شیخ فرهاد فتحی نوشت: " پاسخ به سوال شما : _ یکی از سخنران گفتند تو قرآن هیچ جنگی با مذاکره تموم نشده باید اونقدر جنگید تا به دشمن غلبه کرد. این حرف درسته؟! + خیر درست نیست‌. این ادعا از نظر ثقلین یعنی نص صریح قرآن کریم و سیرهٔ قطعی پیامبر اکرم (ص) صحیح نیست. قرآن کریم جنگ را هدف ذاتی نمی‌داند، بلکه آن را ابزاری اضطراری برای دفع تجاوز، ظلم و فتنه معرفی می‌کند و در موارد متعددی به صلح، مذاکره، آتش‌بس و پیمان‌بستن با دشمن در صورت آمادگی آنان تصریح کرده است. بررسی این موضوع در آیات قرآن و سیرهٔ نبوی موارد زیر را روشن می‌کند: ۱. دستور صریح به پذیرش صلح و مذاکره (قاعدهٔ جَنَحُوا لِلسَّلْم) خداوند در سوره انفال به‌صراحت به پیامبر (ص) دستور می‌دهد که اگر دشمن تمایل به صلح نشان داد، آن را بپذیرد: > وَإِن جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ (انفال: ۶۱) > «و اگر به صلح گراییدند، تو نیز بدان گرایش یاب و بر خدا توکل کن؛ همانا او شنوای داناست.» جالب اینکه در آیهٔ بعد حتی احتمال فریبکاری دشمن در مذاکره مطرح می‌شود، اما قرآن باز هم دستور به ردّ صلح نمی‌دهد، بلکه تکیه بر هدایت و حمایت الهی را یادآور می‌شود: > «وَإِن یُرِیدُوا أَن یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ...» (انفال: ۶۲) > «و اگر بخواهند تو را بفریبند، بی‌گمان خدا برای تو بس است...» ۲. ترک مخاصمه و آتش‌بس با قبایلی که خواهان جنگ نیستند. در سوره نساء خداوند دربارهٔ گروه‌هایی از مشرکان و دشمنان که به تعهداتشان پایبندند یا خواهان ترک درگیری هستند می‌فرماید: > «فَإِنِ اعْتَزَلُوکُمْ فَلَمْ یُقَاتِلُوکُمْ وَأَلْقَوْا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ عَلَیْهِمْ سَبِیلًا» (نساء: ۹۰) > پس اگر از شما کناره گرفتند و با شما نجنگیدند و پیشنهاد صلح دادند، خداوند هیچ راهی [برای حمله و جنگ] بر آنان برای شما قرار نداده است. ۳. عهدنامه‌ها و پیمان‌های متقابل با مشرکان سوره توبه که شدیدترین لحن را دربارهٔ مشرکان پیمان‌شکن دارد، استثنای بسیار مهمی قائل می‌شود: > «إِلَّا الَّذِینَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِکِینَ ثُمَّ لَمْ یَنقُصُوکُمْ شَیْئًا وَلَمْ یُظَاهِرُوا عَلَیْکُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَىٰ مُدَّتِهِمْ...» (توبه: ۴) > «مگر آن مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید و چیزی از تعهدات شما نکاسته‌اند و احدی را علیه شما یاری نکرده‌اند؛ پس پیمانشان را تا سرآمدِ مدتش تمام کنید...» این نشان می‌دهد منطق قرآن پیمان‌شکنی و کشتار تا نابودی کامل نیست، بلکه پایبندی به تعهدات و معاهدات دیپلماتیک است. ۴. صلح حدیبیه؛ بزرگ‌ترین فتح در قرآن بزرگ‌ترین مصداق تاریخی و قرآنی که در آن جنگ و تنش شدید نه با شمشیر، بلکه با مذاکره، امضای معاهده و بده‌بستان سیاسی خاتمه یافت، «صلح حدیبیه» است: - مسلمانان مسلح برای عمره رفته بودند و قریش مانع شد و اوضاع تا آستانهٔ جنگی بزرگ پیش رفت. - پیامبر (ص) به‌جای اصرار بر نبرد، با نمایندگان قریش (سُهیل بن عمرو و دیگران) پای میز مذاکره نشستند و با وجود ناراحتی و مخالفت شدید برخی از صحابه با بندهای صلح‌نامه، قرارداد را امضا کردند. - خداوند در سوره فتح این مصالحه و معاهدهٔ دیپلماتیک را «فَتْحاً مُّبِیناً» (پیروزی آشکار) نامید: > «إِنَّا فَتَحْنَا لَکَ فَتْحًا مُّبِینًا» (فتح: ۱). ۵. هدف جنگ در قرآن چیست؟! قرآن جنگ را برای تحمیل عقیده یا کشورگشایی وضع نکرده، بلکه هدف آن را رفع تجاوز و از بین بردن فتنه (اختناق دینی، شکنجه و نقض پیمان) دانسته است: - «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ» (بقره: ۱۹۰) - «فَإِنِ انتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِینَ» (بقره: ۱۹۳)؛ یعنی اگر از تعدّی و جنگ دست کشیدند، دیگر هیچ تعرضی به آنان جایز نیست. پس عبارت «در قرآن هیچ جنگی با مذاکره تموم نشده و باید آن‌قدر جنگید تا به دشمن غلبه کرد» با مبانی فقهی و قرآنی تطابق ندارد. در هندسهٔ معرفتی قرآن: ۱. اصل بر عدالت، حفظ جان انسان‌ها و صلح شرافتمندانه است. ۲. مقاومت و جنگیدن تا پیروزی نهایی مختص زمانی است که دشمن تجاوزگر، پیمان‌شکن و لجوج است و صلح را نمی‌پذیرد. ۳. هر جا دشمن از جنگ کناره‌گیری کند یا خواهان پیمان و آتش‌بس پایدار باشد، قرآن صراحتاً اجازهٔ ادامهٔ جنگ را نمی‌دهد." ✍️ شیخ فرهاد فتحی عضویت کانالها در ایتا و تلگرام👇 @pasokhvoice @pasokhtext @shenakhtehadis