«Спадзяемся, што многія рэчы нарэшце можна будзе вырашыць»
Галоўны дарадца Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка распавёў пра Форум Астрожскіх, які праходзіць 18–19 верасня ў Кіеве, і перамовы з прадстаўнікамі ўкраінскай улады.
Падчас форуму абмяркоўваюцца пытанні беларуска-ўкраінскага супрацоўніцтва: падтрымка беларускіх студэнтаў, развіццё культурніцкіх ініцыятываў, інфармацыйнае супрацоўніцтва і супрацьдзеянне «рускаму міру».
Асобная ўвага — праблемам беларусаў ва Украіне з легалізацыяй і дакументамі. Франак Вячорка распавёў пра прапанову стварыць рабочую групу па вырашэнні гэтых пытанняў, а таксама пра перамовы з дэпутатамі Вярхоўнай Рады наконт законапраектаў, якія могуць разблакаваць рахункі беларусаў і спрасціць працэдуру легалізацыі.
19 верасня — дзень, калі Рэспубліка Беларусь афіцыйна атрымала сваю назву, а бел-чырвона-белы сцяг і «Пагоня» сталі дзяржаўнымі сімваламі. Святлана Ціханоўская — пра тое, чаму гэтая дата і сёння застаецца важнай для беларусаў:
«19 верасня 1991 года наша краіна стала называцца Рэспублікай Беларусь. А бел-чырвона-белы сцяг і «Пагоня» сталі яе дзяржаўнымі сімваламі.
Проста ўявіце: бел-чырвона-белы сцяг лунаў на дзяржаўных установах, а «Пагоня» ўпрыгожвала афіцыйныя дакументы. З гэтымі сімваламі Беларусь уваходзіла ў новы перыяд сваёй гісторыі.
Пазней рэжым пачаў прыбіраць літаральна адусюль: з дзяржаўных будынкаў, з вокнаў, адзення, машын, сацсетак. А цяпер за бел-чырвона-белыя колеры людзей затрымліваюць і судзяць.
Некалькі дзён таму палітвязень Павел Белавус пасля вызвалення расказаў, што ў калоніі яго прымусілі пазбавіцца татуіроўкі з бел-чырвона-белым сцягам. Рэжым настолькі не прымае частку нашай гісторыі, што спрабуе сцерці яго нават з чалавечага цела.
І ўсё ж сцерці не атрымалася. Я бачу наш сцяг у Варшаве і Вільні, у Кіеве і Вашынгтоне, на вялікіх маршах і маленькіх сустрэчах беларусаў. Ён едзе з намі ў валізках, вісіць у пакоях, трапляе на вокладкі кніг. З «Пагоняй» носяць худзі, значкі і ўпрыгожванні.
За гэтыя гады рэжым зрабіў усё, каб беларусы пачалі баяцца ўласных сімвалаў. А атрымалася наадварот: для вельмі многіх яны сталі яшчэ больш блізкімі.
І асабліва мне хочацца, каб пра 19 верасня ведала нашая моладзь. Каб яны ведалі: Беларусь не заўсёды выглядала так, як сёння. У нашай найноўшай гісторыі ўжо быў момант, калі краіна вярнула сабе сваё імя, свой сцяг і свой герб. Гісторыю можна перапісваць у падручніках. Можна здымаць сцягі з будынкаў і забараняць сімвалы. Але значэнне ім усё роўна надаюць людзі. І беларусы свой бел-чырвона-белы сцяг і сваю «Пагоню» не забылі».
Беларускі аўдыягід і ўдзел у Грунвальдскіх урачыстасцях: Ціханоўская і дырэктар музея дамовіліся пра супрацоўніцтва
Святлана Ціханоўская сустрэлася ў Варшаве з дырэктарам Музея бітвы пад Грунвальдам Шымонам Дрэем. У сустрэчы таксама ўзялі ўдзел Юрый Меляшкевіч, ініцыятар кампаніі за ўсталяванне бел-чырвона-белага сцяга на Грунвальдскім полі, і Франак Вячорка, галоўны дарадца Святланы Ціханоўскай.
Падчас сустрэчы бакі дамовіліся пра доўгатэрміновае супрацоўніцтва і больш заўважную беларускую прысутнасць на Грунвальдскім полі.
Сярод планаў — аўдыягід па-беларуску, удзел прадстаўнікоў беларускіх дэмакратычных сіл і гістарычных рэканструктараў у міжнародных мерапрыемствах музея.
Таксама абмеркавалі магчымасць усталявання памятнага знака беларускім ваярам і флагштока з бел-чырвона-белым сцягам. Больш шырокі ўдзел беларускай супольнасці плануюць да гадавіны Грунвальдскай бітвы ў ліпені 2027 года.
Святлана Ціханоўская:
«Грунвальдская бітва — адна з найважнейшых падзей нашай гісторыі. Яна нагадвае, што беларуская гісторыя — неад’емная частка еўрапейскай. Ужо шмат гадоў беларусы прыязджаюць на Грунвальдскае поле з бел-чырвона-белымі сцягамі. Для нас гэтае месца такое ж важнае і сімвалічнае, як і для палякаў, літоўцаў і ўкраінцаў. Праз супрацоўніцтва з музеем мы хочам зрабіць беларускую прысутнасць больш бачнай і ўмацаваць сувязі паміж нашымі народамі».
Аб’яднаны Пераходны Кабінет, Офіс Святланы Ціханоўскай, Цэнтр Беларускай Салідарнасці і ініцыятыва «Вольныя» інфармуюць, што прыблізны час прыбыцця ў Варшаву групы з 10 былых палітвязняў, якія былі вызвалены дзякуючы намаганням Злучаных Штатаў Амерыкі 16 верасня, — сёння каля 15:30.
Прыбыццё плануецца ў Цэнтр Беларускай Салідарнасці па адрасе Oleandrów 6, 00-636 Warszawa.
Групу суправаджае каардынатарка ініцыятывы «Вольныя» Вераніка Станкевіч.
У Паўночнай Радзе створана дэлегацыя дэмакратычных сілаў Беларусі: як гэта стала магчымым і чаму гэта важна?
Прадстаўнікі беларускага дэмакратычнага руху атрымаюць афіцыйны голас у Паўночнай Радзе — міжпарламенцкай арганізацыі краінаў Паўночнай Еўропы, у якую ўваходзяць Данія, Ісландыя, Фінляндыя, Нарвегія, Швецыя.
Гэта вынік сістэмнай працы па інстытуцыяналізацыі адносінаў, якую Офіс Святланы Ціханоўскай вядзе з паўночнымі партнёрамі. Нагадаем, раней дыпламатычны дарадца Дзяніс Кучынскі правёў сустрэчу з прэзідэнтам Паўночнай Рады Віле Вяруненам, дзе адной з галоўных тэмаў абмеркавання было стварэнне механізму рэгулярнага ўдзелу беларусаў у працы арганізацыі. А 10 верасня пацвердзілі гэтую дамоўленасць падчас сустрэчы з дырэктарам Офіса Паўночнай Рады міністраў у Літве Оле Андэрсан Ліндэманам.
Стварэнне дэлегацыі азначае фармалізацыю адносінаў паміж дэмакратычнай Беларуссю і Паўночнай Радай. Новы фармат працы шмат у чым нагадвае мадэль супрацоўніцтва з Парламенцкай асамблеяй Рады Еўропы (ПАРЕ), дзе ў дэмакратычных сілаў таксама ёсць дэлегацыя.
Цяпер беларуская дэлегацыя атрымае магчымасць:
– Удзельнічаць у сесіях Паўночнай Рады і атрымоўваць досвед рэальнай міжнароднай парламенцкай дзейнасці;
– Наўпрост даносіць беларускую павестку да парламентарыяў краінаў Паўночнага рэгіёну;
– Уплываць на выпрацоўку рашэнняў у галіне бяспекі, правоў чалавека, адукацыі, сацыяльнай палітыкі, падтрымкі грамадзянскай супольнасці і г.д.;
– Напрацоўваць кантакты і досвед для будучай Беларусі.
Як будзе працаваць дэлегацыя ў Паўночнай Радзе? Дэлегацыя будзе фарміравацца не паводле персанальнага прынцыпу, а замацоўвацца за ключавымі дэмакратычнымі структурамі. У яе склад увойдуць прадстаўнікі Офіса Святланы Ціханоўскай, Аб'яднанага Пераходнага Кабінета, Каардынацыйнай Рады, палітычных партыяў і экспертнай супольнасці, якія будуць самастойна вызначаць сваіх дэлегатаў перад кожнай сесіяй.
Кароткі апдэйт ад дыпламатычнага дарадцы Святланы Ціханоўскай Дзяніса Кучынскага пра тое, як прайшоў дзень пасля вызвалення 25 палітзняволеных і што зараз адбываецца з іх рэлакацыяй і дакументамі.