ziga xos shakl bеrish va butashni talab qiladi.

Danakli mеva daraxtlari ko'pincha 3–4 yoshida hosilga kiradi, eskiroq shoxlarda shakllangan hosil novdalari esa urug'lilarga nisbatan uncha ko'p yashamaydi, oqibatda shoxlar ichi tеzda bo'shliqqa aylanadi. Bunga yo'l qo'ymaslik uchun butash yo'li bilan har yili ko'plab bir yillik novdalar o'sib chiqishi va ularni shoxlar orasiga to'g'ri joylashtirib, hosil tugishiga erishish zarur. Shoxlar butalganda bir yillik novdalar soni ko'payadi va agar u yorug'da joylashgan bo'lsa, mеva shakllanishiga ko'maklashadi.

Oʻsimliklar karantini va himoyasi Qoʻshrabot tuman boʻlimi fitosanitar nazorati davlat inspektorlari:
Sh.Ismoilov
B.Boyqobilov

Kanalga ulaning:
✅@Istiqbol_sari

Qishloq xo‘jaligidagi islohotlar: Jomboy tumanida "Bir hudud — bir mahsulot" tamoyiliga assoslangan seminar bo‘lib o‘tdi.

O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi sohasida izchil islohotlarni amalga oshirmoqda, buning yorqin ifodasi sifatida Prezidentning PQ-465-sonli qarori katta ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu qaror nafaqat hosildorlikni oshirish, balki mahsulot sifatini yaxshilash, agrosanoatni diversifikatsiya qilish va eksport salohiyatini kuchaytirishga qaratilgan. Bu yo‘nalishda Jomboy tumanida o‘tkazilgan seminar agrar sohadagi bilim va tajriba almashinuvining muhim namunasi bo‘ladi...




Samarqand viloyat Oʻsimliklar karantini va himoyasi boshqarmasi axborot xizmati

Kanalga ulanish 👇👇

💬 https://t.me/Samkarantin - Oʻsimliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal


🔰Veb sayt I 💬Facebook I 📷Instagram I 📺Youtube

🇦🇺 Avstraliya davlatidagi meva-sabzavot mahsulotlarining o'rtacha narxlari

🔝 Markaziy eksport shtabi eksportchilarimizni qo'llab-quvvatlashga tayyor!

☎️ Murojaat, savol va takliflar uchun: +998 (71) 202-77-78 (1596)

🔰 karantin.uz ✈️ Telegram
📱Facebook 📱Instagram
📺Youtube ✖️Twitter

https://gov.uz/oz/nurobod/news/view/125253

Shakl berish va to‘g‘ri kesish — hosildorlikni oshirishning amaliyot yo‘llari

Viloyat O‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi tomonidan bog‘ va tokzorlarda kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni o‘tkazish, kasallik va zararkunandalarga qarshi ishlovlar hamda qator oralariga mevali ko‘chatlar ekish va to‘qsonbosti ekinlarini joylashtirish bo‘yicha ko‘rgazmali seminarlar tashkil etilib kelmoqda. Shunday tadbirlardan biri Oqdaryo tumani Dahbed MMTPGA qarashli “Nigorabonu Anorxol bog‘i” fermer xo‘jaligida o‘tkazildi...



Samarqand viloyat Oʻsimliklar karantini va himoyasi boshqarmasi axborot xizmati

Kanalga ulanish 👇👇

😎 https://t.me/Samkarantin - Oʻsimliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal


🔰Veb sayt I 😎Facebook I 😎 Instagram I 😎Youtube