Шэсць інструментаў, якімі рэжым пераследуе беларусаў за мяжой
14 кастрычніка ў Варшаве Святлана Ціханоўская выступіла на мерапрыемстве «Транснацыянальныя рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі: неабходны скаардынаваны міжнародны адказ» у межах Варшаўскай канферэнцыі па чалавечым вымярэнні АБСЕ. У мерапрыемстве прымаў удзел дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях Леанід Марозаў.
На мерапрыемстве прадставілі дзве новыя справаздачы: даследаванне iSANS пра эвалюцыю транснацыянальных рэпрэсіяў і «Wanted by Dictator: Red Notice State», падрыхтаваную Офісам Святланы Ціханоўскай разам з BELPOL пры падтрымцы Кіберпартызанаў. У сваёй прамове беларуская лідарка назвала шэсць інструментаў, якія рэжым выкарыстоўвае супраць людзей па-за межамі краіны.
1. «Экстрэмісцкія» і «тэрарыстычныя» спісы
Рэжым уключае ў іх журналістаў, актывістаў і праваабаронцаў, каб ствараць праблемы пры перасячэнні межаў, атрыманні візаў і адкрыцці банкаўскіх рахункаў.
2. Шантаж праз родных у Беларусі
Сілавікі могуць затрымаць блізкіх, каб ціснуць на чалавека за мяжой, вярбаваць яго або прымушаць да дзеянняў супраць яго волі.
3. Завочныя суды
Людзей судзяць без іх прысутнасці. Сотні беларусаў у выгнанні ўжо атрымалі прысуды, а іх маёмасць была канфіскаваная.
4. Пазбаўленне дакументаў
Забарона абнаўляць дакументы пакінула тысячы людзей без дзейных дакументаў. Гэта ўскладняе легалізацыю і стварае дадатковую нагрузку на міграцыйныя службы.
5. Інтэрпол і міжнародны вышук
Рэжым маскіруе палітычны пераслед пад звычайныя крымінальныя справы і выкарыстоўвае міжнародныя механізмы для экстрадыцыі беларусаў.
6. Лічбавыя пагрозы
Боты, тролі і агенты рэжыму дзейнічаюць у інтэрнэце, каб пранікаць у супольнасці, пагражаць людзям і перашкаджаць іх працы.
Святлана Ціханоўская:
«Я прашу вас уключыць гэтую тэму ў парадак дня. Умацаваць супрацоўніцтва з беларускім дэмакратычным рухам. Наладзіць нашыя сувязі з вашымі ўстановамі, праваахоўнымі органамі і арганізацыямі грамадзянскай супольнасці. Супрацьдзеянне транснацыянальным рэпрэсіям патрабуе поўнай каардынацыі».
«Пакуль рэжым змагаецца супраць беларускага грамадства і культуры, задача дэмакратычных сілаў — усё гэта захаваць»
Святлана Ціханоўская выступіла на мерапрыемстве БДІПЧ АБСЕ, прысвечаным захаванню нацыянальнай і культурнай ідэнтычнасці ва ўмовах аўтарытарызму і ролі моладзі ў беларусізацыі. Мерапрыемства арганізавалі каля 30 краін — удзельніц АБСЕ, якія ўваходзяць у нефармальную Групу сяброў дэмакратычнай Беларусі.
У дыскусіі таксама ўзялі ўдзел лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру Алесь Бяляцкі, старшыня Беларускага нацыянальнага моладзевага савета «РАДА» Аляксандра Дойніч і дацэнт Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта Сцяпан Стурэйка. Мадэратарам сустрэчы выступіў новы спецыяльны пасланнік Францыі па Беларусі Міхаэль Ру.
Пра што казала Святлана Ціханоўская:
– Пра ціск на беларускую культуру і гістарычную памяць. Беларускія ўлады сістэмна абмяжоўваюць нацыянальную культуру і выкарыстоўваюць адукацыю як інструмент ідэалагічнага кантролю.
– Пра ўзмацненне расійскага ўплыву. Расія праз прапаганду, адукацыйныя праграмы, школы і культурныя праекты імкнецца пашырыць свой уплыў на беларускую моладзь.
– Пра невыкананне міжнародных рэкамендацыяў. Рэкамендацыі па захаванні беларускай мовы і культуры, выкладзеныя ў дакладзе Маскоўскага механізму АБСЕ ў 2023 годзе, дагэтуль застаюцца невыкананымі.
– Пра важнасць падтрымкі беларускай культуры і адукацыі за мяжой. Лідарка адзначыла ролю незалежных медыя, грамадзянскай супольнасці і культурных ініцыятыў. Яна падзякавала краінам-партнёрам за дапамогу беларусам у выгнанні, падтрымку моладзевых арганізацый і захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці.
Святлана Ціханоўская:
«Расія сістэматычна праводзіць палітыку русіфікацыі, асіміляцыі і знішчэння ўсяго нацыянальнага, усяго беларускага. З дапамогай Лукашэнкі яны спрабуюць ператварыць беларусаў у паслухмяных, лаяльных людзей, а ўрэшце — у расіян.
Але я ганаруся, калі бачу, як маладыя людзі ў Беларусі запісваюць TikTok-відэа па-беларуску, ствараюць відэа для YouTube, адкрываюць для сябе беларускую мову і культуру. Гэта дае мне вялікую надзею. Я глыбока перакананая: пакуль рэжым змагаецца супраць беларускага грамадства і культуры, задача дэмакратычных сілаў — усё гэта захаваць».
«Быць маці — адна з самых складаных і адначасова самых важных і каштоўных задач, з якой сутыкаюцца жанчыны. Гэта тытанічная праца, у якой няма выходных, перапынкаў і водпуску. Вы аддаяце сваім дзецям сябе цалкам: разам з імі адкрываеце гэты свет, вучыце іх адрозніваць добрае ад дрэннага, падтрымліваеце, калі ім страшна, і радуецеся кожнай іх маленькай перамозе.
Пра добрае і дрэннае лёгка гаварыць, калі гэта казкі і мультфільмы. Але калі гаворка заходзіць пра рэальнае жыццё, не заўсёды знаходзяцца словы.
Цяпер у беларускіх месцах пазбаўлення волі знаходзяцца 113 палітычных зняволеных жанчын. Прынамсі 14 з іх — матулі непаўналетніх дзяцей.
Беларускія ўлады заклікаюць жанчын нараджаць, але пасля нараджэння дзіцяці многія сутыкаюцца з фінансавай ямай. Падчас дэкрэта выплата па доглядзе за першым дзіцем складае 35% сярэдняй зарплаты — а калі жанчына вырашае вяртацца да працы, то часта сутыкаецца з прапановамі звольніцца, пераносамі працоўных месцаў ці складанасцямі з пошукам працы. На жаль, матчыну працу вельмі часта ўспрымаюць як нешта само сабой зразумелае. Маці можа адкладаць свае планы, кар’еру, сон, адпачынак і ўласныя жаданні дзеля свайго дзіцяці і нічога не патрабаваць наўзамен.
Я ведаю, што цяпер у Беларусі многія з вас адчуваюць трывогу за будучыню сваіх дзяцей, за іх бяспеку і свабоду. І нават калі самім бывае страшна і няпроста, вы працягваеце быць для сваіх дзяцей апорай, даваць ім любоў, клопат і адчуванне бяспекі.
Менавіта таму яшчэ важней зноў і зноў паўтараць: дзякуй. Дзякуй за вашу любоў, цярпенне і сілу. За тое, што вы захоўваеце ў дзецях веру ў дабро, свабоду і справядлівасць, нават калі навокал часта адбываецца зусім іншае. І я цалкам упэўненая, што вашыя дзеці вырастуць у цудоўных дарослых, якія зробяць Беларусь лепшай.
Сацыяльная прыёмная для беларусаў ва Украіне: як атрымаць дапамогу?
15 кастрычніка Місія дэмакратычных сілаў Беларусі ва Украіне правядзе дзень сацыяльнай прыёмнай для беларусаў, якія жывуць ва Украіне.
Падчас асабістага прыёму і тэлефонных кансультацый можна будзе абмеркаваць пытанні легалізацыі, ваеннай службы, правоў вайскоўцаў і ветэранаў, сацыяльнай і медыцынскай дапамогі, а таксама дакументаў і выплат для сем’яў вайскоўцаў і загінулых.
Звароты будуць прымаць кіраўніца Місіі дэмакратычных сілаў Беларусі ва Украіне Вольга Зазулінская і яе намесніца па пытаннях беларускіх добраахвотнікаў, ветэранаў і іх сем’яў Анастасія Махамет.
Каб запісацца на прыём, неабходна загадзя запоўніць форму рэгістрацыі. Гэта дапаможа падрыхтавацца да вашага звароту і даць максімальна дакладныя адказы.
Сацыяльная прыёмная не замяняе дзяржаўныя органы, адвакатаў ці іншыя кампетэнтныя ўстановы і не можа прымаць рашэнні замест іх. Аднак місія дапаможа разабрацца ў сітуацыі, патлумачыць, куды звяртацца і якія дакументы спатрэбяцца, а таксама вызначыць наступныя крокі для вырашэння праблемы.
Ціханоўская сустрэлася з міністрам замежных справаў Украіны Сібігам: што абмеркавалі?
На палях Варшаўскага форуму па бяспецы Святлана Ціханоўская сустрэлася з Андрэем Сібігам, міністрам замежных справаў Украіны. У сустрэчы таксама ўзялі ўдзел намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Павел Латушка, галоўны дарадца Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка і яе дыпламатычны дарадца Дзяніс Кучынскі.
Беларуская лідарка выказала салідарнасць з украінскім народам і падзякавала за падтрымку беларускіх добраахвотнікаў, у тым ліку новага падраздзялення БПЛА «Воля».
Галоўныя тэмы сустрэчы:
– Бяспека. Расійская вайсковая прысутнасць у Беларусі і выкарыстанне беларускай інфраструктуры для агрэсіі супраць Украіны. Дэлегацыя прадставіла матэрыялы BELPOL і распавяла пра кампанію супраць вярбоўкі беларусаў у расійскую армію.
– Дапамога беларусам ва Украіне. Заканадаўчыя прапановы для ўрэгулявання знаходжання людзей з пратэрмінаванымі дакументамі, умацаванне статусу Місіі дэмакратычнай Беларусі ў Кіеве і яе супрацоўніцтва з дзяржаўнымі інстытутамі.
– Міжнароднае супрацоўніцтва. Супольныя беларуска-ўкраінскія мерапрыемствы на міжнародных пляцоўках.
Святлана Ціханоўская:
«Мы хочам, каб супрацоўніцтва паміж Украінай і дэмакратычнай Беларуссю было пастаянным і сістэмным. Бо свабодная, незалежная ад Расіі Беларусь — гэта не толькі наша мэта, але і стратэгічны інтарэс Украіны».
Святлана Ціханоўская — пра супрацьстаянне расійскаму аўтарытарызму на Варшаўскім форуме па бяспецы
13 кастрычніка беларуская лідарка ўзяла ўдзел у панэльнай дыскусіі «Дэмакратычны фронт: лідарства супраць расійскага аўтарытарызму» на Варшаўскім форуме па бяспецы. Сярод удзельнікаў — былы прэзідэнт Эстоніі Тоомас Хендрык Ільвес, пятая прэзідэнтка Грузіі Саламэ Зурабішвілі і расійскі апазіцыйны палітык Уладзімір Кара-Мурза.
Падчас дыскусіі Святлана Ціханоўская гаварыла пра еўрапейскую будучыню Беларусі, значэнне перамогі Украіны для рэгіёна і неабходнасць вываду расійскіх войскаў і ядзернай зброі з Беларусі. Яна таксама заклікала дэмакратычных партнёраў быць гатовымі да пераменаў у нашай краіне.
Пра вызваленні палітвязняў і працяг рэпрэсіяў
«Так, за апошні год каля 500 чалавек былі вызваленыя дзякуючы дыпламатычным намаганням ЗША і прынцыповай пазіцыі Еўрапейскага саюза. Але, нягледзячы на гэта, рэпрэсіі працягваюцца, і ніякай нармалізацыі сітуацыі ў Беларусі няма».
Пра значэнне перамогі Украіны
«Надзвычай важна, каб Украіна перамагла ў гэтай вайне. І я заклікаю ўсе краіны інвеставаць ва Украіну, таму што ўкраінцы абараняюць усіх нас. Калі Украіна пераможа, гэта дасць беларускаму народу імпульс, каб пазбавіцца залежнасці ад Расіі».
Пра вывад расійскіх войскаў і ядзернай зброі
«Мы павінны патрабаваць, каб уся ядзерная зброя, расійскія войскі, аб’екты для Расіі таксама былі выведзеныя з Беларусі. Бо праз нейкі час наша краіна можа зноў быць выкарыстаная для правакацый супраць Украіны ці, магчыма, еўрапейскіх краін».
Пра гатоўнасць да пераменаў
«Наша задача — быць гатовымі да пераходнага перыяду, таму што дыктатуры звычайна выглядаюць непераможнымі, пакуль раптам не абрынуцца. Але нашы партнёры таксама павінны быць гатовымі да зменаў у Беларусі і быць з намі менавіта ў гэты момант».