У верасні адной з галоўных падзеяў стала вызваленне 25 палітвязняў. Паралельна працягвалася міжнародная праца — у тым ліку ўдзел у 81-ай Генеральнай Асамблеі ААН у Нью-Ёрку, — праца з партнёрамі па падтрымцы беларусаў і палітвязняў, а таксама па пытаннях бяспекі, легалізацыі і беларускай культуры.
Вынікі месяца:
– Вызваленне палітвязняў. 16 верасня 25 палітвязняў былі вызваленыя і вывезеныя ў Літву. 24 верасня былі вызваленыя яшчэ 13 палітвязняў, большасць з якіх — жанчыны.
– Генеральная Асамблея ААН. Падчас візіту ў Нью-Ёрк Святлана Ціханоўская правяла шэраг сустрэчаў з міжнароднымі партнёрамі. 21 верасня на палях Генасамблеі ААН прайшоў сайд-івэнт «Беларусь: саўдзельнік вайны Расіі супраць Украіны і пагроза міжнароднай бяспецы». Больш пра падзеі падчас Генасамблеі — па спасылцы.
– Візіт у Брусель. Святлана Ціханоўская наведала Брусель і выступіла на другім EU Parliamentary Democracy Forum.
– Падтрымка палітвязняў і рэпрэсаваных. Фінляндыя абвясціла пра дадатковыя €100 тысяч на дапамогу беларусам, якія пацярпелі ад рэпрэсіяў. Таксама завяршаецца афармленне ўнёскаў яшчэ ад дзвюх краін у Міжнародны гуманітарны фонд.
– Беларуска-ўкраінскія адносіны. 18–19 верасня ў Кіеве прайшла грамадска-палітычная частка V Форуму Астрожскіх. Па выніках Форуму прынялі заяву аб вяртанні дэпартаваных украінскіх дзяцей і анансавалі стварэнне рабочай групы па беларускіх пытаннях.
– Праца ў Літве. 9–10 верасня дырэктар віленскага Офіса Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі сустрэўся з дарадцам прэзідэнта Літвы па замежнай палітыцы Данатасам Аўгулісам і віцэ-спікеркай Сейма Вікторыяй Чмілітэ-Нільсэн.
– Праца ў Латвіі. Падчас візіту ў Рыгу Дзяніс Кучынскі правёў сустрэчу ў Кабінеце прэм’ер-міністра Латвіі.
– Супраца з Еўрасаюзам. 2 верасня Святлана Ціханоўская правяла ў Вільнюсе брыфінг для амбасадараў і дыпламатаў 17 краінаў Еўрасаюза.
– Жаночае палітычнае лідарства. З 13 па 18 верасня ў Празе прайшла ІІІ Акадэмія жаночага палітычнага лідарства.
Святлана Ціханоўская ў Еўрапарламенце:
«Пры дыктатуры хочуць, каб людзі маўчалі, былі паслухмянымі і лаяльнымі. Хочуць, каб людзі трымаліся далей ад палітыкі. З школы цябе вучаць: не вылучайся. Будзь як усе. Палітыка — не твая справа. Менавіта гэта і трымае дыктатуру на плаву.
Менавіта гэта дапамагло Лукашэнку прыйсці да ўлады 30 гадоў таму і ўтрымлівацца так доўга — калі людзі не ўдзельнічаюць у палітыцы і не задаюць пытанняў. Дзякуючы гэтаму дыктатар можа ствараць ілюзію стабільнасці і міру».
Ціханоўская ў Еўрапраламенце: «Дэмакратыям не патрэбная “цвёрдая рука”. Патрэбныя разумныя галовы, моцныя інстытуты і адказныя грамадзяне».
29 верасня ў Бруселі Святлана Ціханоўская выступіла з прамовай на другім EU Parliamentary Democracy Forum, арганізаваным прэзідэнткай Еўрапейскага парламента Рабертай Метсолай пры падтрымцы віцэ-прэзідэнтаў Катарыны Барлі і Эстэбана Гансалеса Понса. У Форуме ўдзельнічаюць дэпутаты нацыянальных парламентаў, прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці і міжнародных арганізацый.
У сваім выступе Святлана Ціханоўская гаварыла пра пагрозы для дэмакратыі, замежнае ўмяшанне і дэзынфармацыю, ролю грамадзянскай супольнасці, падтрымку Украіны і дэмакратычных сілаў Беларусі, а таксама пра неабходнасць захоўваць ціск на рэжымы Лукашэнкі і Пуціна і ўмацоўваць устойлівасць еўрапейскіх грамадстваў.
«Я ведаю, што часам узнікае спакуса дамовіцца з дыктатарамі — Пуціным, Лукашэнкам і іншымі. Але дыктатары ўспрымаюць слабасць як запрашэнне. У нас не павінна быць ілюзій. Дыктатары разумеюць толькі мову сілы. І дэмакратыі мусяць быць гатовыя паказаць зубы.
Мы павінны захоўваць санкцыі супраць Расіі і Лукашэнкі. Але адначасова з тым — умацоўваць грамадства. Адной толькі ваеннай моцы недастаткова. Патрэбныя людзі, гатовыя абараняць свае каштоўнасці»,
— адзначыла Святлана Ціханоўская.
Таксама беларуская лідарка заклікала еўрапейскія дэмакратыі не ўспрымаць свабоду як дадзенасць, умацоўваць грамадзянскую супольнасць і дэмакратычныя інстытуты, а таксама працягваць падтрымку Украіны.
Тут яна выступіць на адкрыцці EU Parliamentary Democracy Forum, сустрэнецца з прэзідэнткай Еўрапейскага парламента Рабертай Метсолай, а таксама дэпутатамі, у тым ліку — Дайнюсам Жалімасам, Міхалам Кабоскам і Сяргеем Лагадзінскім.
«Галоўная перамога — гэта шлях, які мы прайшлі разам з сынам»
У інтэрв'ю БЕЛСАТ LIFE Святлана Ціханоўская расказала пра выклікі ў асабістым жыцці, вымушаны выезд з Беларусі і тое, як роля маці можа падрыхтаваць цябе да ролі палітыка.
Галоўнае з інтэрв'ю:
Пра асабістую перамогу ў жыцці
«Я думаю, што адна з маіх галоўных асабістых перамог — гэта шлях, які мы прайшлі разам з сынам. Ён нарадзіўся без слыху і пачуў першыя гукі толькі ў два з паловай гады. Кожны дзень мы займаліся са спецыялістамі і дома, літаральна адкрываючы для яго свет гукаў. Амаль дзесяць гадоў я прысвяціла яго рэабілітацыі пасля кахлеарнай імплантацыі. Не было дакладнага моманту, калі можна было сказаць: “Вось цяпер канчатковая перамога”. Было шмат маленькіх перамог: першыя гукі, першыя словы, першыя сказы. Я вельмі ўдзячная Сяргею: усе тыя гады, пакуль я займалася сынам і не магла працаваць, менавіта ён узяў на сябе матэрыяльнае забеспячэнне нашай сям'і».
Пра самае цяжкае рашэнне
«Я думаю, што гэта было самым цяжкім рашэннем за ўсю перадвыбарную кампанію — з'ехаць ці застацца. Калі б Сяргей не быў у турме і я ведала, што ёсць каму паклапаціцца пра дзяцей, магчыма, я б не з'ехала. Але ў мяне сын з асаблівасцямі развіцця, маленькая дачка, і гэта была ўнутраная барацьба паміж маці і чалавекам, які ўзяў на сябе адказнасць. Мне проста сказалі: “Ты з гэтага кабінета альбо выязджаеш, альбо ў турму”. А яшчэ дадалі: “Мы ведаем, дзе вашы дзеці”».