Телеграм канал «Светлана Тихановская»

🤍❤️🤍 Культура, якая дапамагае нам заставацца беларусамі 

Беларуская культура яднае людзей па абодва бакі мяжы і дапамагае захоўваць сваю ідэнтычнасць ва ўмовах рэпрэсій і русіфікацыі. Святлана Ціханоўская заклікае падтрымліваць яе і ў размовах з беларусамі, і на міжнародных сустрэчах. Сабралі яе выказванні пра тое, як культура падтрымлівае сувязь паміж беларусамі і чаму важна зберагчы нашу спадчыну.

Ключавыя выказванні беларускай лідаркі за апошні час:
«Нашую культуру нельга проста адмяніць, бо яна жыве ў кожным з нас. Мы заўсёды захоўваем яе ў нашым сэрцы. Беларускасць можа быць рознай: ціхай і гучнай, традыцыйнай і вельмі сучаснай, у вышыванцы і ў худзі, у народным спеве і ў новай песне. Гэта тое, кім мы ёсць. І ніякія забароны не змогуць гэта змяніць». 

«Мы зразумелі, што культура і ідэнтычнасць — гэта тое, што найлепш аб’ядноўвае людзей. Я бачу ў гэтым яшчэ адну задачу для нас у выгнанні: пакуль рэжым знішчае ўсё нацыянальнае, мы павінны захаваць іх за мяжой, каб аднойчы яны маглі вярнуцца дадому».

«Культура служыць мостам паміж беларусамі па абодва бакі мяжы. Калі сотні тысячаў апынуліся ў выгнанні, праз мову, літаратуру, музыку, тэатр, супольную памяць мы захоўваем сувязь адно з адным. Нацыянальная ідэнтычнасць — найважнейшы інструмент супраціву «рускаму свету». Нездарма Расія праводзіць гвалтоўную русіфікацыю, як у Беларусі, так і на акупаваных тэрыторыях Украіны». 

«Культура — гэта элемент бяспекі. Моцная нацыянальная ідэнтычнасць робіць грамадства больш устойлівым да прапаганды і спробаў знешняга кантролю. І культура — гэта тое, што яднае нас з Еўропай. Беларусь гістарычна была часткай еўрапейскай культурнай прасторы і агульнаеўрапейскай спадчыны. І падтрымліваючы культуру, мы ўзмацняем еўрапейскасць беларускага грамадства».
 
«Нашая культура, нашая мова — гэта наша зброя. Наш шчыт ад так званага «рускага свету». І нашая інтэлігенцыя — ахоўнікі нашай спадчыны. І калі мы паглядзім, колькі таленавітых, адукаваных людзей вымушана пакінулі Беларусь за апошнія пяць з паловай гадоў, мы зразумеем, што лукашэнкаўскаму рэжыму абыякавая будучыня краіны».

«Дэмакратычная Беларусь немагчымая без роўных правоў і бяспекі для кожнай жанчыны» 

Спецдакладчык ААН па Беларусі Нілс Муйжніекс падрыхтаваў даклад аб парушэннях правоў жанчын у Беларусі. У дакладзе адзначаецца, што дыскрымінацыя жанчын у Беларусі носіць сістэмны і структурны характар, а выкарыстанне заканадаўства ў рэпрэсіўных мэтах становіцца інструментам палітычнага пераследу і парушэння асноўных правоў.

Дарадца Святланы Ціханоўскай па пытаннях інклюзіўнасці і раўнапраўя Юлія Міцкевіч пракаментавала даклад:
«Ад пачатку рэпрэсій 2020 года, якія працягваюцца і нават узмацняюцца, гэта набыло яшчэ і характар татальнага палітычнага пераследу жанчын розных поглядаў, прафесіяў, узростаў і ўразлівасцяў. 

Толькі ў 2025 годзе па крымінальных справах асудзілі не менш за 355 жанчын, а сярод амаль 7 тысяч чалавек у так званых «спісах экстрэмістаў» кожная чацвёртая — жанчына. Жанчын звальняюць за палітычную пазіцыю, пагражаюць забраць дзяцей, пераследуюць адвакатак і сваякоў, а вызваленыя палітвязніцы не атрымліваюць рэабілітацыі і вымушаныя пакідаць краіну. 

У калоніях палітвязніцы ўтрымліваюцца ў нечалавечых умовах: ім адмаўляюць у бялізне і сродках менструальнай гігіены, абмяжоўваюць доступ да душу, праводзяць зневажальныя надгляды і вядуць відэаназіранне нават за прыбіральнямі. Іх прымушаюць за мізэрныя грошы шыць форму для сілавікоў, адмаўляюць у медыцынскай дапамозе нават цяжка хворым, і вядомыя ўжо выпадкі смерці ў зняволенні.

Мы ўдзячныя Нілсу Муйжніексу за тое, што голас беларускіх жанчын, у тым ліку тых, хто прайшоў праз турмы, пачуты на ўзроўні ААН. Адмова ўладаў прызнаць мандат дакладчыка і спробы назваць рэкамендацыі ААН «цкаваннем» толькі пацвярджаюць, што рэжым не збіраецца нічога змяняць добраахвотна. 

З нашага боку мы працягнем дакументаваць парушэнні і ўжо сёння распрацоўваць палітыкі інклюзіўнасці і роўнасці для Новай Беларусі. Бо дэмакратычная Беларусь немагчымая без роўных правоў і бяспекі для кожнай жанчыны».

«Вызваленне — гэта толькі першы крок да сапраўднай свабоды» — Святлана Ціханоўская сустрэлася з былымі палітвязнямі ў Літве

Святлана Ціханоўская і дырэктар віленскага Офіса Дзяніс Кучынскі сустрэліся з беларусамі, якіх вызвалілі 16 верасня і прымусова вывезлі з Беларусі, а таксама з валанцёрамі і ментарамі, якія дапамагаюць ім адаптавацца ў Літве. Сустрэча адбылася ў партнёрстве з «Вольнымі».

Удзельнікі абмеркавалі асноўныя складанасці пасля зняволення, доступ да медыцынскай, псіхалагічнай і сацыяльнай дапамогі, а таксама магчымасці ўзаемападтрымкі. Былыя палітвязні ўжо атрымалі неабходную дапамогу, у тым ліку ўсе яны легалізаваны і маюць дакументы. Пытанні медыцынскай і стаматалагічнай дапамогі таксама паступова вырашаюцца.

Святлана Ціханоўская:
«Я разумею, як вам цяпер няпроста: пасля ўсяго, што вы перажылі, трэба нанова будаваць жыццё, вырашаць мноства штодзённых пытанняў і прывыкаць да новай рэальнасці. Я вельмі рада бачыць, як вы паступова аднаўляецеся, знаходзіце падтрымку і робіце першыя крокі да новага жыцця.

Вызваленне пад прымусам, калі чалавека вывозяць з краіны без права застацца, а сваякоў пакідаюць пад ціскам, мы не лічым сапраўднай свабодай. Гэта працяг рэпрэсій у іншай форме. Мы не маем права лічыць, што ўсё скончылася, калі дзверы турмы адчыніліся. Гэта толькі першы крок. Сапраўдная свабода наступіць тады, калі чалавек зможа жыць дома разам з сям’ёй і нікога не будуць караць за яго біяграфію».

Святлана Ціханоўская выступіла на Віленскім саміце свабоды

15 кастрычніка ў Вільні беларуская лідарка выступіла з асноўнай прамовай на Vilnius Freedom Summit, арганізаваным Міністэрствам замежных спраў Літвы і Freedom House. Саміт аб’ядноўвае прадстаўнікоў дэмакратычных урадаў, праваабаронцаў, былых палітвязняў і грамадзянскай супольнасці з Еўропы і Лацінскай Амерыкі.

Сярод удзельнікаў — міністр замежных справаў Літвы Кястуціс Будрыс, кіраўнік Freedom House Джэймі Флай, нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі, украінскі журналіст і былы вязень данецкай турмы «Ізаляцыя» Станіслаў Асееў, а таксама прадстаўнікі дэмакратычных рухаў Венесуэлы, Кубы і Нікарагуа.

Задача саміту — выпрацаваць практычныя рэкамендацыі для ўрадаў і міжнародных арганізацыяў па падтрымцы дэмакратычных рухаў і абароне людзей ад рэпрэсіяў.

У цэнтры праграмы — дзве тэмы:
• Падтрымка палітвязняў і праваабаронцаў. Як дамагацца вызвалення людзей і забяспечваць іх рэабілітацыю, прававы статус і доўгатэрміновую дапамогу тым, хто выйшаў на волю.
• Супрацьдзеянне супрацоўніцтву аўтарытарных рэжымаў. Як Еўропа і ЗША могуць разам рэагаваць на абмен тэхналогіямі сачэння і метадамі рэпрэсіяў, абыход санкцый, дэзынфармацыю і пераслед людзей за мяжой.

У сваёй прамове Святлана Ціханоўская заклікала дэмакратычныя краіны захоўваць адзінства і рашуча адказваць на дзеянні дыктатараў:
«Дыктатары спрабуюць нас падзяліць. Яны правяраюць нашыя краіны на адзінства. Выпрабоўваюць нашу салідарнасць. Яны шукаюць нашыя слабыя месцы, каб выкарыстаць іх супраць нас.

І найлепшы адказ дэмакратыяў — паказаць зубы. Паказаць сваю сілу. Падтрымліваць адно аднаго. Для нас, беларусаў, як і для многіх іншых народаў, Еўропа — гэта наша мэта. Еўропа — гэта наша сям’я».

У вас ёсць пытанні, якія б вы хацелі задаць Святлане Ціханоўскай? Прыходзьце на асабістыя размовы 21 кастрычніка! 

Сустрэча са Святланай Ціханоўскай адбудзецца 21 кастрычніка, у сераду, з 15:00 да 16:00 па Мінску ў анлайн-фармаце.

На размовах будзе таксама прысутнічаць дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях Леанід Марозаў.

Асабістыя размовы — гэта магчымасць для беларусаў задаць свае пытанні, падзяліцца меркаваннямі, прапановамі ці распавесці пра праблемы, якія вас хвалююць. Для беларусаў і беларусак унутры краіны ўдзел застаецца бяспечным.

Каб трапіць на размову са Святланай і Леанідам, трэба зарэгістравацца па гэтай спасылцы. 

Усё, што трэба ведаць пра асабістыя размовы, у тым ліку правілы ўдзелу і бяспекі, можна прачытаць тут.

Шэсць інструментаў, якімі рэжым пераследуе беларусаў за мяжой

14 кастрычніка ў Варшаве Святлана Ціханоўская выступіла на мерапрыемстве «Транснацыянальныя рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі: неабходны скаардынаваны міжнародны адказ» у межах Варшаўскай канферэнцыі па чалавечым вымярэнні АБСЕ. У мерапрыемстве прымаў удзел дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях Леанід Марозаў.

На мерапрыемстве прадставілі дзве новыя справаздачы: даследаванне iSANS пра эвалюцыю транснацыянальных рэпрэсіяў і «Wanted by Dictator: Red Notice State», падрыхтаваную Офісам Святланы Ціханоўскай разам з BELPOL пры падтрымцы Кіберпартызанаў. У сваёй прамове беларуская лідарка назвала шэсць інструментаў, якія рэжым выкарыстоўвае супраць людзей па-за межамі краіны.

1. «Экстрэмісцкія» і «тэрарыстычныя» спісы
Рэжым уключае ў іх журналістаў, актывістаў і праваабаронцаў, каб ствараць праблемы пры перасячэнні межаў, атрыманні візаў і адкрыцці банкаўскіх рахункаў. 

2. Шантаж праз родных у Беларусі
Сілавікі могуць затрымаць блізкіх, каб ціснуць на чалавека за мяжой, вярбаваць яго або прымушаць да дзеянняў супраць яго волі.

3. Завочныя суды
Людзей судзяць без іх прысутнасці. Сотні беларусаў у выгнанні ўжо атрымалі прысуды, а іх маёмасць была канфіскаваная.

4. Пазбаўленне дакументаў
Забарона абнаўляць дакументы пакінула тысячы людзей без дзейных дакументаў. Гэта ўскладняе легалізацыю і стварае дадатковую нагрузку на міграцыйныя службы.

5. Інтэрпол і міжнародны вышук
Рэжым маскіруе палітычны пераслед пад звычайныя крымінальныя справы і выкарыстоўвае міжнародныя механізмы для экстрадыцыі беларусаў.

6. Лічбавыя пагрозы
Боты, тролі і агенты рэжыму дзейнічаюць у інтэрнэце, каб пранікаць у супольнасці, пагражаць людзям і перашкаджаць іх працы.

Святлана Ціханоўская:
«Я прашу вас уключыць гэтую тэму ў парадак дня. Умацаваць супрацоўніцтва з беларускім дэмакратычным рухам. Наладзіць нашыя сувязі з вашымі ўстановамі, праваахоўнымі органамі і арганізацыямі грамадзянскай супольнасці. Супрацьдзеянне транснацыянальным рэпрэсіям патрабуе поўнай каардынацыі».

«Пакуль рэжым змагаецца супраць беларускага грамадства і культуры, задача дэмакратычных сілаў — усё гэта захаваць»

Святлана Ціханоўская выступіла на мерапрыемстве БДІПЧ АБСЕ, прысвечаным захаванню нацыянальнай і культурнай ідэнтычнасці ва ўмовах аўтарытарызму і ролі моладзі ў беларусізацыі. Мерапрыемства арганізавалі каля 30 краін — удзельніц АБСЕ, якія ўваходзяць у нефармальную Групу сяброў дэмакратычнай Беларусі. 

У дыскусіі таксама ўзялі ўдзел лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру Алесь Бяляцкі, старшыня Беларускага нацыянальнага моладзевага савета «РАДА» Аляксандра Дойніч і дацэнт Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта Сцяпан Стурэйка. Мадэратарам сустрэчы выступіў новы спецыяльны пасланнік Францыі па Беларусі Міхаэль Ру.

Пра што казала Святлана Ціханоўская:
– Пра ціск на беларускую культуру і гістарычную памяць. Беларускія ўлады сістэмна абмяжоўваюць нацыянальную культуру і выкарыстоўваюць адукацыю як інструмент ідэалагічнага кантролю.
– Пра ўзмацненне расійскага ўплыву. Расія праз прапаганду, адукацыйныя праграмы, школы і культурныя праекты імкнецца пашырыць свой уплыў на беларускую моладзь.
– Пра невыкананне міжнародных рэкамендацыяў. Рэкамендацыі па захаванні беларускай мовы і культуры, выкладзеныя ў дакладзе Маскоўскага механізму АБСЕ ў 2023 годзе, дагэтуль застаюцца невыкананымі.
– Пра важнасць падтрымкі беларускай культуры і адукацыі за мяжой. Лідарка адзначыла ролю незалежных медыя, грамадзянскай супольнасці і культурных ініцыятыў. Яна падзякавала краінам-партнёрам за дапамогу беларусам у выгнанні, падтрымку моладзевых арганізацый і захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці.

Святлана Ціханоўская:
«Расія сістэматычна праводзіць палітыку русіфікацыі, асіміляцыі і знішчэння ўсяго нацыянальнага, усяго беларускага. З дапамогай Лукашэнкі яны спрабуюць ператварыць беларусаў у паслухмяных, лаяльных людзей, а ўрэшце — у расіян.

Але я ганаруся, калі бачу, як маладыя людзі ў Беларусі запісваюць TikTok-відэа па-беларуску, ствараюць відэа для YouTube, адкрываюць для сябе беларускую мову і культуру. Гэта дае мне вялікую надзею. Я глыбока перакананая: пакуль рэжым змагаецца супраць беларускага грамадства і культуры, задача дэмакратычных сілаў — усё гэта захаваць».