Як завяршыўся III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі?
Сёння ў Вільнюсе завяршыўся III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі. Другі дзень мерапрыемства быў прысвечаны пошуку стратэгічных шляхоў — як перайсці ад фіксацыі злачынстваў рэжыму да дзеянняў, якія дапамогуць пераадолець крызіс правоў чалавека ў Беларусі.
Другі дзень Кангрэсу пачаўся з прэзентацыі новага дакладу BELPOL «Аб рэальным маштабе палітычных рэпрэсіяў у Беларусі». Даклад падрыхтаваны пры ўдзеле Прадстаўніцтва Аб’яднанага Пераходнага Кабінета па сацыяльнай палітыцы і ініцыятывы «Вольныя» з выкарыстаннем матэрыялаў праваабарончых арганізацыяў Dissidentby і «Вясна».
На працягу дня ўдзельнікі і ўдзельніцы абмяркоўвалі стратэгіі праваабарончай працы ва ўмовах татальных рэпрэсіяў, межы паміж бяспекай і эфектыўнасцю дапамогі, магчымасці міжнароднага ціску на рэжым, а таксама ролю беларускай супольнасці за мяжой у падтрымцы палітвязняў і ўсяго беларускага грамадства.
У дыскусіях узялі ўдзел праваабаронцы, былыя палітзняволеныя, палітыкі, прадстаўнікі ініцыятыў салідарнасці і беларускай дыяспары. Асобная ўвага была нададзеная таму, як зрабіць падтрымку людзей у Беларусі больш сістэмнай, доўгатэрміновай і эфектыўнай.
Такім чынам, III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі стаў пляцоўкай для абмеркавання таго, як зрабіць падтрымку палітзняволеных больш сістэмнай, а супольныя намаганні — больш скаардынаванымі.
Салідарнасць без межаў: як у свеце падтрымалі беларускіх палітвязняў?
Міжнародны дзень салідарнасці з палітвязнямі ў Беларусі выклікаў шырокую падтрымку па ўсім свеце. Заявы зрабілі больш за 40 урадаў краінаў, парламентарыяў, дыпламатаў, міжнародных арганізацыяў і прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасці.
📌 Еўрапейскі парламент
«Сёння мы выказваем непахісную салідарнасць з больш чым 800 палітычнымі зняволенымі і ўсімі, хто пераследуецца па палітычных матывах і застаецца за кратамі ў Беларусі. Хоць нядаўняе вызваленне шэрагу зняволеных стала пазітыўным і важным крокам, які прынёс палёгку многім сем’ям, гэта не сведчыць пра сістэмныя змены ў рэпрэсіўнай палітыцы рэжыму. Палітычна матываваныя арышты, судовыя пераследы і прысуды працягваюцца штодня».
📌 Урад Вялікабрытаніі
«Мы асуджаем нечалавечыя ўмовы ўтрымання, жорсткае абыходжанне і катаванні, пра якія нядаўна паведаміла Група незалежных экспертаў ААН па сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі. У сваім дакладзе эксперты прыйшлі да высновы, што беларускія ўлады працягваюць сістэматычна парушаць міжнароднае права ў сферы правоў чалавека і што адказнасць за гэтыя злачынствы па-ранейшаму адсутнічае.
Наша салідарнасць з усімі, хто падвяргаецца палітычным і адміністрацыйным рэпрэсіям у Беларусі і ў выгнанні, застаецца непахіснай».
📌 Піна Пічэрна, віцэ-прэзідэнтка Еўрапейскага парламента
«Сёння мы крычым ад імя ўсіх галасоў, зняволеных у турмах Беларусі: за вызваленне і спыненне пераследу, за ўвагу міжнароднай супольнасці, за падтрымку ахвяраў рэжыму. Салідарнасць — гэта не злачынства.
Маўчанне, наадварот, робіць магчымымі новыя рэпрэсіі».
📌 Падкамітэт Еўрапейскага парламента па правах чалавека
«Мы памятаем тых, хто страціў жыццё ў выніку пераследу або ў зняволенні — сярод іх Вітольд Ашурак — і не забываем пра больш за 800 беларусаў, якія ўсё яшчэ знаходзяцца ў турмах за свае палітычныя погляды».
📌 Прэзідэнцкі цэнтр Джорджа Буша
«Палітычныя зняволеныя па ўсім свеце заслугоўваюць нашай увагі. Сёння Інстытут Буша адзначае Міжнародны дзень салідарнасці з палітычнымі зняволенымі ў Беларусі.
Дэвід Дж. Крамер, выканаўчы дырэктар Інстытута Буша, тлумачыць, чаму мы павінны імкнуцца да роўнасці ва ўсім свеце і падтрымліваць прыхільнікаў дэмакратыі, такіх як Святлана Ціханоўская.
Даведайцеся больш пра палітычных зняволеных у Беларусі сёння».
«Ніводнае па-сапраўднаму дэмакратычнае грамадства, дзе кожны адчувае адказнасць, не можа быць разбурана звонку»
У межах форуму GLOBSEC Forum у Празе Святлана Ціханоўская ўзяла ўдзел у сесіі «Утрыманне лініі дэмакратычнай устойлівасці», прысвечанай выклікам, з якімі сутыкаюцца сучасныя дэмакратыі.
У межах дыскусіі ўдзельнікі абмеркавалі, як умацоўваць грамадскую згуртаванасць, падтрымліваць давер да інстытутаў і забяспечваць ролю грамадзянскай супольнасці і незалежных медыя ва ўмовах ціску.
У сесіі таксама ўдзельнічалі: Глаўк Канюфца — першы намеснік прэм’ер-міністра і міністр замежных спраў і дыяспары Косава; Роб Кэмеран — карэспандэнт BBC у Празе; Роберт Часенскі — галоўны рэдактар Seznam Zprávy; Кас Мудэ — прафесар University of Georgia; Марк Леанард — дырэктар European Council on Foreign Relations.
Адказваючы на пытанне «Што цяпер з’яўляецца найбольшай пагрозай устойлівасці дэмакратыі?», Святлана Ціханоўская зазначыла:
«Многія людзі лічаць, што пагрозы дэмакратыі звычайна зыходзяць ад аўтарытарных рэжымаў, аднекуль звонку. Але я думаю, што людзі таксама павінны самі браць на сябе адказнасць. Людзі пачынаюць проста атрымліваць асалоду ад дэмакратыі і забываць, што павінны абараняць яе штодня. Калі вы ўбачыце, як людзі штодня ахвяруюць сваёй свабодай, сваімі жыццямі дзеля дэмакратычных каштоўнасцяў, вы будзеце старацца ўнесці свой уклад у развіццё дэмакратыі ў вашых краінах. Ніводнае па-сапраўднаму дэмакратычнае грамадства, дзе кожны адчувае адказнасць, не можа быць разбурана звонку».
Таксама беларуская лідарка падзялілася беларускім досведам таго, што адбываецца, калі фармальныя дзяржаўныя інстытуты церпяць крах:
«Калі з'явіўся COVID — нашы інстытуты ўлады не працавалі, каб дапамагчы людзям, і простыя людзі самаарганізаваліся, каб падтрымліваць адно аднаго. Калі пачалася перадвыбарная кампанія — беларусы зноў самаарганізаваліся: людзі, сродкі масавай інфармацыі, арганізацыі грамадзянскай супольнасці, прадпрыемствы.
Вось чаму я заўсёды кажу, што ў першую чаргу мы павінны інвеставаць у людзей, у іх адукацыю, каб яны разумелі сваю адказнасць. І вось чаму, калі я прашу аб дапамозе для нашага дэмакратычнага руху, я прашу інвеставаць у людзей, якія сапраўды хочуць пабудаваць дэмакратычнае грамадства. Таму што рана ці позна мы пераможам».
Прадстаўлены новы даклад BELPOL «Аб рэальным маштабе палітычных рэпрэсій у Беларусі»
Сёння, на III Кангрэсе па палітычных зняволеных #WithoutJustCause, які праходзіць у Вільні, BELPOL прэзентаваў даклад «Аб рэальным маштабе палітычных рэпрэсій у Беларусі». Ён падрыхтаваны пры ўдзеле Прадстаўніцтва Аб’яднанага Пераходнага Кабінета па сацыяльнай палітыцы і ініцыятывы Volnyja з выкарыстаннем матэрыялаў праваабарончых арганізацый Dissidentby і «Вясна».
«Дакумент створаны, каб дапамагчы правільна разабрацца ў беларускай рэчаіснасці, бо праблематыка палітычных рэпрэсій у Беларусі і палітычных зняволеных многімі разумеецца няправільна — на самай справе яна значна шырэйшая, чым падаецца грамадскасці. У рэальнасці ад палітычных рэпрэсій у нашай краіне пацярпелі сотні тысяч чалавек», – кажуць аўтары.
У дакладзе ёсць наступная інфармацыя:
- які фактычны маштаб палітычных рэпрэсій у Беларусі;
- пра катэгорыі рэпрэсаваных, якія часта не называюцца;
- пра фіктыўны характар так званага «вызвалення» і «амніставання» палітычных зняволеных;
- пра прапановы BELPOL для палітыкаў і міжнародных перамоўшчыкаў па змяненні стратэгіі вырашэння праблемы беларусаў, якія пацярпелі ад рэпрэсій і іншае.
Леанід Марозаў выступіў на адкрыцці другога дня III Кангрэса па палітзняволеных у Беларусі
Сёння ў Вільнюсе працягваецца III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі #WithoutJustCause.
На адкрыцці другога дня Кангрэса выступіў дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях Леанід Марозаў. У сваёй прамове ён адзначыў важнасць міжнароднай салідарнасці, падтрымкі палітзняволеных і іх сем’яў, а таксама ролю праваабаронцаў, валанцёраў, журналістаў і юрыстаў у дапамозе беларусам, якія сутыкнуліся з рэпрэсіямі.
Асобна Марозаў адзначыў ролю Міжнароднага гуманітарнага фонду і ініцыятываў, якія падтрымліваюць беларускіх палітвязняў і людзей пасля вызвалення.
Леанід Марозаў:
«Самае галоўнае сёння — не пераставаць дапамагаць адно аднаму. Пакуль мы працягваем рабіць сваю справу, у людзей за кратамі ёсць не толькі падтрымка, але і надзея».
«Дэмакратыі павінны супрацоўнічаць значна больш цесна, таму што дыктатары ўжо робяць гэта»
Сёння Святлана Ціханоўская прымае ўдзел у форуме GLOBSEC у Празе — адной з ключавых міжнародных пляцовак па бяспецы і дэмакратыі.
Раніцай яна выступіла з ключавой прамовай на панэлі «Абарона абаронцаў дэмакратыі на перадавой», прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям і абароне актывістаў, журналістаў і дыяспары.
У сваім выступленні Ціханоўская акрэсліла маштаб пагрозы:
«Праблема транснацыянальных рэпрэсіяў расце. Яна больш не абмяжоўваецца адной краінай. Гэта новы выклік для міжнароднай бяспекі. Таму што дыктатуры развіваюцца, і яны вучацца адна ў адной. Яны абменьваюцца тэхналогіямі, метадамі, інструментамі сачэння і тактыкай запалохвання. Яны супрацоўнічаюць на сусветным узроўні супраць дэмакратыі».
Беларуская лідарка падкрэсліла, што нават у эміграцыі беларусы застаюцца пад ціскам:
«Нават уцёкшы ад дыктатуры, вы ўсё роўна можаце быць не ў бяспецы. Нават маючы міжнародную абарону або статус уцекача, вы не ў бяспецы. Рэжым усё роўна можа пагражаць вашай сям'і. Ануляваць ваш пашпарт. Сачыць за вамі. Узламаць ваш тэлефон. Завесці крымінальныя справы. Выкарыстоўваць Інтэрпол супраць вас. Распаўсюджваць прапаганду пра вас. Або нават фізічна атакаваць вас за мяжой».
Таму яна заклікала дэмакратычныя краіны да канкрэтных дзеянняў:
«Па-першае — дэмакратычныя краіны павінны прызнаць транснацыянальны пераслед сур'ёзнай пагрозай бяспецы. Па-другое, нам патрэбная лепшая абарона для журналістаў, актывістаў, палітычных уцекачоў і суполак дыяспары. Па-трэцяе, нам патрэбна больш хуткая легалізацыя і афармленне дакументаў для людзей, якія ўцякаюць ад аўтарытарных рэжымаў. Па-чацвёртае, павінны быць наступствы для вінаватых: санкцыі, крымінальныя расследаванні, забарона на выдачу ім візаў, падсправаздачнасць. Па-пятае, мы павінны пазбавіць дыктатуру доступу да міжнародных механізмаў, такіх як Інтэрпол. І, нарэшце, дэмакратыі павінны супрацоўнічаць значна больш цесна. Таму што дыктатары ўжо робяць гэта».
«Гісторыкам добра вядома, што калі пачынаюць крычаць: «Не дазволім перапісваць гісторыю!», гэта значыць, што ў хуткім часе менавіта гэтым і зоймуцца»
У Беларусі стварылі дзяржаўную камісію для перапісвання падручнікаў па гуманітарных прадметах, у тым ліку — гісторыі. Дарадца Святланы Ціханоўскай Павел Церашковіч распавёў, навошта гэта дзяржаве і да якіх вынікаў прывядзе:
«Стварэнне дзяржаўнай камісіі па «падрыхтоўцы падручнікаў у гуманітарна-грамадазнаўчай сферы» сведчыць пра тое, што працэс перапісвання, які і так не спыняўся на працягу ўсяго перыяду ўладарання Лукашэнкі, паставяць амаль што на індустрыяльную аснову.
Перапішуць не толькі гісторыю. У поле зроку трапілі беларуская і руская літаратуры, і нават геаграфія. Пад удар трапіў, бадай што, найлепшы з айчынных падручнікаў па геаграфіі Беларусі для 9-га класа. Характэрная рыса гэтай падзеі ў тым, што ўлады перасталі саромецца, фармулюючы мэту зробленага: падагнаць падручнікі пад «змест ідэалогіі і прынцыпы гістарычнай палітыкі беларускай дзяржавы».
Нельга сказаць, што перапісванне гісторыі — нешта ў гэтым надзвычайнае. Але ў дыктатараў цяга да гэтага асаблівая. Слабадан Мілошавіч займаўся гэтым асабіста — ён насычаў падручнікі прапагандысцкімі штампамі, вінаваціў суседзяў у спрадвечнай беспадстаўнай нянавісці да Сербіі. А пры Садаме Хусейне іракскія школьнікі з гэтай нагоды вывучалі, як ён выратаваў краіну ад яўрэяў, бліскуча перамог спачатку Іран, а потым і самі ЗША ў 1991 годзе.
Што ж да перапісвання беларускай гісторыі, прадказальным падаецца ўзмацненне ідэяў «рускага міру». Нездарма ж дырэктар Інстытута гісторыі НАН РБ Лакіза па сумяшчальніцтве з’яўляецца прадстаўніком Расійскага вайскова-гістарычнага таварыства. Таго самага таварыства, кіраўніком якога з’яўляецца Мядзінскі і якое плануе засадзіць нашую краіну помнікамі героям імперскай і савецкай гісторыі. Былым жа калегам, якія будуць сцвярджаць, што русіфікацыя лепшая за паланізацыю, хачу перадаць: вашыя імёны застануцца ў гісторыі. Толькі не бронзавымі літарамі на граніце, а той духмянай субстанцыяй, ад якой не адмыцца ні вам, ні вашым нашчадкам».