Осыған байланысты заңды сұрақ туындайды: неге банктер мен микроқаржы ұйымдарына азаматтарды шамадан тыс борыштық жүктемеден және жоғары комиссиялардан қорғауға бағытталған шектеулер қолданылып, ал байланыс операторлары іс жүзінде соған ұқсас қысқа мерзімді кредиттеу тетіктерін тиісті деңгейдегі реттеу мен бақылаусыз пайдаланып отыр?
Сондай-ақ, операторлардың мобильді қосымшасы мен жеке кабинетінің басты бетінде барлық қосылған ақылы қызметтер, жазылымдар және күнделікті ақша шешіп алулар туралы толық ақпарат міндетті түрде көрсетілуі тиіс деп санаймыз. Атап айтқанда:
— қызмет атауы;
— құны;
— ақша шешу мерзімділігі;
— қосылған күні;
— сондай-ақ операторға қоңырау шалмай-ақ, бір батырма арқылы бірден бас тарту мүмкіндігі болуы қажет.
Сонымен қатар, пайдаланылмаған интернет-трафикті есептен шығару тәсілін қайта қарау әділетті болар еді деп есептейміз.
Бүгінде абонент нақты көлемдегі қызмет үшін ақы төлегенімен, ай соңына дейін төленген интернет-пакетті толық пайдаланылмай қалса, қалған трафик жай ғана жойылады.
Кем дегенде пайдаланылмаған интернет-трафиктің бір бөлігі келесі айға автоматты түрде ауыстырылуы тиіс деп санаймыз.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты, «Ақ жол» демократиялық партиясының фракциясы талап етеді:
1. Барлық мобильді байланыс операторларындағы жасырын ақша шешіп алу, ақылы сервистерді қосу және тарифтеу тетіктеріне кешенді тексеру жүргізуді;
2. Абоненттің тікелей және нақты растауынсыз кез келген ақылы сервистерді қосуға тыйым салу мәселесін қарастыруды, сондай-ақ операторларды мобильді қосымша мен жеке кабинеттің басты бетінде барлық қосылған ақылы қызметтер, жазылымдар және күнделікті ақша шешіп алулардың толық тізімін көрсетуге, оларды бір батырма арқылы дереу өшіру мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндеттеуді;
3. Абоненттерге қызмет көрсету тетіктерін енгізу мәселесін қарастыруды, оның ішінде:
— интернет құны қымбат базалық тарификацияға тек абоненттің тікелей келісімімен көшіруді;
— тарифтік жоспардан тыс қызметтерді пайдалануға келісім берілгенге дейін шектеу қоюды;
— сондай-ақ пайдаланылмаған интернет-трафикті немесе оның бір бөлігін келесі есептік кезеңге ауыстыруды;
4. Абоненттерден комиссия ұстап қалуды көздейтін «сенім төлемі» сервистері мен балансты аванстық толықтырудың өзге де тетіктерінің құқықтық табиғатын олардың тұтынушылардың құқықтарын қорғау, қаржылық қызмет және халықты жасырын несиелеу нысандарына жол бермеу туралы заңнамаға сәйкестігі тұрғысынан тексеруді.
Құрметпен,
«Ақ жол» фракциясының депутаттары:
О. Нуралдинов,
А. Перуашев,
Д. Еспаева,
Е. Барлыбаев,
Қ. Иса,
С. Ерубаев.
«Ақ жол» фракциясы абоненттерді жасырын қызмет пен ашық емес тарификациядан қорғауды талап етеді
«Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы
ҚР Премьер-Министрінің орынбасары –
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі
Ж.Х. Мәдиевке
Автор - Мәжіліс депутаты Олжас Нұралдинов
Қолжетімді мобильді байланыс пен интернет бүгінде азаматтардың қарапайым қажеттілігіне айналды. Алайда қазақстандықтардың көпшілігі тек жоғары тарифтермен ғана емес, сондай-ақ жасырын ақша шешіп алулармен, еріксіз таңылған сервистермен және тарифтеудің жасырын тетіктерімен жиі бетпе-бет келуде.
«Ақ жол» демократиялық партиясының атына Kcell/Activ операторлары абоненттерінен пайдаланушылардың саналы келісімінсіз бейтарап ақылы сервистердің қосылуы туралы көптеген шағымдар түсуде. Әңгіме «Fun Online», «My Games», «Марафон желаний», «Cinema Games», «New Happy Bonus» және нақты тұтынушылық құндылығы жоқ қызметтер үшін абоненттердің шоттарынан күн сайын ақша шешіп отыратын өзге де сервистер туралы болып отыр.
Оған қоса, абоненттерді бір уақытта бірнеше сервиске қатар қосатын жағдайлар жиі кездеседі, ал тұрақты ақша шешіп алу туралы хабарламалар не келмейді, не байқалмай қалады. Соның салдарынан азаматтар баланс неге үнемі азайып жатқанын түсінбей, айлар бойы қаражатынан айырылып жатады.
Азаматтардың мұндай қызметтерге қатысты шағымдары кемінде былтырғы жылдан бері түсіп келеді. Сол кезде БАҚ-та «Kcell» АҚ басшылығы мұндай сервистерге қатысты компания саясатын қайта қарайтыны туралы хабарланған болатын. Алайда бұл мәселе әлі күнге дейін шешімін тапқан жоқ.
Енді парадоксты жағдай қалыптасып отыр: адамды мұндай қызметтерге қосу оп-оңай, ал олардан бас тарту қияметтің қияметі, себебі жазылымдар туралы ақпарат жасырылған, ал қызметті өшіру үшін көптеген қосымша әрекеттер жасау қажет.
Beeline Kazakhstan абоненттерінен де жекелеген шағымдар түсуде. Онда тарифтік жоспарды төлеуге қаражат жеткіліксіз болған жағдайда, тарифті тоқтата тұрудың орнына абонент автоматты түрде ең қымбат базалық тарификацияға ауыстырылады.
Мысалы, тариф құны 8 мың теңге болып, шотта 5 мың теңге қалған жағдайда, оператор жетіспейтін соманы толықтыру мүмкіндігін берудің орнына абонентті автоматты түрде қымбат мегабайттық тарификацияға көшіреді. Бұл ретте адам SMS-хабарламаны байқамай қалуы әбден мүмкін және интернетті мүлдем басқа шарттармен пайдаланып жүргенін түсінбей де қалады.
Нәтижесінде, шоттағы қалған 5 мың теңге интернетті қалыпты пайдаланудың өзінде бірнеше сағаттың ішінде толықтай шешіліп кетуі мүмкін. Осыдан кейін абонент тарифтің толық құнын — тағы 8 мың теңгені қайтадан төлеуге мәжбүр болады.
Біздің ойымызша, неғұрлым әділ шешім ретінде абонентке қызметтер пакетін ұзарту үшін тек жетіспейтін соманы енгізу мүмкіндігін беретін тетікті енгізу қажет. Ал мұндай шешім расталғанға дейін мобильді интернет пен байланысқа қолжетімділік міндетті түрде қайта хабарлама жіберіле отырып шектелуі тиіс. Интернеттің қымбат базалық тарификациясына көшіру тек абоненттің тікелей келісімімен ғана жүзеге асырылуы қажет.
Байланыс операторлары қолданатын «сенім төлемі» немесе «аванстық толықтыру» тәжірибесі де ерекше назар аударуды қажет етеді.
Мәселен, абоненттерге балансты автоматты түрде толықтыру ұсынылып, кейіннен бұл қаражат мөлшері 20%-ға дейін жететін комиссияны ұстап қалу арқылы қайтарылады.
Мәселенің ауқымын түсіну үшін айтар болсақ: небәрі 3 күн үшін алынатын 20% комиссияны жылдық тиімді мөлшерлемеге шаққанда, ол мыңдаған пайыздық мөлшерлемеге тең келеді және классикалық қаржылық өнімдерге қолданылатын деңгейден әлденеше есе жоғары.
Іс жүзінде бұл халыққа қысқа мерзімді ақылы қаржыландыруды ұсыну болып табылады. Алайда байланыс операторларына шарттарды ашып көрсетуге, комиссияларды шектеуге және тұтынушылардың құқықтарын қорғауға қатысты теңгерімді талаптар қолданылмайды.
Также считаем, что в мобильном приложении и личном кабинете оператора на главной странице должна в обязательном порядке отображаться полная информация обо всех подключённых платных услугах, подписках и ежедневных списаниях с указанием:
— названия услуги;
— стоимости;
— периодичности списания;
— даты подключения;
— а также с возможностью моментальной отписки в один клик без необходимости звонков оператору.
Также считаем справедливым пересмотреть подход к списанию неиспользованного интернет-трафика.
Сегодня абонент оплачивает конкретный объём услуг, однако в случае, если человек не успел использовать весь оплаченный интернет-пакет до конца месяца, оставшийся трафик попросту аннулируется.
Считаем, что как минимум часть неиспользованного интернет-трафика должна автоматически переноситься на следующий месяц.
В связи с вышеизложенным, фракция Демократической партии «Ак жол» требует:
1. Провести комплексную проверку практики скрытых списаний денежных средств, подключения платных сервисов и механизмов тарификации у всех операторов мобильной связи.
2. Рассмотреть вопрос запрета подключения любых платных сервисов без прямого и однозначного подтверждения со стороны абонента, а также обязать операторов отображать на главной странице мобильного приложения и личного кабинета полный перечень всех подключённых платных услуг, подписок и ежедневных списаний с возможностью их моментального отключения, и отписки в один клик.
3. Рассмотреть внедрение механизмов обслуживания абонентов, включая:
— перевод на базовую тарификацию с более дорогой стоимостью интернета исключительно при прямом согласии абонента;
— ограничение до подтверждения абонентом согласия на использование услуг вне тарифного плана;
— а также перенос на следующий расчётный период неиспользованного интернет-трафика либо его части.
4. Проверить правовую природу сервисов «обещанного платежа» и иных механизмов авансового пополнения баланса, предусматривающих удержание комиссий с абонентов, на предмет их соответствия законодательству о защите прав потребителей, финансовой деятельности и недопущении скрытых форм кредитования населения.
С уважением,
депутаты фракции «Ак жол»:
О. Нуралдинов,
А. Перуашев,
Д. Еспаева,
Е. Барлыбаев,
К. Иса,
С. Ерубаев.
Фракция «Ак жол» требует защитить абонентов от скрытых услуг и непрозрачной тарификации
Депутатский запрос фракции «Ак жол»
Заместителю Премьер-Министра –
Министру искусственного интеллекта
и цифрового развития РК
Ж.Х. Мадиеву
Озвучил - депутат Мажилиса Олжас Нуралдинов
Доступная мобильная связь и интернет сегодня являются базовой потребностью граждан. Однако всё больше казахстанцев сталкиваются не только с высокими тарифами, но и со скрытыми списаниями, навязанными сервисами и непрозрачными механизмами тарификации.
В адрес Демократической партии «Ак жол» поступают многочисленные жалобы абонентов операторов Kcell/Activ на подключение сторонних платных сервисов без осознанного согласия пользователей. Речь идёт о сервисах «Fun Online», «My Games», «Марафон желаний», «Cinema Games», «New Happy Bonus» и других услугах, ежедневно списывающих деньги со счетов абонентов без какой-либо реальной потребительской ценности.
При этом абонентов зачастую подключают сразу к нескольким сервисам одновременно, а уведомления о регулярных списаниях либо не приходят, либо остаются незамеченными. В результате граждане месяцами теряют деньги, не понимая причин постоянного уменьшения баланса.
Жалобы граждан на подобные услуги поступают как минимум с прошлого года. Тогда в СМИ уже сообщалось, что руководство АО Kcell пообещало пересмотреть политику компании в отношении таких сервисов. Однако данная проблема до сих пор остаётся нерешённой.
Складывается парадоксальная ситуация: подключить человека к подобным услугам максимально легко, а отказаться от них — крайне сложно, поскольку информация о подписках скрыта, а отключение услуг требует множества дополнительных действий.
Отдельные жалобы также поступают от абонентов Beeline Kazakhstan, где при недостаточности суммы для списания тарифного плана вместо остановки действия тарифа абонента автоматически переводят на максимально дорогую базовую тарификацию.
К примеру, если стоимость тарифа составляет 8 тысяч тенге, а на счёте остаётся 5 тысяч, оператор вместо возможности доплатить недостающую сумму автоматически переводит абонента на дорогую помегабайтную тарификацию. При этом человек может даже не заметить SMS-уведомление и продолжать пользоваться интернетом уже по совершенно другим условиям.
В результате оставшиеся на счёте 5 тысяч тенге могут быть списаны буквально за несколько часов обычного использования интернета. После этого абонент вынужден повторно пополнять баланс на полную стоимость тарифа — ещё на 8 тысяч тенге.
Считаем, что более справедливым решением было бы внедрение механизма, при котором абоненту предоставляется возможность внести лишь недостающую сумму для продления пакета услуг, а до момента подтверждения такого решения доступ к мобильному интернету и связи должен ограничиваться с обязательным повторным уведомлением пользователя. Перевод на базовую тарификацию с более дорогой стоимостью интернета должен осуществляться исключительно при прямом согласии абонента.
Отдельного внимания заслуживает практика так называемого «обещанного платежа» или «авансового пополнения», применяемая операторами связи.
Так, абонентам предлагается автоматическое пополнение баланса с последующим возвратом средств через несколько дней с удержанием комиссии до 20%.
Для понимания масштаба: комиссия в 20% всего за 3 дня при пересчёте на годовую эффективную ставку эквивалентна тысячам процентов годовых и многократно превышает уровень, применяемый в отношении классических финансовых продуктов.
Фактически речь идёт о предоставлении краткосрочного платного финансирования населению, однако при этом на операторов связи не распространяются сопоставимые требования по раскрытию условий, ограничениям комиссий и защите прав потребителей.
Возникает закономерный вопрос: почему в отношении банков и микрофинансовых организаций действуют ограничения, направленные на защиту граждан от чрезмерной долговой нагрузки и завышенных комиссий, тогда как операторы связи фактически применяют схожие механизмы краткосрочного кредитования без сопоставимого уровня регулирования и контроля?