Павел Церашковіч — да 36-й гадавіны прыняцця Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі: «36 гадоў таму дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР зацвердзілі тэкст Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце. Гэта стала значным крокам у чарадзе драматычных падзеяў, якія абумовілі развал Савецкага Саюза і адкрылі шлях да незалежнасці нашай краіны.
У той час у Беларусі былі людзі, якія разумелі, што наспявае распад савецкай імперыі. У красавіку 1990 г. прайшлі першыя, умоўна дэмакратычныя, парламенцкія выбары. Перамагла камуністычная наменклатура, а апазіцыя БНФ склала толькі каля 10%. На першай сесіі ў траўні яны прадставілі праект Дэкларацыі аб незалежнасці, але камуністы адкідалі ініцыятыву суверэнітэту. Сітуацыя змянілася ў чэрвені, калі суверэнітэт абвясціла Расія. Гарбачоў запатрабаваў аналагічных крокаў ад іншых рэспублік, і камуністычная большасць была вымушана падпарадкавацца.
Што ж было напісана ў той дэкларацыі? Тое, што Беларусь абвяшчае свой поўны дзяржаўны суверэнітэт, што носьбітам яго з’яўляецца беларускі народ, якому належаць зямля, нетры і прыродныя рэсурсы, што краіна стварае свой нацыянальны банк і грашовую сістэму, што на яе тэрыторыі ўсталёўваецца вяршэнства беларускіх законаў і Канстытуцыі, што дзяржава забяспечвае функцыянаванне беларускай мовы ва ўсіх сферах грамадскага жыцця, і што Беларусь мае на мэце стаць бяз'ядзернай і нейтральнай краінай.
Ці разваліўся ад гэтага СССР? Не адразу. Толькі праз год Вярхоўны Савет надаў Дэкларацыі канстытуцыйны статус. Беларусь стала незалежнай. А 8 снежня 1991 г., пасля белавежскіх пагадненняў, Савецкі Саюз знік як геапалітычная рэальнасць.
Усю гэтую гісторыю вось яшчэ чаму трэба ведаць: «акно магчымасцяў», пра якое ўсё часцей разважаюць апошнім часам, можа з’явіцца ў выніку абсалютна нечаканага і дзіўнага збегу акалічнасцяў. І да таго трэба быць гатовымі».
Святлана Ціханоўская — да Дня прыняцця дэкларацыі аб суверэнітэце: «27 ліпеня 1990 года Беларусь зрабіла вельмі важны крок да сваёй незалежнасці — прыняцце Дэкларацыі аб суверэнітэце.
Для кагосьці гэта можа гучаць як сухая гістарычная дата з падручніка. Але насамрэч за ёй стаяць людзі, якія хацелі, каб Беларусь нарэшце сама вырашала свой лёс. Каб у нас былі свае законы, свая палітыка, свая будучыня. Каб ніхто звонку не распараджаўся нашай зямлёй.
Гэта быў вынік прабуджэння. Пасля Чарнобыля, пасля адкрыцця праўды пра Курапаты, пасля рухаў за свабоду ў суседніх краінах усё больш беларусы адчувалі: мы маем права быць асобнай краінай. Мае права існаваць Беларусь, і не як дадатак да чужой імперыі, а як дом для свайго народа.
Незалежнасць не з’явілася сама па сабе — за яе змагаліся, яе выбіралі і адстойвалі. Нават тыя, хто пазней пачаў разбураць беларускую дзяржаўнасць, тады галасавалі за суверэнітэт, нейтралітэт і бяз’ядзерны статус.
Сённяшняя дата не пра мінулае. Яна пра сучаснае. Бо Беларусь павінна быць самастойнай, мірнай і вольнай ад чужой зброі ды чужых войнаў».
У Музеі Вольнай Беларусі ў Варшаве адбылася цырымонія развітання з пісьменніцай і журналісткай Святланай Курс (Евай Вежнавец), якая памерла 20 ліпеня пасля цяжкай хваробы.
У цырымоніі прыняла ўдзел беларуская лідарка Святлана Ціханоўская, а таксама яе намеснік у Аб’яднаным Пераходным Кабінеце Павел Латушка, сябры, калегі і чытачы.
Святлана Ціханоўская падкрэсліла, што Святлана Курс была ўвасабленнем таго, з чым асацыююцца беларусы: руплівасці, чалавечнасці і эмпатыі.
Святлана Ціханоўская: «Мозырскі НПЗ — гэта вельмі наглядны і балючы прыклад таго, як памылкі Лукашэнкі руйнуюць нашую эканоміку і дабрабыт беларусаў.
Да 2022 года Украіна для гэтага прадпрыемства была галоўнай крыніцай прыбытку. Беларускі бензін і дызель займалі да 50% украінскага рынку. Але ўцягванне Беларусі ў вайну паставіла крыж на гэтым напрамку. А продаж паліва ў РФ, якое трапляе потым у расейскую армію, зрабіла Мозырскі НПЗ таксама і мэтай для ваеннага ўдару.
Можна ўзгадаць і інтэрв‘ю Ўладзіміра Зяленскага, дзе ён кажа пра тое, як Лукашэнка прапанаваў нанесці ўдар па гэтым прадпрыемстве.
Уключэнне Мозырскага НПЗ у 21-ы пакет санкцыяў Еўразвязу — гэта прамы вынік дзеянняў рэжыму. Цяпер прадпрыемства не зможа набываць ніякага еўрапейскага абсталявання і выкарыстоўваць ліцэнзійны софт. Ужо некалькі гадоў як фінансавыя паказчыкі зрабілі таямніцай, але мы разумеем, што больш за 5000 працаўнікоў прадпрыемства адчуюць наступствы памылак рэжыму.
Самае страшнае ва ўсім гэтым — што за рашэнні рэжыму заўсёды плацяць звычайныя беларусы. Сёння гэта страчаныя заводы і рынкі, заўтра — рост цэнаў, мізэрныя заробкі і адсутнасць любой перспектывы».
Пакістанскі канфуз, узбекскі скандал і «Славянскі базар» — новы выпуск «Як ёсць» з Анатолем Лябедзькам
У новым выпуску «Як ёсць» дарадца Святланы Ціханоўскай па парламенцкім супрацоўніцтве Анатоль Лябедзька прапануе паглядзець на некалькі, здавалася б, не звязаных паміж сабой падзей — і знайсці паміж імі агульную логіку.
– Чаму планы па прыцягненні працоўных мігрантаў з Пакістана сталі паказчыкам дэмаграфічных і эканамічных праблем Беларусі?
– Што паказала гісторыя з узбекскімі работнікамі? І чаму замежнікі могуць лягчэй адстойваць свае правы, чым беларусы?
– Як за апошнія гады змяніўся «Славянскі базар» і чаму яго сёння нельга разглядаць па-за кантэкстам вайны ва Украіне?
– Чаму, на думку Анатоля Лябедзькі, асабісты выбар кожнага мае значэнне?
Разважанні пра дэмаграфію, свабоду, адказнасць і выбар — у новым выпуску «Як ёсць».
У вас ёсць пытанні, якія б вы хацелі задаць? Прыходзьце на асабістыя размовы 28 ліпеня!
Сустрэча са Святланай Ціханоўскай адбудзецца 28 ліпеня, у аўторак, з 17:00 да 18:00 па Мінску ў анлайн-фармаце.
Гэтым разам да Святланы Ціханоўскай далучыцца Вольга Зазулінская, прадстаўніца па сацыяльнай палітыцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета.
Гэта добрая магчымасць не толькі паразмаўляць наўпрост з беларускай лідаркай, але і абмеркаваць праблемы сацыяльнага кшталту з Вольгай Зазулінскай. Таксама вы зможаце задаць пытанні, падзяліцца ідэямі і распавесці пра праблемы.
Каб трапіць на размову са Святланай і Вольгай, трэба зарэгістравацца па гэтай спасылцы.
Усё, што трэба ведаць пра асабістыя размовы, у тым ліку правілы ўдзелу і бяспекі, можна прачытаць тут.