Пратэрмінаваныя пашпарты: як Офіс Ціханоўскай дамагаецца рашэнняў для беларусаў за мяжой?
Міжнародны аддзел Офіса Святланы Ціханоўскай працягвае сістэмную працу над праблемай пратэрмінаваных беларускіх пашпартоў. Пра тое, як вядуцца перамовы з урадамі розных краінаў і якіх вынікаў ужо ўдалося дасягнуць, распавёў дыпламатычны дарадца Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі.
📌 Праца вядзецца адразу ў двух кірунках
1. Агульнаеўрапейскі. Дзякуючы Люксембургскім рашэнням былі выпрацаваныя рэкамендацыі для краінаў Рады Еўропы адносна легалізацыі беларусаў, у тым ліку тых, хто мае пратэрмінаваныя пашпарты.
2. Індывідуальная праца з кожнай краінай. Бо кожная мае свае механізмы легалізацыі: у Літве і Польшчы дзейнічаюць сістэмныя рашэнні, у іншых краінах выкарыстоўваюцца пашпарты замежніка або іншыя формы легалізацыі.
📌 Кейс за кейсам — разам з дыяспарай
Каманда Офіса супрацоўнічае з беларускімі дыяспарамі, заклікае іх уздымаць праблему праз мясцовыя інстытуты — амбудсменаў, праваабарончыя структуры і нацыянальныя органы ўлады. Адначасова пытанне прасоўваецца і на палітычным узроўні.
А якія вынікі? У Іспаніі беларускія пашпарты — як дзеючыя, так і пратэрмінаваныя — прызнаюцца для шэрагу адміністрацыйных працэдур. Цяпер ёсць важны вынік і ў Швецыі: Міграцыйная служба афіцыйна прызнала, што вяртанне ў Беларусь дзеля атрымання новага пашпарта можа быць небяспечным і весці да палітычна матываванага пераследу. Гэта дазваляе беларусам у Швецыі прэтэндаваць на пашпарт іншаземца, а ў асобных выпадках — падаваць заявы на атрыманне або падаўжэнне ВНЖ без дзеючага беларускага пашпарта.
Важна разумець, што такія рашэнні не з’яўляюцца хутка. Кожны такі кейс — гэта месяцы, а часам і гады сустрэч, перамоваў, збору доказаў і працы з дзяржаўнымі інстытуцыямі. Праца працягваецца і з іншымі краінамі. Кожнае такое рашэнне стварае прэцэдэнт і дадатковы аргумент для перамоваў з наступнымі дзяржавамі.
📌 Чаму гэта так складана?
Рашэнні па дакументах часта прымаюць не міністэрствы замежных справаў, а МУС, міністэрствы юстыцыі або іншыя профільныя ведамствы. Акрамя таго, краіны павінны пераканацца, што чалавек сапраўды не можа бяспечна вярнуцца ў Беларусь, таму працэс патрабуе дадатковых праверак. Менавіта таму неабходная праца адразу на некалькіх узроўнях — палітычным, экспертным і адміністрацыйным.
Дзяніс Кучынскі:
«Рэжым Лукашэнкі стварыў пастку не толькі для беларусаў і беларусак, але і для ўрадаў іншых краінаў, якія цяпер вымушаныя шукаць прававыя механізмы для вырашэння гэтай праблемы.
Пытанне пратэрмінаваных беларускіх пашпартоў рэгулярна ўздымаецца падчас сустрэч Святланы Ціханоўскай з міністрамі дзяржаваў. Паралельна перамовы працягваюцца на працоўным узроўні — менавіта так удалося дасягнуць прагрэсу ў Іспаніі.
Таму поспех магчымы толькі праз сумесныя намаганні — дзяржаўных органаў, парламентарыяў, міжнародных партнёраў і беларускіх дыяспар. Менавіта такая сінергія дапамагае знаходзіць рашэнні і адкрывае шлях да новых змен».
«Крыніцай натхнення для мяне з'яўляюцца беларусы — як нацыя, як грамадства. У сённяшніх умовах кожны робіць тое, што можа: нехта ў кампаніі спявае песні на роднай мове, нехта перадае інфармацыю «Белполу», нехта пры слове Беларусь уяўляе сабе бел-чырвона-белы сцяг, а не цяперашні.
І ўсе мы ідзём да адной мэты. Павольней, чым хацелася б. Але абавязкова дойдзем».
Политическое преследование, насилие, неравная оплата труда, дискриминация на работе, ограничения в выборе профессии и доступе к здравоохранению — всё это часть сегодняшней реальности беларусских женщин.
Собрали решения, которые должны стать частью будущих реформ и обеспечить женщинам безопасность, защиту и равные возможности.
Дарадца Ціханоўскай правёў сустрэчу з прадстаўнікамі Міністэрства замежных справаў Польшчы
Дарадца па пытаннях дыпламатыі Дзяніс Кучынскі правёў працоўную сустрэчу са спецыяльным прадстаўніком Польшчы па пытаннях Беларусі Адамам Халацінскім і намеснікам дырэктара Дэпартамента Усходняй Еўропы МЗС Польшчы Гжэгашам Пазнянскім.
Падчас сустрэчы бакі абмеркавалі ключавыя напрамкі стратэгічнага супрацоўніцтва паміж Офісам Святланы Ціханоўскай і Міністэрствам замежных справаў Польшчы, а таксама сумесныя актыўнасці на бягучы год.
Дзяніс Кучынскі выказаў шчырую ўдзячнасць Міністэрству замежных справаў і Польшчы за паслядоўную падтрымку беларускага дэмакратычнага руху, салідарнасць і дапамогу беларусам, якія былі вымушаныя пакінуць радзіму.
Асобна была закранута тэма міжнароднай абароны і павелічэнне колькасці адмоваў грамадзянам Беларусі ў яе прадастаўленні. Важна падкрэсліць, што афіцыйная палітыка Польшчы ў дачыненні да беларусаў не змянілася. У значнай частцы выпадкаў прычынай адмоў становяцца недастатковая доказная база, адсутнасць пацвярджэнняў індывідуальных рызык або недастатковая абгрунтаванасць заявы.
❗️Мы рэкамендуем беларусам і беларускам дбайна рыхтаваць дакументы і доказы, якія пацвярджаюць канкрэтныя індывідуальныя абставіны справы пры падачы на міжнародную абарону. Калі вам патрэбная дапамога, вы можаце звярнуцца ў Офіс Святланы Ціханоўскай: legal@tsikhanouskaya.org.
Акрамя таго, абмеркавалі супольныя меры па супрацьдзеянні інфармацыйнай кампаніі рэжыму, накіраванай супраць Польшчы і дэмакратычных сіл. У тым ліку разглядаліся спробы рэжымнай прапаганды выкарыстоўваць гістарычныя спекуляцыі, маніпуляцыі і фэйкі для распальвання ксенафобіі ды расколу паміж беларусамі і палякамі.
Таксама Дзяніс Кучынскі прадставіў абнаўленні аб бягучай дзейнасці Офіса Святланы Ціханоўскай у Вільні і Варшаве.
«Я ахвяравала сваёй роляй маці дзеля ролі палітыка. Але мы кожны дзень памятаем, што вернемся дадому».
У інтэрв'ю БЕЛСАТ LIFE Святлана Ціханоўская расказала пра жыццё сваёй сям'і ў эміграцыі, выхаванне дзяцей, асабістыя ахвяры і тое, як захаваць сувязь з Беларуссю.
Галоўнае з інтэрв'ю:
Пра асаблівую любоў да беларусаў
«Уся моц беларусаў у тым, што мы ўмеем працаваць разам, каардынавацца і падтрымліваць адно аднаго. Менавіта тады ты разумееш, што здолееш, бо ты не адзін. Я з вялікай павагай стаўлюся да ўсіх, хто працягвае змагацца за Беларусь: не важна, ці ты ў Офісе, Аб'яднаным Пераходным Кабінеце, Каардынацыйнай Радзе, праваабарончай арганізацыі ці незалежных медыя. Кожны робіць свой унёсак. Многія працуюць пад пастаянным ціскам, пад крымінальнымі справамі, у арганізацыях, якія рэжым абвясціў "экстрэмісцкімі" і "тэрарыстычнымі". Але яны працягваюць, бо разумеюць сваю адказнасць перад Беларуссю. Таму я люблю кожнага па-свойму».
Пра жыццё паміж палітыкай і сям'ёй
«З 2020 года я жыву паміж двума ролямі — маці і палітыка. Я не магу кожны дзень правяраць урокі ці быць побач. Калі прыязджаю дадому, стараюся нагнаць страчаны час. Мы шмат размаўляем з дзецьмі пра тое, чаму гэта адбываецца, чаму іх тата быў у турме і чаму нам давялося пакінуць Беларусь. Я прашу ў іх прабачэння за тое, што ахвярую сваёй прысутнасцю дзеля будучыні нашай краіны».
Пра вяртанне да дому
«Мы ўвесь час жывём з думкай, што вернемся. Вельмі важна, каб дзеці не забываліся пра свае карані і разумелі, дзеля чаго іх бацькі сёння ахвяруюць сваім жыццём. Разам з тым яны бачаць, што такое свабодная краіна, дзе ёсць выбар, і разумеюць: Беларусь таксама павінна стаць такой. Гэтая вера ў вяртанне заўсёды прысутнічае ў жыцці нашай сям'і».
«Это билет в один конец»: Светлана Тихановская призвала беларусов не поддаваться на российскую вербовку на войну России против Украины:
«Россия пытается втянуть беларусов в чужую, кровавую и преступную войну уже напрямую — через вербовочные сайты и обещания денег. Им не хватает собственного «пушечного мяса», и теперь они хотят забрать жизни наших мужчин, чтобы закрыть дыры на фронте.
Запуск вербовочных ресурсов в доменной зоне «.БЕЛ» при попустительстве или прямом содействии режима — это прямое посягательство на безопасность нашей нации. Лукашенко отдал землю, инфраструктуру, а теперь закрывает глаза на то, как российских вербовщиков подпускают к нашим гражданам.
Вербовка граждан для участия в боевых действиях на территории другого государства — это тяжелейшее преступление как по международному праву, так и по законодательству самой Беларуси.
Дорогие беларусы! Россия обещает деньги и высокие заработки за участие в чужой войне. Но это циничный обман. Для российского командования любой наёмник — лишь безликий расходный материал, отправляемый на самые опасные участки фронта.
Вас зовут не на «службу по контракту», а в мясорубку. Вербовщиков не волнует, что будет с вами и с вашими семьями.
Поэтому я призываю вас! Не поддавайтесь на объявления и обещания. Никакие выплаты не стоят вашей жизни. Не передавайте свои персональные данные и не заполняйте анкеты. Если ваш сын, брат или друг задумался о таком «заработке» — объясните ему, что это билет в один конец.
Беларусы — не агрессоры. Наша цель — сохранить свою страну, уберечь свои семьи и не дать втянуть себя в военные преступления. Беларуские мужчины нужны своей стране живыми».
Швецыя афіцыйна прызнала немагчымасць бяспечнага атрымання пашпартоў беларусамі на радзіме і спрасціла выдачу дакументаў
Міграцыйная служба Швецыі абнавіла сваю прававую пазіцыю адносна немагчымасці атрымаць новы беларускі пашпарт. Цяпер прызнана: беларусы пры вяртанні на радзіму з-за замены пашпарта могуць сутыкнуцца з палітычна матываваным пераследам, у тым ліку з затрыманнямі.
Гэта рашэнне — вынік працяглай і сістэмнай працы Офіса Святланы Ціханоўскай, Народных амбасадаў, беларускай дыяспары ў Швецыі, а таксама праваабарончых арганізацый. Пасля таго, як рэжым забараніў консульствам выдаваць пашпарты, каманда Офіса правяла серыю сустрэч з урадам і Міграцыйнай службай Швецыі, перадаючы доказы рэпрэсій і затрыманняў на мяжы.
Што гэта значыць на практыцы для беларусаў у Швецыі:
– Права на пашпарт іншаземца (främlingspass): Калі ў вас сканчаецца ці ўжо скончыўся пашпарт, Швецыя разглядае вас як чалавека, які фізічна не можа яго атрымаць. Гэта дае магчымасць атрымаць шведскі пашпарт іншаземца.
– Заявы на ВНЖ без дзеючага беларускага пашпарта: заяўнік можа быць вызвалены ад патрабавання мець пашпарт, калі яго немагчыма атрымаць у разумныя тэрміны праз беларускае консульства ці ўлады на радзіме. У цяперашніх умовах Міграцыйная служба прызнае, што беларус за мяжой такой магчымасці не мае, таму заявы на атрыманне ці падаўжэнне ВНЖ могуць разглядацца нават без дзеючага пашпарта.
Важна ўдакладніць, што прававая пазіцыя абноўлена толькі адносна пытання наяўнасці дзеючага беларускага пашпарта пры здзяйсненні міграцыйных працэдур. То бок іншыя крытэры прадастаўлення легалізацыі ў Швецыі на тых ці іншых падставах застаюцца нязменнымі.
«Мы доўга працавалі над тым, каб краіны Еўропы зразумелі: паездка за пашпартам у Беларусь для многіх — гэта прамы шлях у турму. Рашэнне Швецыі паказвае, што такія крокі ў напрамку спрашчэння жыцця беларусаў магчымыя. Я шчыра дзякую ўсім беларусам і дыяспары ў Швецыі, Народным амбасадам, арганізацыям і актывістам, якія не спыняліся і адвакатавалі гэтае пытанне. Гэта наш супольны вынік і прыклад для іншых краін Еўропы, што трэба працягваць працаваць і лабіяваць інтарэсы беларусаў»,
— дыпламатычны дарадца Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі.