«Нашым еўрапейскім партнёрам варта вельмі ўважліва прыслухацца да сігналаў, якія сёння гучаць з Украіны»
Падчас візіту ў Вялікабрытанію Святлана Ціханоўская дала інтэрв’ю BBC. У ім яна расказала пра пагрозы з боку рэжыму Лукашэнкі, вынікі візіту ва Украіну і падтрымку, якую беларускія дэмакратычныя сілы атрымліваюць ад міжнародных партнёраў.
Галоўнае з інтэрв’ю:
Пра пагрозу эскалацыі
«Калі Расіі зноў спатрэбяцца наша зямля ці наша інфраструктура, Лукашэнка з радасцю ўсё гэта забяспечыць. Тое, што мы цяпер бачым у Беларусі: вучэнні, выпрабаванні ядзернай зброі, будаўніцтва інфраструктуры, якой не павінна быць у краіне, калі яна не падрыхтаваная да эскалацыі. Лукашэнка ўжо ўцягнуў нашу краіну ў вайну супраць волі беларускага народа. Ён служыць інтарэсам Расіі, у той час як беларускі народ на баку Украіны».
Пра супрацоўніцтва з Украінай
«Украінцы добра разумеюць пагрозу, якая зыходзіць ад рэжыму Лукашэнкі, але таксама разумеюць розніцу паміж рэжымам і беларускім народам. Для Украіны важна, каб Беларусь была свабоднай і дэмакратычнай. Менавіта таму мы пашыраем каардынацыю і супрацоўніцтва. І нашым еўрапейскім партнёрам варта вельмі ўважліва прыслухацца да сігналаў, якія сёння гучаць з Украіны».
Пра сустрэчу з прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі Кірам Стармерам
«Тэма Беларусі сёння — гэта пытанне еўрапейскай бяспекі. І прэм'ер-міністр разумее гэта вельмі добра. Мы просім працягваць прынцыповую палітыку ў дачыненні да рэжыму, падтрымліваць беларускія незалежныя медыя і грамадзянскую супольнасць, а таксама дапамагаць прыцягнуць Лукашэнку да адказнасці за злачынствы супраць чалавечнасці, выкраданне ўкраінскіх дзяцей і саўдзел у расійскай агрэсіі. Нам патрэбна большая палітычная воля ад большай колькасці краін, каб стымуляваць гэты працэс».
Міжнародныя паездкі — гэта не толькі сустрэчы і публічнасць, але і вялікая праца, якая застаецца па-за кадрам: падрыхтоўка, перамовы, стрэс і пастаянны тэмп.
Спыталі дыпламатычнага дарадцу Святланы Ціханоўскай Дзяніса Кучынскага пра прыярытэты, перамовы і тое, што звычайна застаецца па-за кадрам міжнароднай працы Офіса.
«Мы супрацьстаім агульнаму ворагу — расійскаму імперыялізму, які не прызнае права нашых народаў самастойна вызначаць свой лёс»
Падчас размовы з Еўрарадыё Святлана Ціханоўская падзялілася сваімі ўражаннямі ад паездкі ва Украіну, расказала пра супрацоўніцтва з украінскімі партнёрамі, падтрымку палітвязняў і тое, чаму Беларусі важна заставацца ў цэнтры міжнароднай увагі.
Пра візіт ва Украіну
«Гэта быў важны візіт. Адна з галоўных яго мэтаў — паказаць, што паміж беларусамі і ўкраінцамі няма варожасці. Мы супрацьстаім агульнаму ворагу — расійскаму імперыялізму, які не прызнае права нашых народаў самастойна вызначаць свой лёс. Мы абмяркоўвалі легалізацыю беларусаў ва Украіне, падтрымку добраахвотнікаў і развіццё супрацы паміж нашымі структурамі. Я ўпэўненая, што калі б легалізацыйныя перашкоды былі знятыя, больш беларусаў маглі б прыязджаць ва Украіну, каб валанцёрыць і дапамагаць. Таксама гаварылі пра магчымасці для беларускіх студэнтаў навучацца ва ўкраінскіх універсітэтах. Ёсць палітычная воля з боку прэзідэнта Зяленскага вырашаць гэтыя пытанні, але застаюцца абставіны, звязаныя з бяспекай, бо Беларусь сёння — краіна-суагрэсар. Спадзяюся, што неабходныя рашэнні будуць знойдзеныя як мага хутчэй».
Пра ўражанні ад Украіны
«Я бачыла наступствы расійскіх атак: разбураныя дамы і пагарэлыя машыны. Але што я бачыла яшчэ — гэта тое, як хутка ўсё адбудоўваюць. Напярэдадні ў Міністэрстве замежных спраў былі выбітыя вокны, а ўжо на наступны дзень усё было адноўлена. Побач са зруйнаванымі будынкамі працуюць крамы, ездзяць машыны, людзі жывуць і будуюць будучыню. Гэта не азначае, што яны прызвычаіліся да вайны або не адчуваюць болю. Наадварот — гэты боль прысутнічае паўсюль. Але ўкраінцы працягваюць жыць і працаваць нават у такіх умовах. І гэта прыклад стойкасці, у якога нам варта вучыцца».
Пра што ішла размова на сустрэчы Ціханоўскай і Стармера?
Сёння ў Лондане Святлана Ціханоўская сустрэлася з прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі Кірам Стармерам.
Падчас сустрэчы абмеркавалі:
– падтрымку незалежных беларускіх медыя і грамадзянскай супольнасці;
– сінхранізацыю палітыкі Вялікабрытаніі і ЕС па Беларусі;
– падтрымку Украіны, еўрапейскую бяспеку і адказнасць рэжыму Лукашэнкі;
– прасоўванне беларускага пытання ў G7 і G20.
Ціханоўская таксама заклікала Вялікабрытанію разгледзець магчымасць далучыцца да Міжнароднага гуманітарнага фонду.
Святлана Ціханоўская:
«Падтрымка дэмакратычнай Беларусі — гэта ўклад у бяспеку ўсёй Еўропы. Сёння нам важна, каб партнёры працягвалі падтрымліваць палітвязняў, незалежныя медыя, грамадзянскую супольнасць і ўсіх, хто захоўвае сувязь Беларусі з Еўропай».
«Нацыянальная ідэнтычнасць — найважнейшы інструмент супраціву рускаму міру»: Ціханоўская выступіла на Форуме імя Касцюшкі
Сёння, 2 чэрвеня, у Гданьску праходзіць Форум імя Касцюшкі, прысвечаны ролі культуры і ідэнтычнасці ў часы палітычнага тупіку. Да адкрыцця форуму анлайн далучылася Святлана Ціханоўская.
Сярод гасцей і ўдзельнікаў форуму — намеснік міністра замежных справаў Польшчы Артур Харазім, намеснік мэра Гданьска Пётр Гжэляк, нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі, галоўная рэдактарка «Белсата» Аліна Коўшык, а таксама прадстаўнікі Рады Еўропы і Еўрапейскай камісіі.
Ад Офіса Святланы Ціханоўскай у форуме ўдзельнічаюць старшы дарадца Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка, намесніца дырэктара Станіслава Гліннік, дырэктарка Офіса ў Чэшскай Рэспубліцы Крысціна Шыянок, намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Павел Латушка.
У сваёй прамове Ціханоўская падзякавала Еўрапейскаму цэнтру салідарнасці, польскім уладам і міжнародным партнёрам за падтрымку беларускай культуры, палітвязняў і беларусаў у выгнанні. Яна падкрэсліла, што культура сёння дапамагае беларусам захоўваць сувязь адно з адным і супрацьстаяць русіфікацыі.
Святлана Ціханоўская:
«Чаму падтрымка беларускай культуры, культурных сувязяў, нацыянальнай ідэнтычнасці мае такое значэнне цяпер?
Па-першае, культура служыць мостам паміж беларусамі па абодва бакі мяжы. Калі сотні тысячаў апынуліся ў выгнанні, праз мову, літаратуру, музыку, тэатр, супольную памяць мы захоўваем сувязь адно з адным.
Па-другое, нацыянальная ідэнтычнасць — найважнейшы інструмент супраціву рускаму міру. Нездарма Расія праводзіць гвалтоўную русіфікацыю, як у Беларусі, так і на акупаваных тэрыторыях Украіны.
Па-трэцяе, культура — гэта таксама элемент бяспекі. Моцная нацыянальная ідэнтычнасць робіць грамадства больш устойлівым да прапаганды і спробаў знешняга кантролю.
І, нарэшце, культура — гэта тое, што яднае нас з Еўропай. Беларусь гістарычна была часткай еўрапейскай культурнай прасторы і агульнаеўрапейскай спадчыны. І падтрымліваючы культуру, мы ўзмацняем еўрапейскасць беларускага грамадства».
Дзяніс Кучынскі сустрэўся з кіраўніцай Міжнароднага гуманітарнага фонду Берыт Ліндэман
Дыпламатычны дарадца Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі правёў сустрэчу з Берыт Ліндэман, кіраўніцай Міжнароднага гуманітарнага фонду падтрымкі рэпрэсаваных у Беларусі.
Падчас сустрэчы абмеркавалі вынікі працы фонду за апошнія два гады, падтрымку былых палітвязняў і рэпрэсаваных беларусаў, а таксама стратэгію далейшай працы, каб больш краінаў далучылася да фонду.
Міжнародны гуманітарны фонд быў створаны ў Нарвегіі ў 2024 годзе па ініцыятыве Святланы Ціханоўскай. Сёння гэта адзін з ключавых механізмаў дапамогі беларусам, якія пацярпелі ад палітычных рэпрэсіяў. Праз фонд падтрымка таксама накіроўваецца такім беларускім арганізацыям як «Вольныя», фонд «Краіна для Жыцця», INeedHelpBY, Dissidentby і іншым. За час працы фонду больш за 13 краінаў-донараў агулам накіравалі на яго дзейнасць больш за 3 мільёна еўра.
Асобную ўвагу падчас сустрэчы надалі дапамозе палітвязням і вызваленым зняволеным. У 2025 годзе фонд аказваў падтрымку падчас усіх хваляў масавых вызваленняў і прымусовых высылкаў беларусаў. Пасля вызвалення і дэпартацыі 123 чалавек у снежні 2025 года фонд на працягу першага месяца мабілізаваў больш за 200 тысяч еўра на жыллё, харчаванне, адзенне, транспартныя і медычныя выдаткі ў Літве, Польшчы і Украіне.
Падчас сустрэчы Дзяніс Кучынскі падзякаваў фонду і краінам-донарам за паслядоўную падтрымку беларусаў і адзначыў, што дапамога палітвязням і рэпрэсаваным застаецца адным з галоўных прыярытэтаў.
Дзяніс Кучынскі:
«Пашырэнне кола краінаў-донараў Міжнароднага гуманітарнага фонду — адзін з ключавых спосабаў дапамагчы беларусам, якія пацярпелі ад рэпрэсіяў. Сёння фонд падтрымліваюць 13 дзяржаваў. Але мэта Офіса і міжнароднага аддзела ў прыватнасці — пашырыць гэтае кола і прыцягнуць яшчэ больш партнёраў — як мінімум 15 краінаў да канца года. Чым больш краінаў будуць удзельнічаць у гэтай ініцыятыве, тым больш людзей змогуць атрымаць неабходную дапамогу і падтрымку».