«Для мяне было вельмі важна пачаць гэты візіт менавіта з ушанавання чалавека, які аддаў жыццё за свабоду Украіны і Беларусі». Святлана Ціханоўская ўсклала кветкі на могілкі Марыі Зайцавай
«Першае, што я зрабіла, калі прыехала ў Кіеў — адразу з цягніка наведала магілу Марыі Зайцавай. Яна сімвалізуе не толькі наш супраціў дыктатуры, але і ўкраінска-беларускую салідарнасць. Для мяне было вельмі важна пачаць гэты візіт менавіта з ушанавання чалавека, які аддаў жыццё за свабоду Украіны і Беларусі.
Марыі было ўсяго 24 гады. Яна была вельмі светлым, смелым і прынцыповым чалавекам. Як і тысячы беларусаў, у 2020 годзе яна выйшла супраць гвалту і несправядлівасці ў Беларусі. А калі Расія пачала поўнамаштабную вайну супраць Украіны, яна не засталася ўбаку. Яна далучылася да беларускіх добраахвотнікаў і стала часткай агульнай барацьбы супраць расійскага імперыялізму і дыктатуры.
Для мяне Марыя — гэта сімвал новага пакалення беларусаў. Людзей, якія разумеюць, што свабода Беларусі і свабода Украіны непадзельныя. Яна загінула як герой, але яе імя будзе жыць. І наш абавязак — зрабіць усё, каб ахвяра Марыі і іншых герояў не была марнай».
Разам з Ціханоўскай таксама ўдзел узялі намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Павел Латушка, кіраўнік апарата Аб’яднанага Пераходнагп Кабінета Валер Мацкевіч.
Святлана Ціханоўская — пра сённяшнюю масіраваную атаку Расіі па Украіне: «Сёння ноччу Расія зноў нанесла ганебны ўдар па Украіне. У Кіеве і вобласці ракеты і дроны трапілі ў жылыя дамы. Загінулі мірныя людзі. Дзясяткі пацярпелых, сярод іх — дзеці. Гэта чарговая злачынная атака супраць мірнага насельніцтва.
Нельга мірыцца з тым, што ў суседняй краіне зноў і зноў абстрэльваюць гарады, разбураюць дамы, забіваюць людзей у іх уласных кватэрах. Кожны такі ўдар — гэта чарговае пацверджанне: агрэсар не спыніцца сам. Яго можна спыніць толькі адзінствам і рашучасцю міжнароднай супольнасці. Гэта не вайна ў звычайным сэнсе — гэта сістэмны, крымінальны тэрор супраць мірнага насельніцтва. І гэты тэрор падтрымліваецца рэжымам Лукашэнкі, які дае расійскай арміі нашую тэрыторыю і размяшчае на ёй расійскую зброю, у тым ліку ракеты «Арэшнік».
Але беларусы працягваюць цалкам падтрымліваць Украіну. Мы заўсёды будзем на баку людзей, якія абараняюць свае дамы, свае сем’і, сваю свабоду. Мы ведаем, што такое жыць побач з агрэсарам, які не прызнае ні межаў, ні чалавечага жыцця.
Мы захапляемся мужнасцю украінцаў. Тым, як вы трымаецеся пасля кожнага ўдару. Як ратавальнікі і медыкі працуюць пад абстрэламі. Як звычайныя людзі дапамагаюць адно аднаму, нягледзячы ні на што. Гэта — сіла, якую немагчыма зламаць ракетамі.
Як завяршыўся III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі?
Сёння ў Вільнюсе завяршыўся III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі. Другі дзень мерапрыемства быў прысвечаны пошуку стратэгічных шляхоў — як перайсці ад фіксацыі злачынстваў рэжыму да дзеянняў, якія дапамогуць пераадолець крызіс правоў чалавека ў Беларусі.
Другі дзень Кангрэсу пачаўся з прэзентацыі новага дакладу BELPOL «Аб рэальным маштабе палітычных рэпрэсіяў у Беларусі». Даклад падрыхтаваны пры ўдзеле Прадстаўніцтва Аб’яднанага Пераходнага Кабінета па сацыяльнай палітыцы і ініцыятывы «Вольныя» з выкарыстаннем матэрыялаў праваабарончых арганізацыяў Dissidentby і «Вясна».
На працягу дня ўдзельнікі і ўдзельніцы абмяркоўвалі стратэгіі праваабарончай працы ва ўмовах татальных рэпрэсіяў, межы паміж бяспекай і эфектыўнасцю дапамогі, магчымасці міжнароднага ціску на рэжым, а таксама ролю беларускай супольнасці за мяжой у падтрымцы палітвязняў і ўсяго беларускага грамадства.
У дыскусіях узялі ўдзел праваабаронцы, былыя палітзняволеныя, палітыкі, прадстаўнікі ініцыятыў салідарнасці і беларускай дыяспары. Асобная ўвага была нададзеная таму, як зрабіць падтрымку людзей у Беларусі больш сістэмнай, доўгатэрміновай і эфектыўнай.
Такім чынам, III Кангрэс па палітзняволеных у Беларусі стаў пляцоўкай для абмеркавання таго, як зрабіць падтрымку палітзняволеных больш сістэмнай, а супольныя намаганні — больш скаардынаванымі.
Салідарнасць без межаў: як у свеце падтрымалі беларускіх палітвязняў?
Міжнародны дзень салідарнасці з палітвязнямі ў Беларусі выклікаў шырокую падтрымку па ўсім свеце. Заявы зрабілі больш за 40 урадаў краінаў, парламентарыяў, дыпламатаў, міжнародных арганізацыяў і прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасці.
📌 Еўрапейскі парламент
«Сёння мы выказваем непахісную салідарнасць з больш чым 800 палітычнымі зняволенымі і ўсімі, хто пераследуецца па палітычных матывах і застаецца за кратамі ў Беларусі. Хоць нядаўняе вызваленне шэрагу зняволеных стала пазітыўным і важным крокам, які прынёс палёгку многім сем’ям, гэта не сведчыць пра сістэмныя змены ў рэпрэсіўнай палітыцы рэжыму. Палітычна матываваныя арышты, судовыя пераследы і прысуды працягваюцца штодня».
📌 Урад Вялікабрытаніі
«Мы асуджаем нечалавечыя ўмовы ўтрымання, жорсткае абыходжанне і катаванні, пра якія нядаўна паведаміла Група незалежных экспертаў ААН па сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі. У сваім дакладзе эксперты прыйшлі да высновы, што беларускія ўлады працягваюць сістэматычна парушаць міжнароднае права ў сферы правоў чалавека і што адказнасць за гэтыя злачынствы па-ранейшаму адсутнічае.
Наша салідарнасць з усімі, хто падвяргаецца палітычным і адміністрацыйным рэпрэсіям у Беларусі і ў выгнанні, застаецца непахіснай».
📌 Піна Пічэрна, віцэ-прэзідэнтка Еўрапейскага парламента
«Сёння мы крычым ад імя ўсіх галасоў, зняволеных у турмах Беларусі: за вызваленне і спыненне пераследу, за ўвагу міжнароднай супольнасці, за падтрымку ахвяраў рэжыму. Салідарнасць — гэта не злачынства.
Маўчанне, наадварот, робіць магчымымі новыя рэпрэсіі».
📌 Падкамітэт Еўрапейскага парламента па правах чалавека
«Мы памятаем тых, хто страціў жыццё ў выніку пераследу або ў зняволенні — сярод іх Вітольд Ашурак — і не забываем пра больш за 800 беларусаў, якія ўсё яшчэ знаходзяцца ў турмах за свае палітычныя погляды».
📌 Прэзідэнцкі цэнтр Джорджа Буша
«Палітычныя зняволеныя па ўсім свеце заслугоўваюць нашай увагі. Сёння Інстытут Буша адзначае Міжнародны дзень салідарнасці з палітычнымі зняволенымі ў Беларусі.
Дэвід Дж. Крамер, выканаўчы дырэктар Інстытута Буша, тлумачыць, чаму мы павінны імкнуцца да роўнасці ва ўсім свеце і падтрымліваць прыхільнікаў дэмакратыі, такіх як Святлана Ціханоўская.
Даведайцеся больш пра палітычных зняволеных у Беларусі сёння».
«Ніводнае па-сапраўднаму дэмакратычнае грамадства, дзе кожны адчувае адказнасць, не можа быць разбурана звонку»
У межах форуму GLOBSEC Forum у Празе Святлана Ціханоўская ўзяла ўдзел у сесіі «Утрыманне лініі дэмакратычнай устойлівасці», прысвечанай выклікам, з якімі сутыкаюцца сучасныя дэмакратыі.
У межах дыскусіі ўдзельнікі абмеркавалі, як умацоўваць грамадскую згуртаванасць, падтрымліваць давер да інстытутаў і забяспечваць ролю грамадзянскай супольнасці і незалежных медыя ва ўмовах ціску.
У сесіі таксама ўдзельнічалі: Глаўк Канюфца — першы намеснік прэм’ер-міністра і міністр замежных спраў і дыяспары Косава; Роб Кэмеран — карэспандэнт BBC у Празе; Роберт Часенскі — галоўны рэдактар Seznam Zprávy; Кас Мудэ — прафесар University of Georgia; Марк Леанард — дырэктар European Council on Foreign Relations.
Адказваючы на пытанне «Што цяпер з’яўляецца найбольшай пагрозай устойлівасці дэмакратыі?», Святлана Ціханоўская зазначыла:
«Многія людзі лічаць, што пагрозы дэмакратыі звычайна зыходзяць ад аўтарытарных рэжымаў, аднекуль звонку. Але я думаю, што людзі таксама павінны самі браць на сябе адказнасць. Людзі пачынаюць проста атрымліваць асалоду ад дэмакратыі і забываць, што павінны абараняць яе штодня. Калі вы ўбачыце, як людзі штодня ахвяруюць сваёй свабодай, сваімі жыццямі дзеля дэмакратычных каштоўнасцяў, вы будзеце старацца ўнесці свой уклад у развіццё дэмакратыі ў вашых краінах. Ніводнае па-сапраўднаму дэмакратычнае грамадства, дзе кожны адчувае адказнасць, не можа быць разбурана звонку».
Таксама беларуская лідарка падзялілася беларускім досведам таго, што адбываецца, калі фармальныя дзяржаўныя інстытуты церпяць крах:
«Калі з'явіўся COVID — нашы інстытуты ўлады не працавалі, каб дапамагчы людзям, і простыя людзі самаарганізаваліся, каб падтрымліваць адно аднаго. Калі пачалася перадвыбарная кампанія — беларусы зноў самаарганізаваліся: людзі, сродкі масавай інфармацыі, арганізацыі грамадзянскай супольнасці, прадпрыемствы.
Вось чаму я заўсёды кажу, што ў першую чаргу мы павінны інвеставаць у людзей, у іх адукацыю, каб яны разумелі сваю адказнасць. І вось чаму, калі я прашу аб дапамозе для нашага дэмакратычнага руху, я прашу інвеставаць у людзей, якія сапраўды хочуць пабудаваць дэмакратычнае грамадства. Таму што рана ці позна мы пераможам».