Телеграм канал «Samarqand viloyat O'simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi matbuot kotibi I Baxtigul Gʻaniyeva»

QOVUN PASHSHASI

Ikki qanotlilar (Diptera) turkumi, chipor qanotlilar (Tephritidae [Trypetidae]) oilasiga mansub. Asosiy sinonimlari: Myiopardalis pardalina Bezzi, Carpomyia caucasica Zaitzev.

Pashsha yetuk zotining rangi och sariq, uzunligi 5,5–6,5 mm, ko‘krak qismi oltinrang mayda tukchalar bilan qoplangan, ko‘kragining ustki qismida 2 ta ochroq tasmasimon dog‘lari mavjud. Boshqa pashshalardan ko‘krak va qorin qismlarida bir nechta mayda dog‘chalari mavjudligi bilan ajralib turadi. Qanotlari och sariq, ularning har birida 3 ta to‘qroq sariq tasmasimon dog‘lari bo‘lib, ulardan 2 tasi ichki qismida to‘g‘ri, tashqi qismidagisi esa “V” harfi shaklida bo‘ladi.

Tuxumi oq, yaltroq, uzunchoq shaklli, uzunligi 1 mm gacha. Lichinkasi oq, oyoqsiz, old qismiga qarab ingichkalashgan, yetilganlarining uzunligi 10 mm gacha, tanasining oxirgi segmentida 2 ta kichik o‘smalari mavjud. G‘umbagi sarg‘ish-qo‘ng‘ir yoki qizg‘ish-qo‘ng‘ir, uzunligi 7–8 mm bo‘lib, usti qattiq bo‘lgan soxta pilla (pupariy) ichida rivojlanadi.

Pupariy ichidagi g‘umbagi tuproqda 10–20 sm chuqurlikda qishlaydi. Qishlagan g‘umbakdan pashshalar ertapishar qovun gullash va meva tugish davrida (mayning ikkinchi yarmida) uchib chiqadi. Pashsha shira bilan oziqlangandan so‘ng otalanadi va qovun yoki boshqa poliz ekinlari yosh mevalarining qobig‘ini tuxum qo‘ygichi bilan teshib, uning tagiga bittadan, ammo ko‘pincha bitta mevaga 20 ta va undan ham ko‘proq tuxum qo‘yadi. Tuxum qo‘yish odatda mevalar diametri 3–5 sm bo‘lganda boshlanadi. Bitta urg‘ochi pashsha bir mavsumda 98–130 ta tuxum qo‘yadi.

Tuxum 2–8 kun davomida embrional rivojlanishdan o‘tgach, ulardan lichinkalar chiqib, darhol meva ichiga o‘tadi, meva eti bilan oziqlanib, urug‘qacha yetib boradi va urug‘ni ham yeydi. Ular 10–18 kun rivojlangandan so‘ng meva po‘stini teshib tashqariga chiqadi va tuproqda 5–15 sm chuqurlikka ketib, pupariy ichida g‘umbaklanadi. 10–18 kundan so‘ng g‘umbakdan ikkinchi bo‘g‘in pashshasi chiqadi, urg‘ochi zotlari otalanadi va yana tuxum qo‘yadi.

Bir bo‘g‘inning hayot davri 30 kuncha bo‘lib, bir mavsumda pashsha Afg‘onistonda 3–4, Qoraqalpog‘istonda esa 2–3 bo‘g‘in beradi. Qishlashga ketish paytida lichinkalar tuproqda 10–20 sm chuqurlikda g‘umbaklanadi. Lichinkalar qovun ichida harakatlanganda qovun etida zang tusli dog‘lar paydo bo‘ladi. Lichinkalar tashqariga chiqishda po‘choqda hosil qilgan teshiklardan kirgan mikroorganizmlar ta’sirida qovun 5–7 kun ichida butunlay chiriydi va o‘ta badbo‘y hid chiqaradi.

KIMYOVIY QARSHI KURASH CHORASI

Qovun pashshasiga qarshi kimyoviy kurash choralarini ishlab chiqish hali tugallanmagan. Kimyoviy kurash o‘tkazishning samarali muddatlarini belgilash yaxshi natija beradi. Matrap (sachok)ning har 10 ta harakatida 1–2 ta pashsha zararkunandasi ilinsa, qarshi kurash choralarini olib borish tavsiya etiladi.

Birinchidan, pashsha qiyg‘os uchgan paytni maxsus sariq rangli yelim surtilgan tutqichlar yordamida belgilash mumkin. Ikkinchidan, ishlovni qovun gullab tuguncha hosil qilgan payt bilan bog‘lash zarur. Keyingi ishlovlar esa 12–15 kundan so‘ng o‘tkaziladi. Maqsad – qovun pashshasining yetuk zotini (qisman qo‘ygan tuxumlarini ham) yo‘q qilish.

Buning uchun Politrin 24,7% sus.k. (0,2–0,3 l/ga), ENERGI-DUO (0,3 l/ga), VIDELTAMETRIN 10% em.k. (0,15 l/ga), DEFENTOKS 2,5% em.k. (0,2–0,3 l/ga) preparatlaridan birini qo‘llash tavsiya etiladi.

O‘simliklar karantini va himoyasi Qo‘shrabot tuman bo‘limi fitosanitar nazorati davlat inspektorlari
Sh. Ismoilov
B. Boyqobilov

Kanalga ulaning:
✅@Istiqbol_sari

TOKNING ANTRAKNOZ KASALLIGI

Kasallik tokning novda, barg, to‘pgul va mevalariga tushadi. Bu kasallik ko‘klam faslining seryog‘in bo‘lgan yillarida (may oyida) juda kuchayib ketadi. Kasallik tushgan novdalarda dastlab och kulrang dog‘chalar paydo bo‘ladi, so‘ngra bu dog‘lar asta-sekin kengayib, chuqurlashib, ko‘pincha bir-biriga tutashib cho‘zinchoq shaklga aylanadi. Keyinchalik bunday dog‘lar o‘rnida egri-bugri chetli yaralar vujudga keladi.

Yaralarning chetlarida bo‘rtmalar hosil bo‘ladi, dog‘lar qorayadi. Shikastlangan novdalar qiyshayadi, mo‘rt bo‘lib qoladi va shamol vaqtida sinadi. Kasallangan novdadagi barglar qiyshayadi va ko‘pincha quriydi. Barg tomirlari qattiq shikastlanganda barglar quriydi va to‘kiladi. Bu kasallikka uchragan to‘pgullarda qora hoshiya bilan qurshalgan dog‘lar paydo bo‘ladi. Kasallangan gullarning ko‘pchiligi to‘kilib ketadi.

Kasal tekkan uzumlarda qoramtir hoshiya bilan qurshalgan kulrang to‘garak o‘yiqchalar hosil bo‘ladi. Butunlay kasallangan uzumlar bir tomonlama o‘sadi, juda so‘poqlashadi, ko‘pincha quriydi va tushib ketmay novdada osilib turadi.

Havo harorati 23–32°C bo‘lganda bu kasallik ayniqsa kuchayib ketadi. Bu zamburug‘ mavsum mobaynida juda ko‘p avlod berishi mumkin. Antraknoz bilan 3–4 yil surunkasiga og‘rigan toklar quriydi.

Zamburug‘ mitseliy holida zararlangan novdalarda qishlaydi. Kasallik qo‘zg‘atuvchi zamburug‘ sporalar yordamida ko‘payadi, mitseliy holida o‘simlikning ichki to‘qimalarida qishlaydi. Zamburug‘ tanachalari 5 yilgacha tok novdalarida hayotchanligini yo‘qotmaydi. Antraknoz kasalligining zamburug‘i faqat tokni zararlaydi va O‘zbekistonning barcha hududlaridagi tokzorlarda uchraydi.

Bu kasallik uzumning Husayni, Qora kishmish, Oq kishmish, Kattaqo‘rg‘on, Chillaki va Charos navlarini ayniqsa qattiq zararlaydi.

Bu kasallikning oldini olish uchun eng avvalo agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida o‘tkazish, xomtok qilish va parvarish ishlarini o‘z vaqtida hamda sifatli bajarish kerak. Kasallangan novdalarni qirqib tashlab, yoqib yuborish lozim. Kuzda toklar kesilgandan keyin, bahorda kurtaklar bo‘rtmasdan oldin 5 foizli oltingugurt-ohak qaynatmasi (ISO), o‘suv davrida esa 1 foizli Bordo suyuqligi bilan ishlov berish tavsiya etiladi.

KIMYOVIY QARSHI KURASH CHORALARI

Folpet + triadimenol, tebukonazol + triadimefon, tiofanat-metil, propikonazol va bromukonazol tarkibli fungitsidlar bilan ishlov berish tavsiya etiladi. Bahorda yosh novdalarning uzunligi 5–10 sm ga yetganida yoki 2–3 ta barg paydo bo‘lishi bilan Bordo suyuqligi yoki boshqa samarali fungitsidlar purkaladi. Kasallikning rivojlanish darajasiga qarab, zarurat tug‘ilganda ishlov 7–10 kun va 14–20 kundan keyin takrorlanadi.

Samarqand viloyati O‘simliklar karantini va himoyasi Qo‘shrabot tuman bo‘limi fitosanitar nazorati davlat inspektori
Ismoilov Sh.

Kanalga ulaning:
✅@Istiqbol_sari

Indoneziya karantin idorasi inspektorlaridan iborat delegatsiya ayni daqiqalarda SanEpidQum viloyat boshqarmasida bo‘lib turishipti

Bizni kuzatishda davom eting, to‘liq ma’lumotlarni berib boramiz

Kanalga ulanish 👇👇

https://t.me/Samkarantin - O‘simliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal

Indoneziya karantin idorasi inspektorlaridan iborat delegatsiya ayni daqiqalarda SanEpidQum viloyat boshqarmasida bo‘lib turishipti



Kanalga ulanish 👇👇

https://t.me/Samkarantin - O‘simliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal

#GAZETA

Joriy yilning 8-iyul kuni viloyat o‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari Islomxon Mardonovning "Eksport foydaning koni" deb nomlangan maqolasi "Zarafshon" gazetasida chop etildi.



Samarqand viloyat Oʻsimliklar karantini va himoyasi boshqarmasi axborot xizmati


Kanalga ulanish 👇👇

https://t.me/Samkarantin - Oʻsimliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal

Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi qo‘mitasi raisi Samarqand viloyati O‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi faoliyati bilan tanishdi

➡️➡️O‘zbekiston Respublikasi Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi qo‘mitasi raisi Azizbek Urunov Samarqand viloyatiga tashrifi doirasida viloyat O‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi faoliyati bilan yaqindan tanishdi.

➡️➡️Tashrif davomida Qo‘mita raisiga boshqarmaning asosiy yo‘nalishlari bo‘lgan o‘simliklar karantini va himoyasi sohasida amalga oshirilayotgan ishlar, hududlarda fitosanitar nazoratni ta’minlash, qishloq xo‘jaligi ekinlarini kasallik va zararkunandalardan himoya qilish borasida olib borilayotgan chora-tadbirlar yuzasidan batafsil ma’lumotlar berildi.

➡️➡️Qo‘mita raisi boshqarmaning fitosanitariya laboratoriyasi faoliyati bilan tanishib, undagi entomologiya, fitopatologiya va gerbologiya yo‘nalishlarida amalga oshirilayotgan laboratoriya ekspertizalari jarayonlarini ko‘zdan kechirdi. Laboratoriyada zararkunanda hasharotlar, o‘simlik kasalliklari qo‘zg‘atuvchilari hamda begona o‘t turlarini aniqlash, tahlil qilish va ilmiy asoslangan xulosalar berish ishlari bilan tanishdi.

➡️➡️Shuningdek, boshqarmadagi ichki va tashqi karantin, prognozlashtirish va monitoring bo‘limlari, tuproq tahlili laboratoriyalari faoliyati, o‘simliklar karantini va himoyasi yo‘nalishida olib borilayotgan nazorat ishlari hamda eksport-import mahsulotlarini fitosanitar ko‘rikdan o‘tkazish jarayonlari o‘rganildi.

➡️➡️Tashrif davomida O‘simliklar karantini va himoyasi ilmiy-tadqiqot instituti faoliyati, ilmiy izlanishlar, zamonaviy himoya usullarini joriy etish, biologik kurash choralarini rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar bilan ham tanishildi. Shuningdek, chigirtka va tut parvonasiga qarshi kurashish markazi faoliyati, zararkunandalarning tarqalishini oldini olish, monitoring olib borish hamda ularga qarshi samarali kurash tadbirlarini tashkil etish yo‘nalishlari yuzasidan ma’lumotlar taqdim etildi.
✅Bundan tashqari, Qo‘mita raisi boshqarma binosi va uning atrofini ham ko‘zdan kechirib, obodonlashtirish ishlari, ishchi-xodimlar uchun yaratilgan sharoitlar hamda mavjud imkoniyatlar bilan tanishdi.

✅Uchrashuv yakunida sohada zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish, fitosanitar nazorat samaradorligini oshirish, qishloq xo‘jaligi ekinlarini himoya qilish hamda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash borasida amalga oshirilayotgan ishlarni yanada takomillashtirish masalalari muhokama qilindi.



Kanalga ulanish 👇👇

https://t.me/Samkarantin - O‘simliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal

Xitoy Xalq Respublikasi Bosh Bojxona boshqarmasining mutaxassisлариdan iborat delegatsiya Samarqand viloyatidagi eksportyor korxonalar faoliyati bilan tanishdi

➡️Xitoy Xalq Respublikasi Bosh Bojxona boshqarmasi mutaxassislaridan iborat delegatsiyaning 2026-yil 5–10-iyul kunlari O‘zbekiston Respublikasiga tashrifi doirasida quritilgan meva, yong‘oq va dukkakli mahsulotlar bo‘yicha rasmiy nazorat tizimi, jumladan, qadoqlash korxonalarining faoliyatini o‘rganish ko‘zda tutilgan.
➡️Bugun delegatsiya a’zolari Samarqand viloyat O‘simliklar karantini va himoyasi Агентлиги ва вилоят бошқармаси mutasaddilari hamrohligida Urgut tumanida joylashgan bir qator eksportyor korxonalar faoliyati bilan yaqindan tanishdilar.

➡️Tashrif davomida tumanning iqtisodiy erkin zona hududida joylashgan “Optimum Frust” eksportyor korxonasida quritilgan olxo‘ri, mayiz, jiyda, chilonjiyda va boshqa quritilgan meva mahsulotlarini tayyorlash, qayta ishlash hamda eksport qilish jarayonlari o‘rganildi. Mazkur korxona tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar asosan Xitoy, Turkiya va Rossiya davlatlariga eksport qilinib, yillik eksport hajmi 200–300 tonnani tashkil etadi.
➡️Xitoy delegatsiyasi korxona faoliyati bilan tanishish jarayonida dalalardan keltirilgan mahsulotlarga dastlabki qayta ishlov berish, fumigatsiya tartiblari, mahsulotlarni saralash, sifat nazorati, qadoqlash hamda eksportga tayyorlash bosqichlarini batafsil o‘rgandilar.
➡️Shuningdek, “Lord Fruits” MCHJ korxonasining mayiz, o‘rik va olxo‘ri mahsulotlarini tayyorlash hamda eksport qilish yo‘nalishidagi faoliyati bilan tanishildi. Korxonada meva mahsulotlarini qayta ishlash, saqlash va xalqaro bozorlarga yetkazib berish jarayonlari yuzasidan ma’lumotlar berildi.

➡️Bundan tashqari, “Mustafo Fruits” MCHJ faoliyati ham o‘rganilib, korxonada olxo‘ri mahsulotlarini qayta ishlash, tayyor mahsulot holiga keltirish va eksportga yo‘naltirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishildi.

✅Tashrif davomida Samarqand viloyati O‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi tomonidan eksport qilinayotgan mahsulotlarning fitosanitar nazorati, karantin talablariga muvofiqligi, mahsulot xavfsizligini ta’minlash hamda xalqaro standartlar asosida eksport jarayonlarini tashkil etish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan delegatsiya vakillariga batafsil ma’lumotlar taqdim etildi.

✅Uchrashuv yakunida tomonlar qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksportini kengaytirish, sifat va xavfsizlik talablarini yanada takomillashtirish borasida fikr almashdilar.



Kanalga ulanish 👇👇

https://t.me/Samkarantin - O‘simliklar karantini va himoyasi yangiliklaridan xabardor qiluvchi eng ommabop kanal