Азанда шық түсипти. Соңғы өмирин жасап атырған гүзги гүллердиң үстинде мерўерттей жалтырап тур. Еле толық жыйнап үлгермеген помидор нәллери ҳәм сарғая баслаған қабақ жапырақларының үстинде дирилдеп тур. Тап төгилип баратырған кеўлимдей. Гүз кешигип келди. Бир күнде суўық түсти. Кеше ғана ыссыдан болдырып атыр едим, түнде ҳеш жылығаным жоқ. Аш болып кеўлим қабарғанынан, түсиме түрли аўқатлар кирип шықты.
Мине тағы таң атты. Ҳәўлиге суў себиўдиң кереги жоқ, өзи ызғар тартып тур, солай сыпырып алсам болды. Бир ўақытлары сабан салынған ҳәўли, әлле қашан жасын өтеп болған, соннан шегени бетине шығып, ойлы-шуқыр болып кеткен. Оннан гөре топырақ болғанда сыпырыў аңсатырақ болар еди. Үлкен ғана ҳәўлини майда таслары менен қосып сыпырып, тазалап болғанша таң атты. Шәўгимге суў толтырып, газге қойдым. Қәйин енем-қайын атамның үйинде әлле қашан свет жанған. Намазын оқып, енди сөйлесип отыр. Чай қайнады. Әдеттегидей әйўанға орын таярладым. Дастурханда суйық демленген шай менен тандыр нан бар.Сәлем берип, олар жатырған есикти әсте қақтым.
- Ҳәзир шығамыз, Гули, - деди қәйиненем дауысын қаттырақ шығарып.
Ғаррылар кишкене столдың дөгерегине отырды.
Қәйин атам дастурханға қарап
- Кешеги аўқаттан қалмады ма? - деди. Бәдқабақ жүзи әбден түнерип кетти.
- Қалмаған еди, - дедим айыплы адамдай, тап аўқат қалып, өзим жеп қойғандай қысынып.
Қәйиненем орнынан турды, бираздан кейин иштен төрт шақмақ қант алып шықты, екеўин қәйин атама, биреўин маған берди. Соңынан кемпир-ғарры шайына салып, нан батырып жей баслады. Қартайғанда нан-шайға қәнәәт етип отырған кемпир- ғаррыны көрип кеўлим бузылды. Енди бала-шағасынан қутылып, жақсы жеп-ишетуғын ўақтында бул аўҳалға түсип отыр. Кейин ойыма ата-анам келеди.
Әкемниң тынымсыз мийнети себепли жегени алдында жемегени артында олардың.
Гейде үйге барсам үкелерим бир тислеп таслап кеткен ақ май менен сүтке араластырылған пәтирлерди дастурханнан сыпырып алып малға таслап атырған анамды көрип бир нәрселер айтқым келеди.
"Анажан, мен усы нанлардың обалын тартып атырман, өтинемен, бөлек сынған нанларды бизге бериң! " бирақ сыртыма шығара алмайман. Билемен, сөйлесем, әлбетте, қәйиненемниң қулағына жетеди.
Ҳәзир тоқлық заманы, ҳеш ким аш қалмайды, бирақ бизиң басымызға тәшўиш түсти. Бул ҳаққында кейинирек айтып беремен.
Үйдеги сырды көшеге алып шықпаўға келисип алғанбыз. Усы мақул. Апама айтсам, бәрибир жүректен сезинбейди, оның үстине ҳеш кимниң кеўлине қарамай, сөйлеп сала беретуғын әдети бар. Ал мени молшылық турмыста деп ойлайды. Әйтеуир өзимди усылай тутаман. Усы мақул. Өзи анда-санда үйге бараман. Бир айда, гейде еки айда. Тек еки саат отыраман. Кеш қалсам, сөз еситемен.
Келсем, қолымдағы түйиншикке қарайды, езилип кетемен, оларды бул аўҳалда көрип, күйеўимди жек көрип кетемен.
Тез шай қояман, дастурхан жаяман, апам берип жиберген аўқатты алдыларына сүзип келемен, жумсақ пәтирлерди бөлемен, соң олар қысынбаўы ушын өзим шығып кетемен. Жумысым да көп...
Дастурханды жыйнастырыўға кирсем, кемпир-ғаррының бетине қан жуўырып қызарыпты. Көзимди алып қаштым, жылағым келип тамағым тығылды. "Бул батпақтан шығыўдың илажы бар ма? Қалай кирип қалдық өзи? Қашанға шекем усылай жасаймыз? Кемпир-ғаррының арзымайтуғын напақасы да, бар жыйнап-тергени де кетти!" Тамағымды және ашыў күйдире баслады. Жылап жибермеў ушын есикке қарай жүрдим.
Өмирлик жолдасым қайын ата-енемниң үш қыздан кейин көрген жалғыз улы. Қызлар да келсе, шырайы ашылмайды. Үшеўи де өмиринен наразы, налығаны налыған.
Бурынлары дәмегөйлик етип кемпир-ғаррының напақасына көз тиккен болса, ҳәзир жалғыз инисин ғарғап-силеп кетеди. Жағамды услайман. Пул болмаған жерде мийрим-шәпәәт болмай ма?
Кейин өзим де күйеўимнен қапа боламан. "Кумарға пул тигип бәле бармеди? Мың доллар утып алдым деп, бар пулынан айрылып отырғаны. Өлгенимизше де бул қарызды төлей алмайтуғын шығармыз?!"
"Өмирге көз-қараслары тең келмеген дослар бир гүндени еки жаққа қарай сүйреген қос өгизге мегзейди.
Дослық жүдә аўыр жүк. Бир-бири менен дәлкеклескенде де абайлы болмаған дос өзиниң жүгин достының ийнине салып қойғанын сезбей, арада мәлел туудырады.
Аңлысып жасасқанлар да дос бола алмайды.
Дослықтың ең жақсы нышаны ата-анаға дос болыу, оннан соң халқына дос болыў. Сонда сен жекке дослардың қәдирин түсинесең"