Телеграм канал «Светлана Тихановская»

Дапамога палітвязням і рэпрэсаваным беларусам: дарадца Ціханоўскай правёў сустрэчу з Freedom House

Кіраўнік Офіса Святланы Ціханоўскай у Літве Дзяніс Кучынскі сумесна з юрыдычнай камандай Офіса сустрэліся з кіраўніком Прадстаўніцтва Freedom House ў Літве. 

Ён падзякаваў арганізацыі за сістэмную падтрымку беларусаў, якія працуюць дзеля дэмакратычнай будучыні сваёй краіны і былі рэпрэсаваны на Радзіме рэжымам Лукашэнкі. 

Бакі абмеркавалі дапамогу беларусам, якія былі вымушаныя пакінуць краіну і апынуліся ў Літве. Таксама абмеркаваны планы па сумесных мерапрыемствах у Злучаных Штатах і Літве. Асобная ўвага была нададзена падрыхтоўцы да магчымага прыезду вызваленых палітвязняў пасля візіту спецпасланніка ЗША Джона Коўла і іх легалізацыі. 

Дзяніс Кучынскі:
«Мы вельмі спадзяемся на добрыя навіны. Пасля візіту Джона Коўла ў Літву могуць прыехаць вызваленыя палітвязні. Калі гэта адбудзецца, дапамога ім спатрэбіцца з першага дня. Таму мы ўжо цяпер узгадняем працу з камандай Freedom House і іншымі арганізацыямі: хто сустракае людзей, куды яны могуць звярнуцца і якую падтрымку атрымаюць у першыя дні. Дзякуй за гатоўнасць хутка ўключацца і дапамагаць».


Офіс Святланы Ціханоўскай, Freedom House, фонд «Краіна для жыцця», ініцыятывы «Вольныя» і Dissidentby, Літоўскі Чырвоны Крыж, Беларускі дом правоў чалавека, валанцёрская служба праваабарончага цэнтра «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі ПЭН і фонд BySol гатовыя дапамагчы палітвязням, калі яны будуць вызваленыя ў выніку дыпламатычных намаганняў ЗША і перавезеныя ў Літву.

Freedom House — праваабарончая арганізацыя, якая падтрымлівае беларускіх актывістаў і праваабаронцаў, дапамагае ахвярам рэпрэсій і сочыць за сітуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі.

«Беларускі досвед паказвае, наколькі хутка права можа ператварыцца з механізму абароны чалавека ў механізм яго пераследу» 

Дарадца Святланы Ціханоўскай па прававых пытаннях Леанід Марозаў выступіў у Манрэалі на Impact 2026 — буйным канадскім саміце, прысвечаным вяршэнству права, абароне дэмакратычных інстытутаў і сучасным выклікам для прававой дзяржавы.

На запрашэнне Калегіі адвакатаў Квебека (Barreau du Québec) Леанід Марозаў стаў адным з асноўных спікераў сесіі «When the Rule of Law Disappears: What We Can Learn from the Rest of the World». Дыскусія была прысвечаная таму, што адбываецца з дзяржавай і грамадствам, калі перастаюць працаваць прававыя механізмы і незалежныя інстытуты.

У сваім выступе Леанід Марозаў прадставіў беларускі досвед прававога дэфолту – сітуацыі, калі права перастае абараняць чалавека і замест гэтага выкарыстоўваецца як інструмент рэпрэсій. Ён распавёў пра масавыя парушэнні правоў чалавека і палітычна матываваны пераслед у Беларусі, палітычных зняволеных, а таксама пра спробы рэжыму Лукашэнкі пераследаваць беларусаў ужо за межамі краіны.

Асобная ўвага была прысвечаная транснацыянальным рэпрэсіям і злоўжыванню рэжымам міжнароднымі механізмамі, у тым ліку Інтэрполам, а таксама магчымасцям і абмежаванням сістэмы ААН і іншых міжнародных інстытутаў у абароне правоў чалавека і прыцягненні вінаватых да адказнасці.

Звяртаючыся да канадскіх і паўночнаамерыканскіх партнёраў, дарадца Святланы Ціханоўскай асобна заклікаў працягваць падтрымку беларусаў, якія былі вымушаны пакінуць краіну праз палітычны пераслед і шукаюць бяспекі і міжнароднай абароны ў Канадзе, ЗША і іншых дэмакратычных краінах.

«Беларускі досвед паказвае, наколькі хутка права можа ператварыцца з механізму абароны чалавека ў механізм яго пераследу, калі разбураюцца незалежныя інстытуты. Вяршэнства права — гэта не нешта гарантаванае назаўсёды. Яго неабходна абараняць. І сёння нашая задача — не толькі рыхтаваць аднаўленне прававой дзяржавы ў дэмакратычнай Беларусі, але і абараняць беларусаў, якія ўжо цяпер плацяць цану за імкненне жыць у свабоднай краіне».

Офіс Святланы Ціханоўскай знаходзіцца ў пастаянным кантакце з міжнароднымі партнёрамі, інфармуе іх пра становішча беларусаў і працуе над тым, каб людзі, якія ратуюцца ад рэпрэсій, маглі атрымаць неабходную падтрымку і абарону.

Святлана Ціханоўская завітала ў Музей Вольнай Беларусі, дзе пазнаёмілася з актуальнымі выставамі сучасных беларускіх мастакоў. Падчас візіту Святлана азнаёмілася з дзвюма экспазіцыямі: 

«Першыя недэмакратычныя» — выстава, прысвечаная 25-й гадавіне прэзідэнцкіх выбараў 2001 года. Гэта экспазіцыя дазваляе зірнуць на гісторыю праз матэрыялы вулічнай агітацыі, рэчы моладзевай ініцыятывы «Зубр» і асабістыя артэфакты ўдзельнікаў кампаніі. Гэта важны напамін пра тое, як беларусы змагаліся за свае правы ва ўмовах цэнзуры і дзяржаўнага ціску яшчэ чвэрць стагоддзя таму.

«Жыццё на каробках» — праект беларускай мастачкі Ганны Мусалёвай. Гэта асабістая і шчырая гісторыя беларускай эміграцыі, расказаная праз жывапіс на кардонных каробках. Праз гэтыя прадметы, якія для многіх сталі сімвалам часовасці, мастачка разважае пра пошук дому, памяць і адзіноту ў выгнанні.

Святлана Ціханоўская:
«Культура — гэта тое, што нас аб’ядноўвае. Менавіта таму так важна падтрымліваць культурныя ініцыятывы, што захоўваюць нашу гісторыю і асэнсоўваюць сучасны беларускі досвед. Я ўдзячная ўсім, хто стварае гэтыя праекты і дапамагае нам памятаць пра тое, хто мы ёсць і за што змагаемся. Шчыра раю беларусам у Варшаве наведаць, калі будзе час. Выставы працуюць да 11 верасня — гэта тое, што варта пабачыць і адчуць кожнаму з нас».

Вынікі візіту галоўнага дарадцы Ціханоўскай у Прагу

Падчас візіту галоўны дарадца Франак Вячорка сустрэўся з прадстаўнікамі Міністэрства замежных справаў Чэхіі, супрацоўнікамі Офіса Прэзідэнта, а таксама правёў перамовы з украінскім амбасадарам. Акрамя таго, ён выступіў на канферэнцыі, прысвечанай усходняй палітыцы Чэхіі, дзе абмяркоўвалася беларуска-украінскае супрацоўніцтва і роля беларускіх добраахвотнікаў, якія дапамагаюць Украіне. 

Асноўныя тэмы сустрэч:

Візы для родных: Важным вынікам перамоваў Святланы Ціханоўскай з чэшскім міністрам стала рашэнне, якое дазволіць Чэхіі ўжо хутка пачаць выдаваць візы для родных беларусаў, якія пражываюць у краіне.

Дапамога рэпрэсаваным: Абмяркоўвалася далучэнне Чэхіі да Міжнароднага гуманітарнага фонду. Гэта дапаможа забяспечыць падтрымку тым, хто вызваляецца з турмаў і мае патрэбу ў дапамозе пасля рэпрэсій.

Адукацыйныя ініцыятывы: На наступным тыдні ў Офісе дэмакратычных сіл у Празе стартуе Акадэмія жаночага лідарства, дзе актывісткі і журналісткі будуць праходзіць трэнінгі і сустракацца з чэшскімі лідаркамі.

Офіс дэмакратычных сіл у Празе запрашае беларускія ініцыятывы праводзіць выставы, канферэнцыі і іншыя мерапрыемствы.

Падрабязнасці — у відэа!

Святлана Ціханоўская — пра прысуд Дзмітрыю Лаеўскаму: «Учора рэжым перайшоў яшчэ адну мяжу: вынеслі прысуд Дзмітрыю Лаеўскаму. 3 гады калоніі за каментары незалежным медыя пяцігадовай даўніны.

Дзмітрый — неймаверна мужны чалавек і прафесійны адвакат. Яшчэ ў 2011–2012 гадах ён бараніў Алеся Бяляцкага — і тады сілавікі ўжо ціснулі на яго так, што давялося на некалькі гадоў прыпыніць адвакацкую працу.

А ў 2020-м ён не пабаяўся стаць абаронцам тых, каго рэжым лічыў аднымі з «самых небяспечных» — Віктара Бабарыкі і Максіма Знака. У 2021 годзе Дзмітрыя спачатку пакаралі вымовай за допіс у Facebook з крытыкай зменаў у закон аб адвакатуры, а ўжо ў ліпені выключылі з калегіі — проста за тое, што ён рабіў сваю працу і бараніў Віктара Бабарыку.

Ён прынцыпова застаўся дома, у Беларусі, бо гэта яго краіна. Дзмітрый заўсёды дзейнічаў строга па законе, да апошняй літары — але ў сучаснай Беларусі закон, на жаль, больш нічога не важыць для тых, хто захоплівае ўладу. 

Я хачу ад усяго сэрца падтрымаць Дзмітрыя і яго сям'ю. Пра гэты прысуд мы абавязкова паведамім нашым міжнародным партнёрам. Так не павінна быць, каб адны людзі выходзілі, а іншых бралі на іх месца ў закладнікі».

Галоўны дарадца Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка пракаментаваў для «Радыё Свабода» вяртанне Анджэя Пачобута ў Беларусь, магчымыя рызыкі для іншых беларусаў і ўплыў гэтай сітуацыі на атрыманне міжнароднай абароны.

Пра бяспеку іншых беларусаў:
«Гэта ніякім чынам пакуль не сведчыць аб адмене рэпрэсій, што іншыя могуць таксама спакойна вяртацца. Усё-такі ў Пачобута ёсць вельмі вялікая міжнародная падтрымка, абарона ад амерыканскай адміністрацыі, у яго неўзабаве будзе сустрэча ў Вашынгтоне, сустрэча з Папам Рымскім прайшла некалькі дзён таму. Гэта ўсё яго бароніць. Але гэта не значыць, што такая самая абарона будзе там у кожнага чалавека, які вырашыць, напрыклад, цяпер пайсці па ягоных слядах, скарыстацца ягоным прыкладам».

Пра міжнародную абарону:
«Людзі ў розных краінах, у Нямеччыне, напрыклад, атрымалі адмовы ў абароне па прычыне таго, што Ціханоўскага ж выпусцілі, рэпрэсій ужо няма. Таму вельмі важная праца праваабаронцаў, грамадзянскай супольнасці, дэмакратычных сілаў, каб тлумачыць, што пакуль павароту, сістэмнай змены няма. Але трэба імкнуцца, каб маштабаваць гэты прыклад, каб не толькі Анджэй мог вяртацца на тыдзень, а каб усе беларусы маглі вярнуцца і маглі застацца там без страху за сваё жыццё, свабоду і здароўе».

Калі ласка, ацэньвайце рызыкі для сваёй бяспекі. Калі ў Беларусі вам можа пагражаць пераслед, затрыманне ці іншая небяспека, не вяртайцеся ў краіну.

Расія ўцягвае беларускую моладзь у сваю вайну

Сёння ў Прадстаўніцтве беларускіх дэмакратычных сіл у Эстоніі прайшоў дыпламатычны брыфінг «Уплыў Расіі на беларускую моладзь». У сустрэчы ўзялі ўдзел прадстаўнікі дыпламатычнага корпусу, міністэрстваў і дзяржаўных інстытуцый Эстоніі.

Дарадца Святланы Ціханоўскай па моладзевай палітыцы Маргарыта Ворыхава прадставіла даныя пра тое, як Расія разам з рэжымам Лукашэнкі выбудоўвае сістэму мілітарызацыі беларускай моладзі і паступова ўцягвае маладых беларусаў у расійскую ваенную машыну.

«Дзяржава з падлеткавага ўзросту прывучае маладога чалавека да таго, што служба — норма, а пытанні задаваць не трэба. Потым яго накіроўваюць вучыцца ў Расію, бо іншых даступных варыянтаў у яго амаль няма. А там ім займаюцца ўжо вярбоўшчыкі.

Гаварыць пра гэта важна, бо большасць з тых трынаццаці тысяч яшчэ нічога не падпісала. Гэта гісторыя пра тых, хто будзе выбіраць універсітэт наступнай вясной. Пакуль з імі размаўляе толькі вярбоўшчык, выйграе ён.

Такія брыфінгі мы праводзім дзеля рашэнняў ад партнёраў: візы для маладых беларусаў, стыпендыі, якія ідуць за студэнтам, прававая дапамога тым, хто ўжо ў Расіі. Еўропа мае для гэтага ўсе інструменты, новых законаў прымаць не трэба. Патрэбны палітычны выбар і час, пакуль гэтая моладзь яшчэ не вырашыла, куды ехаць — у Еўропу ці на фронт»,
— Маргарыта Ворыхава.

Падрабязнасці — па спасылцы.