Телеграм канал «Азат Перуашев»

Қазыбек Иса:
Қазақтың ұлы ақыны, біртуар тұлғасы Мұқтар Шаханұлы дүниеден өтті…
Мұзбалақ Мұқаңмен бірге дүбірлеген бір дәуір көшіп барады!..

Иә, өмір бойы шындық үшін күресіп, ақиқат үшін айқасып өткен ақиық ақын бұл фәни дүниенің жалған екенін дәлелдеп, бақи дүниеге аттанып кетті…
Алыптардың соңғы тұяғы өмірден өтіп барады…

Біз ХХ ғасырдың аңызға да, абызға да айналған алып ақынымен бір дәуірде өмір сүру бақытына ие болып қалдық…

Алла алдынан жарылқап, арты қайырлы болсын! Алды бейіш, арты кеніш болғай!

https://www.facebook.com/share/p/1HjzgzTcEu/?mibextid=wwXIfr

Қазақстанның Халық жазушысы Мұхтар Шаханов өмірден озды.
Көрнекті ақын, қоғам қайраткері, Қазақстанның Еңбек Ері Мұхтар Шаханов 84 жасқа қараған шағында дүниеден өтті.

Иманды болсын…

Мұхтар Шаханов - қазақ әдебиетіне өлшеусіз үлес қосқан заңғар тұлға. Ол өз ғұмырын шығармашылыққа, ұлт руханиятына арнап, кейінгі ұрпаққа өнеге болатын мол мұра қалдырды. Шығармалары әлемнің 50-ден астам тілінде жарық көрді («Қазақстан» телерадиокорпорациясы).

▪️Выдающийся казахский поэт Мухтар Шаханов скончался на 84 году жизни.

«Министерство культуры и информации Республики Казахстан выражает глубокие соболезнования семье, родным и близким, а также всему казахскому народу в связи с кончиной известного казахского поэта, драматурга, общественного деятеля, Героя труда Казахстана, Народного писателя Казахстана Мухтара Шаханова», - сообщили в МКИ в воскресенье.

Как отмечает ведомство, Мухтар Шаханов – один из выдающихся деятелей, сумевших создавать произведения высокого художественного уровня и органично соединять поэзию с гражданской позицией.

«Его произведения, принесшие в мир поэзии новые художественные формы и свежее дыхание, обогатившие казахскую поэзию оригинальностью и глубиной, стали ценным достоянием нашей духовной культуры. Он откликался на сложные общественные вопросы, высказывал глубокие и страстные мысли о судьбе страны и земли, демонстрируя пример высокой гражданской позиции, присущей только ему. Мужественный характер, возвышенный дух, стойкость в отстаивании справедливости и преданность национальным интересам Мухтара Шаханова навсегда сохранятся в памяти народа. Пусть земля ему будет пухом. Да пребудут с ним милость и благодать Аллаха, и пусть его душа обретет покой в раю», - добавили в минкультуры.

Шаханову, родившемуся 9 июля 1942 года, было 83 года (©КазТАГ).

Подпишись на prokadrykz

Выступление Антонины Ан на обсуждении Налогового кодекса в Шымкенте

Олардың жабылу үрдісі күшейіп, өңірлердегі сауда орталықтарында бос тұрған алаңдар көбейіп келеді.
Шетелдік маркетплейстердің басымдығы отандық киім, аяқ киім, косметика және басқа да тұтыну тауарларын өндірушілерге қауіп төндіруде. Осыған байланысты сауда орталықтары жалға беру қызметін АСР қатарына жатқызуды қарастыруды сұрайды.

Кәсіпкер Иманбек Асатулла жеке кәсіпкерлер үшін 493.00 нысанын (ФНО 493) тапсыру талаптарының артық екенін, сондай-ақ тасымалдаушыда жүк туралы толық ақпарат болмаған жағдайда, әсіресе бір партияда көптеген атаулар болған кезде мәліметтерді рәсімдеудің мүмкін еместігін атап өтті.

Кездесу қатысушылары жаңа Кодекс пен оған ілеспе мәселелер бойынша басқа да өзекті сұрақтарды көтерді. Барлық айтылған проблемалар бойынша «Ақ жол» демпартиясының заң қызметі Үкіметке кезекті (әлденеше реткі) өтініш дайындауда.

Пікірталас мазмұнды әрі қызу өтіп, нақты тәжірибелік жағдайлармен толықтырылды. Кейбір баяндамалардың эмоциялық сипатына қарамастан, жалпы талқылау парламенттік партия мәртебесіне сай сындарлы әрі әдепті форматта өтті.

Шымкент қаласы бойынша «Ақ жол» демпартиясы филиалының басшысы Батырбек Әшірбаевқа және Түркістан облыстық филиалының басшысы Абзал Салықбаевқа іс-шараны жоғары деңгейде ұйымдастырғаны үшін алғыс білдіремін.

Сондай-ақ осы маңызды пікірталасты өткізуге қолдау көрсеткен Қаржы министрі Мәди Такиевке және пікірталас барысында кәсібилік пен сабырлық танытқан Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Нұржановқа ерекше ризашылық білдіремін. Айта кету керек, оның бірқатар жауаптары мен түсіндірмелері кәсіпкерлердің кейбір қарсылықтарын азайтуға ықпал етті.

«Ақ жол» демократиялық партиясы және оның парламенттік фракциясы жаңа Салық кодексінің оппоненті болып қалуда және кәсіпкерлерді, отандық шағын және орта бизнесті артық фискалдық және бюрократиялық қысымнан қорғауды принципті түрде аса маңызды іс деп санайды.

Соған қарамастан, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Кодекстегі көрсетілген кемшіліктерді жою үшін уәкілетті органдармен бірлесіп жұмыс істеуге дайынбыз.

Одан кейінгі талқылау барысында Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары депутаттарға тек айыппұлдарды ғана емес, сонымен қатар жоғары табысты сауда желілері мен мейрамханалар үшін арнаулы салық режимі мөлшерлемелерін де әртараптандыру мәселесін қарастыруды ұсынды. Бұл ретте ауыл дүкендері, дәріханалар және басқа да әлеуметтік маңызы бар нысандарды олардан бөлек қарастыру қажеттігі айтылды.

Көлік-экспедиторлық қызметтер қауымдастығының (Алматы) жетекшісі Оксана Сорокина В2В мәселесіне қайта оралды. Ол қабылданған нормалар нарықтан өзін-өзі жұмыспен қамтығандар мен жеке кәсіпкерлер түріндегі қазақстандық тасымалдаушыларды ығыстырып жатқанын атап өтті, ал олар осы саладағы отандық субъектілердің едәуір бөлігін құрайды.
Осының салдарынан қазақстандық жүк жөнелтушілер олармен жұмыс істеуден бас тартып, нарықты шетелдік компаниялар белсенді түрде иеленуде, ал олар еліміздің бюджетіне мүлде салық төлемейді.
Нәтижесінде, көлік дәліздерін дамытуға салынған орасан зор мемлекеттік инвестициялар мен Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы көпір ретіндегі мәртебесіне қарамастан, негізгі пайда шетелдік тасымалдаушыларға тиіп отыр, ал ел бюджеті мен азаматтары бұл артықшылықтарды толық пайдалана алмай келеді.
О. Сорокина тасымал саласында В2В шектеулерін алып тастау мүмкіндігін қарастыруға шақырды, өйткені бірінші тоқсан қорытындыларының өзі қазақстандық қатысушылардың нарықтан ығыстырылып жатқанын көрсетті.
Қарсы уәж ретінде мұндай тасымалдаушыларды көлік компаниялары арқылы жалға алу, лизинг немесе тікелей жұмысқа орналастыру келісімшарттары арқылы рәсімдеу ұсынылды. Алайда көптеген жүргізушілер өз көліктерінің иесі болып табылатыны, сондықтан мұндай тетіктер тек бюрократияны көбейтіп, олардың жұмысын қиындататыны айтылды. Ал жаңа Салық кодексі керісінше бизнес үшін қарапайым әрі ыңғайлы болуы тиіс.

О. Сорокина сондай-ақ көлік қызметтері бойынша келісімшарттарда кәсіпкердің сыйақысын жеке жолмен көрсету талабын сынға алды. Оның айтуынша, мұндай мәліметтер коммерциялық құпияға жатады және бұл қызмет түрі бәсекелі болғандықтан, бизнес тіпті тапсырыс берушінің алдында да өзіндік құн құрылымы мен компанияның пайда көлемін ашуға міндетті емес. Себебі келісімшарттың мәні — тараптар еркін түрде келісетін қызметтің соңғы бағасы болып табылады. Ал мемлекеттік органдардың бұл қатынастарға араласуы кәсіпкерлерге артық қысым жасайды.

Шымкенттік құрылыс компанияларының өкілдері де өз саласын В2В мәмілелеріне қатысты шектеулерден алып тастауды сұрады.
Жуырда ғана Премьер-министр Олжас Бектенов өңірлерді құрылыс қарқыны мен тұрғын үйлерді пайдалануға беру көрсеткіштерінің төмендеуі үшін қатаң сынға алған болатын.
Бұл құлдыраудың негізгі себебі — бұрынғыдай арнаулы салық режиміндегі жеке жеткізушілерден құрылыс материалдарын сатып алудың мүмкін еместігінде жатыр.
Соның салдарынан қымбаттау тек ҚҚС есебінен ғана емес, жергілікті құрылыс материалдары үлесінің азаюы және негізінен ірі жеткізушілер жұмыс істейтін импорттық өнімдерге көшу салдарынан да орын алып отыр.
Құрылысшылардың өз есептеулері бойынша, бұл өзіндік құнның 12%-ға емес (ҚҚС пен СНР айырмасы), 20–30%-ға өсуіне әкелген. Мұндай бағамен компаниялар әлеуметтік тұрғын үй бағдарламаларына сәйкес келе алмай отыр, сондықтан құрылыс қарқынының төмендеуі осыған байланысты және бұл үрдіс әрі қарай күшейеді деп есептейді бизнес өкілдері.

Сауда орталықтарының өкілдері сауда алаңдарын жалға беру қызметін арнаулы салық режимін қолдануға мүмкіндік беретін қызмет түрлері (ЭҚЖК) тізіміне енгізу мәселесін көтерді. Қазіргі уақытта бұл қызмет түрі АСР төлеушілер қатарына жатпайды, соның салдарынан жалға алушыларға — шағын бизнес өкілдеріне — жалдау ақысы ҚҚС-пен бірге есептеледі. Бұл халық тұтынатын тауарлар, әсіресе табысы төмен топтарға бағытталған өнімдер бағасының өсуіне алып келді.
Сонымен қатар, ХТТ сатумен айналысатын бөлшек сауда онсыз да электрондық коммерция тарапынан қатты қысымға ұшырауда.
Маркетплейстерді пайдаланатын тұтынушылар үлесі жыл сайын 15–20%-ға өсуде, сәйкесінше бутиктер мен дүкендерге келушілер саны азаюда.

me/peruash/14028), алайда сол кезде Үкімет пен басқа партиялар бұл ұсынысты қолдамады. Қазіргі Салық кодексіндегі мәслихаттарға әртүрлі мөлшерлеме белгілеуге мүмкіндік беретін норма өңірлердегі кәсіпкерлер үшін теңсіздік жағдайын туғызады. Қазірдің өзінде облыс орталықтарында мөлшерлеме 2–3% болса, ауылдық өңірлерде 4% деңгейінде белгіленген жағдайлар бар. Бұл бизнестің тіркеуін қалаларға көшіруге және аудандық бюджеттердің кірісін азайтуға әкелуде. Осыған байланысты бұл мәселеге қайта оралу ұсынылды.

Отандық такси агрегаторы «Апару» ЖШС директоры Виктор Нишеретнев абоненттік төлем негізінде жұмыс істейтін операторларды салықтық реттеу мәселесін көтерді. Жаңа Салық кодексіне сәйкес, мұндай интернет-платформалар салық агенттері ретінде танылып, такси қызметтерінің бүкіл айналымынан салық ұстауға міндеттеледі, алайда бұл операцияларды олар өздері жүзеге асырмайды. Бұл агрегатор қолданатын P2P моделіне қайшы келеді, онда платформа тек кәсіпкер мен клиент арасындағы байланысты қамтамасыз етіп, олардың қаржылық қатынастарына араласпайды.
Алдыңғы кодексте (2015–2025 жж.) бұл мәселе реттелген болатын, алайда жаңа құжатта агрегатор қызметінің бұл ерекшелігі ескерілмеген және компанияға орындалуы мүмкін емес міндеттер жүктелген.
Бұл мәселеге қатысты пікір білдірген Ж. Нұржанов Мемлекеттік кірістер комитеті бұл проблемадан хабардар екенін, ол Жобалық кеңседе қаралғанын, бірақ қолдау таппағанын айтты. Алайда «Ақ жол» демпартиясы тарапынан қайта бастама көтерілген жағдайда, мәселені қайта қарауға мүмкіндік бар екенін жеткізді. Мен мұндай өтініштің жолданғанын және оны қарау мерзімін күтіп отырғанымызды хабарладым.

Меркі ауданындағы шипажай директоры Серік Мақажанов шалғай аймақтарда орналасқан емдеу-сауықтыру мекемелеріне салық салу мәселесін көтерді. Оның айтуынша, мұндай мекемелер өнімді ҚҚС төлеушісі болып табылмайтын жергілікті фермерлерден сатып алады, соның салдарынан В2В-ге қойылған тыйымға байланысты салық есебінде алшақтық туындайды. Бұл мәселе жалпы санаторий-курорттық емдеу жүйесіне тән.

Энергетикалық компанияларға IT қызмет көрсетумен айналысатын «Смарт Энергетик» ЖШС иесі әрі директоры Бақдәулет Мәлім IT-компаниялар мен табиғи монополия субъектілері арасындағы қатынастарда да ұқсас мәселе бар екенін атап өтті: арнаулы салық режимінде жұмыс істейтін IT-сектор өкілдері ҚҚС төлеуге көшуге және іс жүзінде бизнесті бөліп, қызметін ҚҚС-пен және ҚҚС-сыз бағыттарға ажыратуға мәжбүр.
Сондай-ақ ол 2025 жылдың қорытындысы бойынша есептелген дивидендтерге салық салу мәселесіне назар аударды. Оның айтуынша, дивидендтерді төлеу туралы шешім 2025 жылдың желтоқсанында қабылданғанымен, 2026 жылы оларға жаңа Салық кодексі қолданылып отыр, бұл құқықтық белгісіздік туғызады.

Кәсіпкер әрі мәслихат депутаты (Қызылорда) Нұрлыбек Амангелдиев Салық кодексіндегі негізгі құралдарды (ғимараттар мен құрылыстарды) салық салу мақсатында әр үш жыл сайын қайта бағалау нормасының орынсыздығын атап өтті. Оның айтуынша, бұл рәсім біріншіден, айтарлықтай шығынды талап етеді, екіншіден, әртүрлі әдістемелер бойынша жүргізілуі мүмкін. Ал құнын жасанды түрде арттыру (мысалы, баланстық құнның орнына «нарықтық құн» бойынша) негізсіз салық жүктемесіне әкеліп, инвестициялық ахуалға кері әсер етуі ықтимал. Ол керісінше, негізгі құралдарға салынатын инвестициялар ынталандырылып, ал салықтық жүктеме жеке тұтыну мен қаражатты шығаруға бағытталуы керек деп есептейді.
Ж. Нұржанов бұл норманың даулы екенін мойындады, ал, келесі қайта бағалау 2029 жылға жоспарланған. Сондықтан «Ақ жол» фракциясы депутаттарының оны қайта қарауға уақыты мен мүмкіндігі әлі бар.

Сарысу аудандық «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы филиалының төрағасы Шыңғыс Әбдірахманов ауылдық дүкендерге бақылау-кассалық аппараттарды пайдаланбағаны үшін салынатын шамадан тыс айыппұлдар (85 мың теңге) мәселесін көтерді. Ол ауыл дүкендері мен дәріханалардың табысын ірі қалалардағы сауда желілерімен салыстыра отырып айыппұл мөлшерін бизнестің табыстылығы мен ауқымына қарай саралауды ұсынды.

«ҚАСИЕТТІ КІТАП» ЕМЕС: «Ақ жол» Демпартиясы жаңа Салық кодексінің түйткілді мәселелерін талқылады

Бейсенбі күні Шымкентте «Ақ жол» демпартиясының кеңейтілген отырысы өтіп, оған ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің өкілдері, жергілікті маслихатттардағы депутаттарымыз бен кәсіпкерлер қатысып, 2026 жылдың бірінші тоқсанының тәжірибесі негізінде жаңа Салық кодексінің қолданылуына байланысты мәселелер талқыланды.

Жиынға ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Нұржанов, Шымкент қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің өкілдері, Мәжіліс пен республиканың оңтүстік өңіріндегі «Ақ жол» демократиялық партиясының мәслихат депутаттары — барлығы екі жүзден астам адам қатысты.

«Ақ жол» демпартиясы былтыр жаңа Салық кодексіне қарсы дауыс бергені белгілі, ал 2026 жылы осы кодексті қолданудың бірінші тоқсаны біздің алаңдаушылығымыздың негізсіз болмағанын көрсетті. Бизнес қауымдастығы мен «Ақ жол» демпартиясы тарапынан кодекс қабылданғаннан кейін де қызу пікірталас бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқанын атап өткен жөн.
Сонымен қатар, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке бірнеше рет кәсіпкерлердің сындарлы ұсыныстарын ескеріп, кодекске қажетті өзгерістер енгізуді тапсырған болатын. Ал, қаңтар айында Қызылордада өткен Ұлттық құрылтай отырысында ол жаңа Салық кодексі «қасиетті кітап» емес екенін ашық айтып, мемлекеттік органдар бизнес талаптарын мұқият зерделеуі қажет екенін атап өтті.
Осыған байланысты Үкімет Кодексті жетілдіру бойынша жобалық кеңсе құрып, оған 2 ақпанда «Ақ жол» демпартиясы шағын және орта бизнеске қиындық туғызатын нақты нормалар бойынша бірнеше өтініш жолдады.

Сондықтан Шымкенттегі кездесуді біз жаңа Салық кодексіне қатысты негізгі қарсылықтарымыздан бастадық, оның ішінде Парламентте талқылау кезінде айтқан ұстанымдарымыз да бар.

Мәселен, биылғы жылдың 2 ақпанында Президенттің Кодексті жетілдіру туралы тапсырмасын орындау мақсатында «Ақ жол» фракциясы Үкіметке тағы да кезекті ұсыныстарын жолдады:

⁃ ҚҚС төлеу үшін айналым шегін 10 мыңнан 20 мың АЕК-ке дейін қайтару (яғни, жылына 42 млн-нан 79 млн теңгеге дейін).

⁃ АСР қолданатындармен В2В мәмілелер бойынша шегерімдерге тыйым салуды алып тастау. Үкіметтің пікірінше, бұл бизнесті жасанды бөлшектеуге қарсы негізгі шара. Олай болса, адал шағын бизнесті жаппай жазаламай, Салық кодексіне «бөлшектеу» ұғымының өзін, оның құқықтық құрамын және нақты кінәлі тұлғаларға қатысты жауапкершілік шараларын енгізу қажет.

⁃ Бірыңғай әлеуметтік төлем енгізіп, еңбекақы қоры бойынша жиынтық жүктемені төмендету.

⁃ Салық бұзушылықтарын анықтау превентивті тәртібін енгізіп, салық төлеушіге әкімшілік санкцияларды (айыппұлсыз) қолданбай тұрып, оларды жоюға уақыт беру.

⁃ e-Tamga жүйесі бойынша ҚҚС-тың аванстық төлемін жою.

⁃ Мәмілелерді жарамсыз деп танудың қолданыстағы тәртібін жойып, мұндай дауларды тек Әкімшілік соттың қарауына беру.

⁃ Салықтық әкімшілендірудің құпия критерийлерін жою және т.б.

Өкінішке орай, Мемлекет басшысының қаңтардағы тапсырмасынан кейін де Үкімет біздің осы және басқа да қарсылықтарымызды қолдамады. Сондықтан, «Ақ жол» партиясы Ұлттық кеңесінің салық мәселелері жөніндегі кеңесшісі Антонина Ан Үкіметтің уәждеріне сыни талдау жасады.

Одан кейін пікірталасқа басқа қатысушылар да қосылды.
Атап айтқанда, «Ақ жол» демартиясы Алматы облыстық филиалының төрайымы Мейраш Шынасылова В2В мәмілелер бойынша ҚҚС есепке алуға тыйым салу кәсіпкерлер үшін елеулі қиындықтар туғызатынын нақты мысалдармен келтірді. Бұл шара бизнесті бөлшектеуге тосқауыл қоюдың орнына, керісінше, әртүрлі салық төлеушілер топтарымен жұмыс істеу үшін кәсіпорындарды бөлшектеуге мәжбүрлейді. Сондықтан мемлекеттік органдар атап өтетін шағын және орта бизнес субъектілері санының өсуі шын мәнінде жаңа кәсіпорындардың пайда болуын емес, бұрынғылардың жасанды түрде бөлінуін білдіреді.
Сонымен қатар, ол бүкіл ел аумағында АСР үшін бірыңғай мөлшерлеме енгізуді ұсынды. Бұл ұсынысты «Ақ жол» демпартиясы Кодексті Парламентте талқылау барысында да көтерген болатын (https://t.