Святлана Ціханоўская: «У сацсетках апошнія дні разыходзяцца кадры з расійскіх АЗС: людзі стаяць у чэргах і шукаюць, дзе заправіцца. А цяпер гэта відаць і на мяжы: расійскія кіроўцы ўжо гадзінамі стаяць не толькі на асноўным пераходзе Мінск — Масква, а нават на другарадных дарогах — многія едуць у Беларусь у тым ліку па паліва, бо за Смаленскам ужо знікае 95-ы бензін. Дэфіцыт паліва ў Расіі — гэта прамы вынік агрэсіўнай вайны супраць Украіны.
Пытанне толькі ў тым, як доўга гэта можа працягвацца без наступстваў для саміх беларусаў. Бо паліва, якое сёння вывозіцца за мяжу, заўтра можа стаць дэфіцытам ужо на нашых АЗС. Калі дзяржава ўсё глыбей звязвае сябе з чужой вайной, наступствы прыходзяць у звычайнае жыццё: уплываюць на цэны ў крамах, пастаўкі прадукцыі і працу прадпрыемстваў, сельскую гаспадарку і галоўнае — спакой людзей.
Беларускае паліва не павінна закрываць праблемы, якія Крэмль стварыў сваёй вайной. Калі рэжым павялічвае пастаўкі паліва ў Расію, яго відавочна цікавіць выключна абслугоўванне агрэсара, а не дабрабыт ці бяспека беларусаў. І кожны такі крок робіць Беларусь больш уразлівай эканамічна, палітычна і з пункту гледжання бяспекі».
На сесіі ПА АБСЕ была прынятая спецыяльная рэзалюцыя па Беларусі
5 ліпеня Святлана Ціханоўская знаходзілася з візітам у Гаазе, дзе на палях сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ была афіцыйна запушчаная міжпарламенцкая група «За дэмакратычную Беларусь».
Дарадца Святланы Ціханоўскай па парламенцкім супрацоўніцтве і Канстытуцыйнай рэформе Анатоль Лябедзька ў відэа распавядае пра вынікі сесіі. У выніковых дакументах Асамблеі Беларусь згадваецца асобна. Таксама была прынятая спецыяльная рэзалюцыя па Беларусі.
«Упершыню за доўгі час Беларусь фігуруе ў асноўным выніковым дакуменце — рэзалюцыі. Ёсць цэлы абзац, прысвечаны Беларусі, у якім гаворыцца пра найбольш вострую праблему — палітычных вязняў. Вітаецца, што людзі вызваляюцца, але разам з тым з’яўляюцца новыя ахвяры беларускага рэжыму»,
— адзначыў Анатоль Лябедзька.
«Самае важнае пытанне — як вывесці Беларусь з сферы ўплыву Расіі»
Святлана Ціханоўская дала інтэрв’ю LRT, у якім распавяла, якой павінна быць стратэгія Захаду ў дачыненні да Беларусі і аб тым, як важна бачыць краіну шырэй за рэжым Лукашэнкі.
Пра Беларусь па-за Лукашэнкам
«Давайце перастанем думаць пра Беларусь выключна ў кантэксце Лукашэнкі. Я разумею, што за апошнія трыццаць гадоў усе да гэтага прывыклі, але варта паглядзець далей за рэжым — на людзей, якія заявілі пра сваю прыхільнасць да дэмакратыі»
Пра вывад Беларусі з-пад уплыву Расіі
«Самае важнае пытанне — як вывесці Беларусь з сферы ўплыву Расіі і вярнуць яе ў шэраг свабодных, дэмакратычных краін Еўропы. На працягу многіх гадоў да Беларусі ставіліся альбо як да праблемы правоў чалавека, альбо як да прыдатка Расіі. Але Беларусь — гэта пытанне бяспекі для Еўропы. Без свабоднай Беларусі не будзе бяспечнай Еўропы»
Пра стратэгію Захаду
«Захад павінен будаваць сваю стратэгію на некалькіх слупах. Па-першае, на рэжым неабходна аказваць ціск, бо санкцыі вельмі добра працуюць. Лукашэнка можа сцвярджаць адваротнае, але яны маюць эфект. Па-другое, мы павінны падтрымліваць народ Беларусі, а не дыктатара».
Пра мэту партнёраў Беларусі
«Нашай мэтай не павінна быць дапамагчы Лукашэнку перажыць цяжкі перыяд, ні выратаваць яго ад Пуціна; мэта павінна быць выратаваць Беларусь ад Лукашэнкі і Пуціна. Гэта павінны быць стратэгічныя прыярытэты нашых саюзнікаў».
Навошта ехаць на Канферэнцыю «Новая Беларусь», калі пасля ўсё можна паглядзець у запісе?
Спойлер: шмат чаго ў запіс проста не трапляе. Размовы паміж панэлямі, новыя знаёмствы, нязручныя пытанні, выпадковыя сустрэчы і ідэі, якія ўзнікаюць падчас кава-перапынкаў.
Сабралі пяць прычынаў прыехаць у Варшаву 8–9 жніўня. Магчыма, адна з іх — тое, што вам трэба, каб зарэгістравацца:
— форма для ўдзельнікаў Канферэнцыі;
— акрэдытацыя для медыя.
Напісаць на адрас czechia.office@tsikhanouskaya.org можна, калі:
— вы плануеце падавацца на міжнародную абарону, бо былі вымушаныя з’ехаць з Беларусі або ўжо жывяце ў Чэхіі і даведаліся пра палітычны пераслед у Беларусі. Па магчымасці варта звярнуцца яшчэ на этапе падрыхтоўкі заявы;
— вы атрымалі адмову ў міжнароднай абароне, але вяртанне ў Беларусь можа быць для вас небяспечным;
— вы апынуліся ў крызіснай сітуацыі і сутыкнуліся з тэрміновымі праблемамі з дакументамі, легалізацыяй або бяспекай;
— вам патрэбныя парады або кантакты арганізацый па пытаннях адаптацыі, псіхалагічнай падтрымкі і вывучэння чэшскай мовы;
— вам патрэбная дапамога ў распаўсюдзе інфармацыі пра збор або ініцыятыву сярод беларускай супольнасці ў Чэхіі. Перад публікацыяй Офіс верыфікуе такую інфармацыю.
«Мы працуем для таго, каб у складаны момант беларусы і беларускі не заставаліся сам-насам са сваімі праблемамі. Гэты выпадак яшчэ раз паказаў, якога выніку можна дасягнуць, калі аб’яднаць прафесійную дапамогу і салідарнасць»,
— адзначыла Крысціна Шыянок.
Пасля больш як двух гадоў чакання і адмовы беларус атрымаў міжнародную абарону ў Чэхіі
Упершыню А. звярнуўся ў пражскі Офіс дэмакратычных сіл Беларусі ў жніўні 2024 года. Каманда правяла кансультацыю, дапамагла з сацыяльнымі пытаннямі, а пасля адмовы ў міжнароднай абароне — знайсці адваката.
Разам з BYSOL быў арганізаваны збор на судовыя выдаткі, які падтрымала беларуская супольнасць у Чэхіі. У выніку судовага абскарджання А. атрымаў міжнародную абарону і дакумент тэрмінам на дзесяць гадоў.
«Адмова не заўсёды азначае завяршэнне працэсу. Важна як мага раней звярнуцца да спецыялістаў і не заставацца з праблемай сам-насам»,
— падкрэсліла дырэктарка пражскага Офіса Крысціна Шыянок.
Поўная гісторыя і інфармацыя пра дапамогу беларусам у Чэхіі — на сайце.
«Праз нашую парламенцкую працу мы трымаем Беларусь на парадку дня»
Святлана Ціханоўская знаходзіцца ў Гаазе, дзе на палях сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ была афіцыйна запушчаная міжпарламенцкая група «За дэмакратычную Беларусь».
Ініцыятыва аб'яднала 35 парламентарыяў з 17 краінаў, сярод іх — Швецыя, Украіна, Германія, Польшча, Латвія, Ісландыя, Нарвегія, Славенія, Чэхія, Харватыя, Фінляндыя, Італія, Малдова, Вялікабрытанія, Літва, Нідэрланды, Данія. Парламенцкая група пры АБСЕ будЗЕ каардынаваць падтрымку дэмакратычных сілаў і трымаць беларускае пытанне ў цэнтры ўвагі АБСЕ.
У сваім выступе Святлана Ціханоўская падзякавала парламентарыям за падтрымку Беларусі і адзначыла, што сёння падобныя групы ўжо дзейнічаюць у 22 нацыянальных парламентах. Яна падкрэсліла, што пытанне свабоднай Беларусі — гэта пытанне еўрапейскай бяспекі, а таксама заклікала не дапускаць нармалізацыі адносін з рэжымам Лукашэнкі без вызвалення палітвязняў і сістэмных дэмакратычных зменаў.
Святлана Ціханоўская:
«Я цвёрда веру, што свабодная Беларусь змяніла б бяспеку ўсяго нашага рэгіёну. Яна больш не была б ваенным фарпостам Расіі. Яна больш не пагражала б Украіне ці Еўрапейскаму Саюзу. Замест гэтага яна стала б надзейным суседам, правераным еўрапейскім партнёрам і важным удзельнікам еўрапейскай бяспекі».