Телеграм канал «Светлана Тихановская»

21 лютага свет адзначае Дзень роднай мовы — свята моўнай разнастайнасці і падтрымкі моваў, якім пагражае знікненне. На жаль, сёння беларуская мова — адзін з рэдкіх выпадкаў, калі пад пагрозай апынаецца мова тытульнай нацыі незалежнай дзяржавы.

У картках — некалькі тэзаў пра Дзень роднай мовы і стан беларускай мовы ад дарадцы Святланы Ціханоўскай па адукацыі і навуцы Паўла Церашковіча.

«Беларусь — не Расія. Мы на баку Украіны. Мы — ганарлівая еўрапейская нацыя з уласнай культурай і ідэнтычнасцю»

Сёння, 20 лютага, падчас візіту ў Вену, беларуская лідарка выступіла з прамовай на супольным пленарным пасяджэнні трох асноўных камітэтаў АБСЕ.

У сваёй прамове Ціханоўская акцэнтавала ўвагу на падтрымцы Украіны і неабходнасці спыніць расійскую агрэсію. Таксама яна заклікала Парламенцкую асамблею АБСЕ і краіны-ўдзельніцы не зніжаць увагу да Беларусі: трымаць ціск на рэжым і рыхтавацца да моманту, калі ў Беларусі адкрыецца акно магчымасцяў для пераменаў:

«Сёння Украіна змагаецца за ўсіх нас — за Беларусь, Украіну, Малдову, усю Еўропу. Украіна змагаецца за мір, дэмакратыю і правы чалавека — тыя каштоўнасці, якімі так даражыць АБСЕ.

Важна даць Украіне ўсё неабходнае для перамогі і спыніць расійскую агрэсію. Калі мы хочам сапраўднага міру ў Еўропе — то мы павінны аслабіць Пуціна і яго паплечніка Лукашэнку.
Вынік гэтай вайны паўплывае і на будучыню Беларусі. Гэта можа адкрыць для нас акно магчымасцяў. І ёсць два сцэнарыі: Беларусь альбо застанецца ў расійскай арбіце, з ядзернай зброяй, войскамі, «Арэшнікамі» — а гэта значыць, пастаянная пагроза для нашых суседзяў. Альбо яна нарэшце вызваліцца. Аднавіць сваю незалежнасць, свабоду і вяршэнства права — і выканае свае абавязацельствы перад АБСЕ.

Мы не павінны дазваляць, каб Беларусь стала суцяшальным прызам для Пуціна. Беларусь — не Расія. Мы на баку Украіны. Мы — ганарлівая еўрапейская нацыя з уласнай культурай і ідэнтычнасцю».

Дарадца Святланы Ціханоўскай па парламенцкім супрацоўніцтве Анатоль Лябедзька наўпрост з сесіі ПА АБСЕ: 

«Некалькі хвілінаў таму скончылася мерапрыемства, звязанае з перспектывай стварэння групы «За дэмакратычную Беларусь» у Парламенцкай асамблеі АБСЕ і стварэння дэлегацыі дэмакратычных сілаў Беларусі, якая можа быць далучаная да больш сістэмнай працы ў Асамблеі».

Пра запуск гэтых працэсаў і больш пра палітычнае закуліссе гэтай працы — у відэа.

Святлана Ціханоўская: «Я адчуваю вялікую палёгку ад таго, што Мікалай Статкевіч нарэшце на волі і дома. Асабліва радая за Марыну, якая так доўга чакала і так упарта змагалася за Мікалая ўсе гэтыя гады.

Я шчыра зычу яму сіл, здароўя і як мага хутчэй аднавіцца пасля перанесенага інсульту. Цяпер важна, каб Мікалай атрымаў патрэбнае лячэнне, цеплыню сям’і і падтрымку блізкіх.

За кратамі застаюцца яшчэ не менш за 1100 палітычных зняволеных. Усе павінны быць вызваленыя».

«Мы павінны пераканацца, што рэпрэсіі спыняцца і Беларусь стане вольнай» 

19 лютага ў межах зімовай сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ адбыўся сайд-івэнт «Беларусь і Парламенцкая асамблея АБСЕ: круглы стол пра шлях да дэмакратыі і гуманітарныя прыярытэты».

У беларускую дэлегацыю таксама ўвайшлі Арцём Брухан (Каардынацыйная Рада), Аляксандра Мамаева (Каардынацыйная Рада), Юрый Губарэвіч (супольнасць партый), Анатоль Лябедзька (дарадца Святланы Ціханоўскай па парламенцкім супрацоўніцтве), Леанід Марозаў (дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях), Ігар Барысаў (Сацыял-дэмакратычная партыя Грамада).

Святлана Ціханоўская ў сваім выступе адзначыла, што сёння ў Асамблеі няма легітымнай беларускай дэлегацыі, але беларускі народ заслугоўвае, каб ягоны голас быў пачуты. Яна падзякавала Швецыі, Нарвегіі і Літве за прынцыповую падтрымку беларусаў, у тым ліку за стварэнне ў Нарвегіі парламенцкай групы «За дэмакратычную Беларусь» і запуск Міжнароднага гуманітарнага фонду дапамогі палітвязням. 

Асобная ўвага была нададзеная гуманітарнай сітуацыі. Дарадца Ціханоўскай Леанід Марозаў прадставіў падрабязны аналіз маштабу рэпрэсіяў, практыкі ізаляцыі палітвязняў і «нябачных» парушэнняў правоў чалавека.

Святлана Ціханоўская:
«Я шчыра веру, што АБСЕ можа адыграць ключавую ролю ў вырашэнні беларускага крызісу. Бо гэтая арганізацыя была створаная менавіта для таго, каб спраўляцца з такімі выклікамі. Тое, што адбываецца цяпер у Беларусі, — гэта палітычны і прававы дэфолт. Правы чалавека ігнаруюцца. Выбары ператварыліся ў поўны фальш. Рэпрэсіі працягваюцца кожны дзень. 

І ўсё ж, у мінулым годзе мы назіралі вызваленне палітычных зняволеных. Гэта стала вынікам сумесных намаганняў — гэта адбылося, перш за ўсё, дзякуючы гуманітарнай працы ЗША. Але таксама і дзякуючы еўрапейскаму ціску. Бо без ціску рэжым ніколі б не вызваляў людзей.

Мы павінны забяспечыць, каб у Беларусі адбыліся сістэмныя змены. І пераканацца, што рэпрэсіі спыняцца і Беларусь стане вольнай».

У Беларусі стварылі «Беларускі Гарвард». Навошта?

У Мінску абвясцілі пра стварэнне «перадавога адукацыйнага цэнтра», які раней анансавалі як «Беларускі Гарвард». Улады абяцаюць тэхналагічны рывок і падрыхтоўку элітных інжынерных кадраў. Але ці сапраўды гаворка ідзе пра навуку і акадэмічную свабоду — ці пра нешта зусім іншае?

Дарадца Святланы Ціханоўскай па адукацыі Павел Церашковіч паразважаў пра сапраўдныя прычыны стварэння цэнтра, пра кадравы крызіс, пра імітацыю рэформаў і пра тое, як адукацыя ўсё мацней уцягваецца ў логіку вайны.

– Чаму рэжым раптам загаварыў пра «перадавыя даследаванні»?
– Што стаіць за лічбамі пра скарачэнне выкладчыкаў з навуковымі ступенямі?
– Ці магчымая акадэмічная свабода ва ўмовах рэпрэсіяў?
– Якую ролю ў гэтай гісторыі адыгрываюць ваенныя распрацоўкі і «інтэлектуальны спецназ»?

Падрабязнасці і адказы на гэтыя пытанні — па спасылцы.

Алена Прыходзька ўзначаліла Выбарчую камісію: вынікі першага пасяджэння

17 лютага адбылося першае адкрытае пасяджэнне Выбарчай камісіі КР.

Старшынёй Выбарчай камісіі аднагалосна абраная Алена Прыходзька. Алена — журналістка-расследвальніца, якая спецыялізуецца на выкрыцці карупцыйных схем і аналізе складаных дакументаў.

— Мне ўсё падабаецца. Усе патрабаванні будзем праходзіць разам выбарчай камісіяй. Каманда вельмі добрая, кожны са сваімі софт- і хард-скіламі. Мне падаецца, будзе добры "дрым-тым", — адрэагавала па выніках галасавання новаабраная старшыня Алена Прыходзька.

Падчас мерапрыемства акрэслены асноўныя палажэнні па выбарах:

Фармат галасавання: працэс будзе доўжыцца 7 дзён і праходзіць праз лічбавую платформу. Усе парады па бяспецы будуць размешчаны на рэсурсах КР.
Прынцып фармавання Рады: у Раду прапануюцца выбарчыя спісы, а не канкрэтныя асобы. У кожным спісе павінна быць не менш за 10 чалавек.
Гендарныя квоты: не менш за 40% жанчын і не менш за 40% мужчын у кожным спісе. Выключэнне прадугледжана толькі для спецыфічных арганізацый (напрыклад, добраахвотніцкіх) пры наяўнасці аб’ектыўных доказаў немагчымасці выканаць квоты.
Адкрытасць і камунікацыя: пасяджэнні камісіі будуць праходзіць не радзей чым раз на два тыдні. Назіральнікі, журналісты і кандыдаты могуць браць у іх удзел па папярэднім запыце на пошту: office@radavoting.com.

Рэгламент і Мемарандум

Камісія зацвердзіла Рэгламент працы Выбарчай камісіі, Палажэнне аб выбарах старшыні Выбарчай камісіі і Устаноўчую дамову паміж сябрамі камісіі.

Таксама была прадстаўлена прапанова Мемарандума аб узаемадзеянні паміж Выбарчай камісіяй, Каардынацыйнай Радай і правайдэрам лічбавай платформы для галасавання. Дакумент закліканы дакладна размеркаваць адказнасць па арганізацыйных пытаннях і пытаннях бяспекі.

У склад Выбарчай камісіі ўваходзяць: Алена Прыходзька, Дзмітрый Фурманаў, Алена Жылачкіна (Жываглод), Яраслаў Бекіш, Пётр Маркелаў.

Пытанні да Выбарчай камісіі, а таксама скаргі на працэс выбараў можна дасылаць на пошту: office@radavoting.com.

Галасаванне ў КР запланавана на 11–17 мая 2026 года. Абвяшчэнне вынікаў пройдзе 21–23 мая 2026 года.

Запіс трансляцыі пасяджэння даступны на YouTube-канале КР: https://youtube.com/live/sgXCF59X2BI