Телеграм канал «Samarqand viloyat O'simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi matbuot kotibi I Baxtigul Gʻaniyeva»

TOKKA KUZGI SHAKL BERISH VA JO‘YAKLAR TORTISH ISHLARI

Tok kesish — tokning o‘sishi, rivojlanishi va hosildorligini tartibga solib turish uchun har yili amalga oshiriladigan muhim agrotexnik tadbirdir. Tokni to‘g‘ri kesish parvarish ishlarini yengillashtiradi, yorug‘lik va issiqlikdan o‘simlikning to‘liq foydalanishini ta’minlaydi hamda ildiz bilan yer ustki qismining o‘zaro mutanosibligini tartibga soladi. Tokka tegishli shakl berish maqsadida ekilgan yilidan boshlab har yili kesiladi. Tok tuplarida novdalar yetarli bo‘lmasa, tup g‘ovlab ketadi, novdalar yaxshi pishib yetilmaydi, hosil va uning sifati pasayadi. Keragidan ortiq novda qoldirilsa esa ular sust o‘sadi, hosil kam va sifatsiz bo‘ladi hamda kasalliklarga chalinish xavfi ortadi.

Tok kesishning asosiy qoidalariga ko‘ra, novda qancha yo‘g‘on bo‘lsa, shuncha uzun qoldiriladi va aksincha. Novda kurtak ustidan qarama-qarshi tomonga qiya qilib kesiladi. Zang, madang yoki novda butunlay olib tashlanayotganda asosiga taqab, to‘nkacha qoldirmasdan kesiladi. Hosil bergan o‘tgan yilgi novda olib tashlanib, o‘rinbosar novdadan o‘sib chiqqan ikkita novdaning yuqoridagisi hosil novdasi, pastdagisi esa o‘rinbosar novda sifatida kesiladi. Kuchli o‘suvchi tok navlarida har ikki hosil novdasiga bitta 3–4 kurtakli o‘rinbosar novda qoldiriladi. O‘rinbosar novdadan yangi novda chiqmasa yoki o‘sgan novda nimjon bo‘lsa, hosil beradigan novda o‘tgan yilgi eng pastki novdadan shakllantiriladi.

Tokka ko‘p zangli yelpig‘ichsimon shakl berishda har bir tupda 4–6 ta ko‘p yillik shox qoldiriladi. Kishmish uzum navlarida shoxlar 6–8 yilda, xo‘raki uzum navlarida esa 10–12 yilda asta-sekin almashtirib turiladi.

Tumanimizdagi tokzorlar qishda ko‘miladigan hududlarga kiradi. Shu sababli kuzda dastlabki kesish vaqtida qabul qilingan me’yorning 15–20 foizi miqdorida qo‘shimcha kurtaklar qoldiriladi. Bahorda tuplar ochilgandan keyin qishda shikastlangan va singan novdalar hisobga olinib, zarur kurtaklar qoldiriladi.

Tokdan har yili mo‘l va yuqori sifatli hosil olish uchun tuplardagi kurtaklar soni tokning o‘sish kuchi va meva qilish xususiyatlarini hisobga olgan holda navlar bo‘yicha tabaqalashtiriladi. Meva qilish koeffitsiyenti past bo‘lgan, kuchli o‘sadigan navlarda, shuningdek, Qora kishmish navida ko‘proq kurtak qoldiriladi. Hosilli bo‘g‘inlar qoldirilib, hosil novdalari 6–8 ta ko‘zcha qoldirib kesiladi. Bir tupda 200–250 tagacha ko‘zcha qoldiriladi.

Qora kishmish navlari uchun oziqlanish maydoni 3×3 metr bo‘lgan tuplarda 160–200 tagacha ko‘zcha qoldiriladi. Hosil novdalari ko‘p bo‘lgan, kuchsiz o‘sadigan Qora kishmish navlarida esa 80–100 ta ko‘zcha qoldiriladi. Tumanimiz sharoitida navning o‘sish kuchi va muayyan novdaning holatiga qarab, kuchliroq novdalar uzunroq kesiladi. Novdalarda 6–8, 9–12 yoki 12–15 tagacha kurtak qoldirilib, turli uzunlikda kesiladi. O‘rinbosar novdalarda 1–4 tagacha kurtak qoldiriladi.

Yildan-yilga shikastlanishlar ko‘payishi oqibatida hosilli novdalardagi ko‘plab novdalar qurib qolishi mumkin. Kuchli zararlangan tokzorlarda qisqa vaqt ichida tupning yer ustki qismini qayta tiklash va bachkilardan hosil olish uchun tokni yaxshi parvarishlash zarur. Tup boshida, kalta kesilgan novdalarda yoki kundaning pastki qismida rivojlanmagan va uyg‘onmagan kurtaklarning katta zaxirasi mavjud bo‘lib, ulardan mevasiz novdalarni rivojlantirish, tupning yer ustki qismini qayta tiklash va hosil olishda foydalanish mumkin.

Egiluvchan, to‘g‘ri shakllantirilgan va kesilgan tok tupi oson hamda ixcham joylashadi. Bu esa tokni sifatli ko‘mish imkonini beradi. Ko‘p yillik ma’lumotlarga ko‘ra, tumanimiz hududlarida ko‘pincha noyabr oyining birinchi o‘n kunligida havo harorati -1–10 °C gacha pasayadi. Bunday haroratda novdalari yaxshi pishmagan tuplarga zarar yetishi mumkin. Shuni hisobga olgan holda, toklarni kesish, joylashtirish va ko‘mish ishlarini oktabr oyining ikkinchi yarmida yakunlash maqsadga muvofiq.

Samarqand viloyati Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasi Qo‘shrabot tuman bo‘limi mutaxassislari:
Sh. Ismoilov
B. Boyqabilov.

Kanalga ulaning:
✅@Istiqbol_sari

Davlat xizmatchilari uchun siyosiy bilimlarni oshirishga qaratilgan o‘quv dasturi o‘tkazildi

Joriy haftaning juma kuni, davlat xizmatchilarining siyosiy savodxonligini oshirish, ularning vatanga bo‘lgan daxldorlik hissini mustahkamlash va ma’naviy dunyoqarashini yuksaltirish maqsadida tashkil etilgan navbatdagi "Siyosiy ma’rifat soati" o‘quv dasturi bo‘lib o‘tdi.

Ushbu muhim tadbirda viloyat oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasi xodimlari ham faol ishtirok etib, zamonaviy davlatchilik va siyosiy jarayonlar, islohotlarning mazmun-mohiyati, mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli o‘zgarishlar hamda ularning jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati xususida chuqur bilimlarga ega bo‘ldilar.



Kanalga ulanish
😎 telemetr.me/SamOOMX

Viloyat oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasining fumigatsiya bo‘limi tomonidan qishloq xo‘jalik mahsulotlari saqlanayotgan omborxonalarda fumigatsiya tadbirlarining olib borilishi xususidagi lavha "Dunyo bo‘ylab" telekanalining "Agrotur" dasturi orqali efirga uzatildi.


Kanalga ulanish
😎 telemetr.me/SamOOMX

#Suhbat

Bulung‘urda makkajo‘xori urug‘chiligini rivojlantirishga bag‘ishlangan ko‘rgazmali dala seminarida viloyat oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasining Bulung‘ur tuman bo‘limi mutaxassisi Ozoda Ortiqova Xitoyning "ZHONGYA JIUYU AGRICULTURAL DEVELOPMENT" MCHJ rahbari Chen Yonguan bilan suhbatlashdi



Kanalga ulanish
😎 telemetr.me/SamOOMX

#1_oktabr_Ustoz_va_murabbiylar_kuni

✅BIZ SIZGA TA’ZIMDAMIZ, AZIZ USTOZIM!


Samarqand viloyat oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasi jamoasi 1-oktarb - ustoz va murabbiylar kuni munosabati bilan barcha kasb egalarini chin qalbdan tabriklaydi!



Kanalga ulanish
😎 telemetr.me/SamOOMX

🎙#SAMARQAND
#RADIOSI📡🌏

📻 FM 1️⃣0️⃣5️⃣🪐2️⃣🏔


✅Bizga ulanish👇👇
👉telemetr.me/Samarqandradiosimtrk

🌽 SIFATLI URUG‘ — YUQORI HOSIL GAROVI

Bulung‘urda makkajо‘xori urug‘chiligini rivojlantirishga bag‘ishlangan kо‘rgazmali dala seminari о‘tkazildi.

Bulung‘ur tumanida “Xitoy–О‘zbekiston hamkorligida makkajо‘xorining sifatli urug‘larini mahalliylashtirib kо‘paytirish va yuqori hosildorlik texnologiyalarini ommalashtirish” mavzusida kо‘rgazmali dala seminari tashkil etildi.

Mazkur tadbir О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 11-iyundagi PQ-99-son qarorida belgilangan vazifalar, jumladan, Xitoy Xalq Respublikasi bilan hamkorlikda makkajо‘xorining duragay urug‘chiligini tashkil etish yо‘nalishida amalga oshirilayotgan ishlar doirasida о‘tkazildi.

👉 Batafsil

✍️ Ozoda ORTIQOVA,
Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bosh boshqarmasi tuman bо‘limi mutaxassisi.

Kanalga ulaning:
✅ @bulungurhayotii