Маңғыстау облысында әскери қызметшілердің қаза табуына байланысты «Ақ жол» демократиялық партиясы марқұмдардың отбасылары мен жақындарына қайғыра көңіл айтады.
Бұл — барша елдің қабырғасын қайыстырған ауыр қаза. Отан алдындағы борышын өтеу жолында қаза болған азаматтардың жарқын бейнесі ел жадында сақталады.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 25 қыркүйекті жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады.
Осыған орай, «Ақ жол» демократиялық партиясы қаза болғандардың туған-туыстарының қайғысына ортақтасып, барша қазақстандықтарды аза тұту күні марқұмдардың рухына тағзым етуге шақырады.
Жатқан жерлері жайлы, топырақтары торқа болсын.
Марқұмдардың отбасыларына сабыр тілейміз.
✍️ Мемлекет басшысының өкімімен Маңғыстау облысында қызметтік міндеттерін атқару кезінде әскери қызметшілердің қазаға ұшырауына байланысты Қазақстан Республикасында 2026 жылғы 25 қыркүйекте жалпыұлттық аза тұту жарияланды.
****
✍️ Распоряжением Главы государства в связи с гибелью военнослужащих при исполнении служебных обязанностей в Мангистауской области 25 сентября 2026 года в Республике Казахстан объявлен общенациональный траур.
Президент Қ. Тоқаевтың Халық Кеңесінің отырысында сөйлеген қызықты әрі жан-жақты баяндамасы көпшілікті толғандырды деп ойлаймын.
Қасым-Жомарт Кемелұлы Халық Кеңесінің құрамын қалыптастыру қағидаттарына кеңінен тоқталып, оның құрылымы жөнінде түсініктеме беріп (Қазақстан халқының этностық әралуандығының өкілдігі, өңірлердің мүдделерін ілгерілету және біріктіру, үкіметтік емес ұйымдар мен азаматтық бастамалардың жан-жақты пікірін ескеру), Жаңа Конституция мазмұнын Республиканың заманауи ұлттық идеологиясының негізі ретінде айқындады.
Президент бірқатар өзекті мәселелер жөнінде де пікір білдірді: Тарихқа оң көзқарас қалыптастырып, оны елдің озық болашағымен сабақтастыру; мемлекеттік тілдің табиғи әрі жауапты рөлін қамтамасыз ету және басқа тілдер мен мәдениеттерге құрметпен қарау («Тіл – Жаратқанның сыйы» екенін айтып, кез келген тілге қарсы күреске жол берілмейді); маслихаттардың өкілеттігі мен қоғамдық кеңестер (жергілікті жердегі мәселелерді республикалық деңгейде көтеруге болады)
Кейбір қоғамдық ұйымдардың дабыралы атаулары мен олардың нақты жұмысы және алатын қаржыландыруы арасындағы сәйкессіздік («Мүйіз бен тұяқ»); Сынның мақсаты мәселені ушықтыру немесе ойдан шығару емес, оны шешуге бағытталуы керектігі (популистер емес, кәсіби мамандар қажет); жергілікті жерлердегі халықтың тұрмыс сапасын жақсарту, жергілікті инфрақұрылымды дамыту (ең алдымен құрылыс пен жол), азаматтық белсенділік пен волонтерліктің түрлі формаларын қолдау қажеттігі.
Мемлекет басшысы өз сөзінде, тек тазалық пен экологияға деген дұрыс көзқарасты ынталандырып ғана қоймай, әлеуметтік оптимизм мәдениетін қалыптастыратын фактор ретіндегі «Таза Қазақстан» идеясын ерекше атап өтті.
Президент экономика мен қоғамда жүзеге асырылып жатқан ауқымды өзгерістер, жоспарланған инвестициялар мен жобалар туралы айтып, бұл терең реформалардың халықтың өмір сапасына, жұмыспен қамту жағдайына және білім беру жүйесіне қаншалықты әсер ететінін атап, ұлттық мәдениет пен әдебиеттегі жаңа кейіпкерлерді іздеу керектігіне айырықша тоқталды.
Сонымен қатар, Халық Кеңесінің мемлекетті басқарудың жаңа жүйесіндегі ерекше орнына тоқталып, Құрылтайдың жұмысын қайталамай, "синергияда жұмыс істеу" міндетін қойды. Бұдан бөлек те көптеген өзекті мәселелер көтерілді.
Көптеген сарапшылар Қасым-Жомарт Кемелұлы жариялаған мәслихаттарға кезектен тыс сайлау мәселесіне (әрине, маңызды тақырып) баса назар аударса да, Президенттің сөзінен менің түйген басты ойым – басқа.
Жаңа Конституцияны талқылау барысында бірқатар сарапшылар атқарушы биліктің өкілеттіктері қоғамдық және жария рәсімдердің есебінен күшейеді деген пікір айтқанын еске сала кетейін.
Алайда бүгін Мемлекет басшысы ресми түрде атап көрсеткен міндеттер мен өкілеттіктер керісінше жағдайды көрсетеді: жаңа саяси модельде қоғамдық бақылау күшейіп, азаматтар мемлекеттік басқаруға тікелей қатыса алады.
Егер Халық Кеңесі Президент жүктеген міндеттерді толық әрі тиімді орындай алса, онда мұндай диалог тек орталық деңгейде ғана емес, мемлекеттік басқарудың бүкіл вертикалі бойынша нақты жүзеге асады.
Халық Кеңесінің конституциялық мәртебесін ескерсек, атқарушы билікпен өкілеттіктер теңгерімінде өкілдік және консультативтік бағыттың функционалы күшейе түсуде. Қабылданатын шешімдердің қолжетімділігі мен ашықтығы артып, қоғамның өз сұраныстарын уәкілетті органдарға жеткізу жолы қысқаруда.
Ендігі міндет – осы әлеуетті толыққанды жүзеге асыру.
Думаю, интересное и многоплановое выступление Президента К.Токаева на сегодняшнем заседании Халық Кеңесі заставит задуматься многих.
Касым-Жомарт Кемелевич подробно объяснил принципы формирования состава ХК, с чем связана его структура (представительство этнического многообразия казахстанского народа, продвижение и консолидация интересов регионов, многоголосие НПО и гражданских инициатив); обозначил содержание Новой Конституции как современной национальной идеологии Республики.
Высказался по ряду актуальных проблем - позитивного понимания истории и её сопряжения с прогрессивным будущим; естественной и ответственной роли государственного языка и уважения к другим языкам и культурам («Язык - это Божий промысел», бороться с любым языком - недопустимо); полномочий маслихатов и общественных советов (местные проблемы можно будет поднимать на республиканском уровне), несоответствия громких названий некоторых НПО их реальной работе и получаемому финансированию («Рога и копыта»); значения конструктивной критики как способа решения, а не раздувания или выдумывания проблем (нужны профессионалы, а не популисты); улучшения жизни людей на местах, развития местной инфраструктуры (прежде всего строительства и дорог), поддержки различных форм гражданской активности и волонтерства. Особое место Глава государства в своем выступлении отвёл идее «Таза Қазақстан”, как фактору, не только стимулирующему правильное отношение к чистоте и экологии, но и формирующему культуру социального оптимизма.
Президент рассказал о масштабных переменах в экономике и социуме, закладываемых инвестициях и проектах; о том, какое влияние эти глубокие реформы окажут на качество жизни людей, на ситуацию в занятости и системе образования, уделил должное внимание национальной культуре и поиску новых героев в литературе.
Обозначил особое место Халық Кеңесі в новой системе управления государством, поставил задачи не дублируя Курултай, «работать в синергии»: содействовать расширению и активизации общественного диалога. Поднял немало других злободневных вопросов
И хотя многие наблюдатели сконцентрировались на анонсированных Касым-Жомартом Кемелевичем досрочных выборах в маслихаты (безусловно, важная тема), мой личный главный вывод из речи Президента состоит в другом.
Напомню, как в ходе обсуждения Новой Конституции ряд обозревателей говорили об усилении исполнительных полномочий в ущерб общественным/публичным процедурам.
Однако тот блок задач и полномочий, которые сегодня официально озвучил Глава государства, свидетельствуют об обратном: о повышении общественного контроля и прямого участия граждан в управлении государством в новой политической модели.
Если Халық Кеңесі справится со своим функционалом так, как его ставит Президент, то этот общественный диалог станет реальностью не только на уровне центра, но и по всей вертикали государственного управления.
Учитывая конституционный статус Халық Кеңесі, усиливается функционал представительной/консультативной ветви в балансе полномочий с исполнительной властью, повышается доступность принимаемых решений, а также сокращается путь запросов общества к уполномоченным органам.
Теперь задача в том, чтобы полноценно реализовать этот потенциал.