Бир обрўли савдогар хотини билан кўп йиллар яшади. Аммо вақт ўтиши билан унинг нолиши ва инжиқликлари савдогар учун чидаб бўлмас даражага етди. У хотинидан қутулишни орзу қиларди, лекин қонун ҳам, одоб-ахлоқ ҳам ажрашишга йўл қўймасди.
Шунда савдогар шаҳар чеккасида яшовчи, сирли ҳунарлар ва заҳарлар ҳақида чуқур билимга эга бўлган машҳур дононинг олдига борди.
— Устоз, — деди у атрофга олазарак бўлиб қараб, — хотиним мен учун оғир юкка айланди. Менга ундан қутулиш учун шундай восита берингки, шаҳарда ҳеч ким мендан шубҳаланмасин.
Доно уни жимгина тинглади, дўконнинг ичкарисига кириб кетди ва бир оздан кейин хушбўй асал тўлдирилган кичик сопол кўзача билан қайтди.
— Бу заҳар жуда секин таъсир қилади, — деди у паст овозда. — Агар у буни бирданига ичса, табиблар ҳаммасини тушуниб қолишади. Сен ҳар кеча унинг чойига шу асалдан бир қошиқдан қўшиб тур. Аммо энг муҳим шартни унутма: қўшнилар ва қозиларнинг ҳар қандай шубҳасини йўқотиш учун бир ой давомида хотинингга худди маликадек муносабатда бўлишинг керак. Унга ғамхўрлик қил, совғалар бер, ширин сўзлар айт ва ҳеч қачон унга қарши чиқма. У вафот этганда ҳамма сенинг қайғуингга ҳамдард бўлади ва ҳеч ким сени айблашга журъат этмайди.
Хурсанд бўлган савдогар кўзачани олиб, дононинг ҳақини сахийлик билан тўлади ва уйига шошилди.
Ўша кечанинг ўзидаёқ у айтилган кўрсатмаларни бажара бошлади. Хотинига юмшоқ рўмол совға қилди, унга энг яхши чой дамлаб берди ва табассум билан чойга бир қошиқ асал қўшди. Аёл ҳайрон бўлди, аммо ҳеч нарса демади.
Эртаси куни савдогар бозордан бир даста гул ва яхши сўзлар билан қайтди. У баҳслашишни тўхтатди, хотинининг илтимосларини бажаради, тайёрлаган таомларини мақтарди ва доим унинг аҳволидан хабар оларди.
Икки ҳафта ўтди. Савдогар ҳайрат билан шунга гувоҳ бўлдики, хотини энди нолимай қўйди. Унинг юзи очилиб кетди, яна эрталаблари қўшиқ айта бошлади, кўзларида эса аввалги меҳр қайта пайдо бўлди. У савдогарнинг севимли таомларини пиширар, унга ёшлик даврларидагидек ғамхўрлик қиларди. Уйга эса савдогар кўп йиллардан бери ҳис қилмаган илиқлик ва файз қайтиб келди.
Учинчи ҳафта охирига келиб, савдогар даҳшат билан яна хотинини жон-дилидан севиб қолганини англади. Уни ўз қўли билан ўлимга маҳкум қилгани ҳақидаги ўй унга чидаб бўлмас азоб бўлиб туюлди.
У кўз ёшлари ичида дононинг олдига югуриб келди, тиз чўкиб ёлворди:
— Устоз, сиздан илтимос қиламан, менга заҳарга қарши даво беринг! Хотинимнинг ўлишини истамайман! У ҳаётимдаги энг азиз инсон. Мен уни яна аввалгидек, ҳатто ундан ҳам қаттиқроқ севиб қолдим!
Доно меҳр билан жилмайди ва бошини чайқади.
— Хотиржам бўлиб уйингга қайт, яхши инсон. Кўзачадаги нарса оддий жўка гули асали эди. Ҳеч қандай қарши даво керак эмас, чунки ҳеч қандай заҳар бўлмаган.
— Қандай қилиб? — ҳайратланиб сўради савдогар.
— Гап шундаки, — деди доно, — аёл киши камдан-кам ҳолларда ўз-ўзидан ўзгаради. У кўпинча сенинг унга бўлган муносабатингнинг аксидир. Сен жанжалкаш ва жонингга теккан аёлдан қутулишни истагандинг. Ва сен ундан қутулдинг. Аммо унинг ўрнига ўз қўлларинг ва меҳрибон қалбинг билан гўзал, меҳрибон ва севувчи рафиқа яратдинг. Энди ҳам унга шундай муносабатда бўлишда давом эт.
Воҳамизнинг мутасадди катта бовалари ва албатта элимиз ҳурматини қозонган Муротжон Азимов - Murotjon Azimov ҳоким бова иним, мана шу мурожаатга эътибор қаратасиз деб умид қиламан🙏🏻 👇
Мурожаатчининг тел. рақами:
94 296 8100
❗Давлат фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қиламиз дейди. Лекин амалда бу қанчалик ишлаяпти?
Мен, Қарши шаҳрида жойлашган, ўз уйимнинг ер участкасини қонунийлаштирмоқчиман. Бу ер кеча эгалланмаган. Ушбу ер 1993 йилдан бери узлуксиз фойдаланиб келинмоқда — аввалги уй эгалари томонидан, кейин эса ҳозирги мулкдор яъни мен томондан. Солиқлар ҳам ўз вақтида тўланиб келган.
Бу 30 йилдан ортиқ вақт.
Уй бор. Ер кадастрга киритилган.
Ҳаммаси қонунийлаштириш учун тайёрдек.
Аммо нима бўлмоқда?
Мен my.gov.uz орқали ариза топширдим. Қонунга мувофиқ.
Жавоб? Рад этиш.
Сабаб:
«Ер участкасининг амалдаги чегаралари кадастр чизиғига мос келмайди».
Сабаб жиддий кўринади. Агар бир муҳим ҳолат бўлмаганида.
ҲЕЧ ҚАНДАЙ ўлчов ишлари ўтказилмаган.
Кадастр ходимлари манзил бўйича жойга чиқмаган❗
Яъни хулоса — текширувсиз берилган.❗
Қонун нима дейди?
Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 15 ноябрдаги
№ ЗРУ-728 сонли Қонунига кўра:
👉 «Ер участкаларини хусусийлаштириш давлат реестрида кўрсатилган майдон ва чегаралар доирасида амалга оширилади, чегараларни ўзгартиришга йўл қўйилмайди» (22-модда)
👉 Шунингдек, ерни хусусийлаштиришни рад этиш фақат қонун билан белгиланган асослар бўйича амалга оширилиши мумкин (23-модда)
Савол:
Агар ўлчов бўлмаса —
чегара мос эмас деган хулоса қаердан олинди?
Бу ҳолат — 30 йилдан бери ердан фойдаланиб келаётган инсонларнинг ҳуқуқини чеклаш.
Муҳими:
Бу ҳолат «янги босиб олиш» эмас.
Бу — аввалги мулкдорлардан бошланган узлуксиз ердан фойдаланиш.
Эшитишимча бундай ҳолатлар — тизимли муаммо экан.
Лекин бундай воқеаларни ошкор қилиш керак.
Чунки қонун бор.
Аммо унинг ижроси — ҳар доим ҳам адолатли эмас.
Ҳозирда расмий шикоят тайёрланмоқда:
— ҳақиқий ўлчов ўтказиш
— рад жавобини бекор қилиш
— аризани қайта кўриб чиқиш
Агар керак бўлса — иш судгача олиб борилади.
Чунки ҳуқуқ — фақат ёзилган нарса эмас.
Ҳуқуқ — ҳимоя қилингандагина ҳақиқий бўлади❗
Майя опа, бундай ҳолат бошқаларда ҳам бўлганмикин деб, тармоқ фаоли яъни сизга мурожаат қилдим. Ёзинг. Бу ҳақда гапириш керакки, мутасаддилар ҳам баъзи ходимларининг ўз вазифаларини "қўлдан ўтар" зайлида бажаришаётганидан бохабар бўлишсин!
3. Туз — "оқ заҳар" деган иборада ҳақиқат бор
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, кўп мамлакатларда одамлар тавсия этилган миқдордан қарийб икки баравар кўп туз истеъмол қилади.
Ортиқча туз:
артериал босимни оширади;
инсульт хавфини кўпайтиради;
юрак етишмовчилиги хавфини оширади.
4. Қизил ва қайта ишланган гўштлар
Дунё олимлари минглаб тадқиқотларни таҳлил қилиб, қайта ишланган гўшт маҳсулотларини хавфли омиллар қаторига киритган.
Айниқса:
сосиска,
колбаса,
бекон,
дудланган маҳсулотлар
ичак саратони хавфини ошириши мумкинлиги кўрсатилган.
Муаммо гўштнинг ўзида эмас, балки уни саноат усулида қайта ишлаш жараёнида.
5. Болаликдаги овқатланиш мияга таъсир қилади
Яқинда эълон қилинган илмий шарҳларда болаликда шаклланган овқатланиш одатлари ўсмирликдаги когнитив қобилиятларга таъсир қилиши кўрсатилди.
Кўпроқ:
сабзавот,
мева,
балиқ,
ёнғоқлар
истеъмол қилган болаларда диққат ва таълим кўрсаткичлари юқорироқ бўлган.
Инсон генлари ўзгармади, лекин овқати ўзгарди
Эволюцион нуқтаи назардан қизиқ факт:
Инсон геноми асосан ўн минг йиллар давомида шаклланган.
Лекин сўнгги 50–70 йилда рацион кескин ўзгарди:
шакар бир неча баробар кўпайди;
ультрақайта ишланган маҳсулотлар пайдо бўлди;
ҳаракат камайди.
Организмимиз бундай тез ўзгаришларга тўлиқ мослашиб улгурмаган.
Энг қизиқ рақам
Олимлар ҳисоб-китобига кўра, дунёда ҳар йили миллионлаб одамлар тўғридан-тўғри носоғлом овқатланиш билан боғлиқ касалликлар оқибатида ҳаётдан кўз юмади.
Баъзи тадқиқотларда носоғлом овқатланиш ҳатто тамаки чекишдан ҳам кўпроқ ўлим билан боғлиқ хавф омилларидан бири сифатида қайд этилган.
Инсонни бир марта ейилган палов ёки битта торт ўлдирмайди.
Умрни қисқартирадиган нарса — ҳар куни такрорланадиган одатлардир.
Хуллас...Қошиқ билан оғзимизга олаётган нарса қорнимизни тўйдириши мумкин, аммо умримизни қисқартиради.
Соғлиқни шифохонада эмас, ошхонада йўқотамиз. Ва уни қайтариб олиш ҳам дастурхондан бошланади.
Аллох ўтганларни раҳматига олсин. Лекин унинг мисолида балки бошқаларга дарс бўлармикан деган умидда бу постни ёзишга қарор қилдим.
"Бир банка энергетик отни ўлдиради" деган гап бор.
Бу илмий жиҳатдан тўғри эмас.
Аммо қизиқ бир факт бор:
Отлар кофеинни инсонга нисбатан бошқача қабул қилади. От спортида кофеин допинг модда ҳисобланади. Жуда юқори дозада кофеин отларда юрак ритмининг бузилиши, титроқ, безовталик ва ҳатто ўлимга олиб келиши мумкин.
Лекин битта энергетик ичимликни отга ичириб қўйиш уни дарҳол ўлдириб қўймайди.
Муаммо бошқа ерда.
Энергетик ичимликлар инсон организмини алдайди.
Чарчоқ кетмаган бўлади, лекин мия чарчоқни ҳис қилмай қолади.
Юрак эса бу "алданиш" учун ҳақ тўлайди:
юрак уриши тезлашади;
қон босими кўтарилади;
аритмия хавфи ортади;
айниқса ўсмирлар ва юрак касаллиги бор одамларда хавф юқори бўлади.
Энг қизиғи, одамни кўпинча кофеиннинг ўзи эмас, балки кофеин + шакар + уйқусизлик + стресс комбинацияси йиқитади.
Бугунги кунда кардиологлар орасида энг хавотирли тенденциялардан бири — энергетик ичимлик истеъмол қилганидан кейин аритмия, юқори босим ёки ҳушдан кетиш билан мурожаат қилаётган ёшлар сонининг кўпайишидир....
Бир пайтлар одамлар овқат тополмай ўлишарди. Бугун эса кўпчилик овқатнинг ўзи туфайли касал бўлмоқда.
Бу гап ҳазил эмас. Жаҳонда юрак-қон томир касалликлари, қандли диабет, семириш, айрим саратон турлари ва жигар касалликларининг катта қисми айнан овқатланиш тарзи билан боғлиқ.
Еб ичаетганимизга диққат қилинг:
Чанқоққа сув эмас, газли ичимлик.
Табиий овқат ўрнига ярим тайёр маҳсулот.
Мева ўрнига конфет.
Кечки овқатдан кейин яна чой билан ширинлик.
Трансёғлар..
Организмимиз ҳар куни яшаш учун курашаётган бир пайтда, биз уни ортиқча шакар, туз, трансёғлар ва кимёвий қўшимчалар билан бомбардимон қиламиз.
Энг ачинарлиси, бу заҳар секин таъсир қилади.
Сигарет чеккан одам зарарни тушунади. Аммо ҳар куни бир неча қошиқ ортиқча шакар истеъмол қилган одам ўзини соғлом деб ўйлайверади. Касаллик эса йиллар давомида жимгина шаклланиб боради.
Бугун дунёдаги энг катта парадокс шунда:
Одамлар очликдан эмас, ортиқча ва носоғлом овқатдан кўпроқ азият чекмоқда.
Аллох инсон учун олма, сабзавот, дон, гўшт, сут ва сув яратган эди. Биз эса уларни заводларда қайта ишлаб, ранг бериб, таъм кучайтиргич қўшиб, ҳақиқий овқатни маҳсулотга айлантирдик.
Натижачи?
30 ёшда қон босими. 40 ёшда диабет. 50 ёшда инфаркт. Баъзан эса ундан ҳам эртароқ...
Албатта, ҳар бир касалликнинг сабаби овқат эмас. Ирсият, экология, стресс, камҳаракатлик ҳам муҳим омиллар. Аммо соғлиқ учун ҳар куни қилинган энг катта инвестиция ҳам, энг катта хиёнат ҳам дастурхон устида содир бўлади.
Энди ҳар куни хонадонимтзга келадиган махсулотларни бир тахлил қилиб кўрайлик:
1.2024–2025 йилларда чоп этилган йирик мета-таҳлилларда юз минглаб одамлар кузатилган. Натижа шуки:
Ультрақайта ишланган маҳсулотлар (колбаса, сосиска, чипс, газли ичимликлар, тез тайёр таомлар, кўпчилик қандолат маҳсулотлари) истеъмолининг ортиши эрта ўлим хавфини оширади.
Бу маҳсулотларни энг кўп истеъмол қилувчиларда юрак-қон томир касалликлари, диабет ва айрим саратон турлари кўпроқ учрайди.
Муаммо фақат калорияда эмас. Бундай маҳсулотларда:
ортиқча туз,
ортиқча шакар,
трансёғлар,
эмульгаторлар,
сунъий қўшимчалар мавжуд.
2. Шакар инсон организми учун "секин ҳаракат қилувчи хавф"
Тадқиқотлар кўрсатишича:
Кунлик қўшимча шакар миқдори ошган сари:
2-тип диабет хавфи,
ёғли жигар касаллиги,
юрак хасталиклари хавфи ортади.
Айниқса суюқ шакар — газли ичимликлар, энергетиклар, пакет шарбатлар энг хавфли ҳисобланади.
Нега?
Чунки мия уларни тўйиш сигнали сифатида яхши қабул қилмайди. Инсон кўпроқ калория қабул қилиб юборади.
ЭҲТИЁТ БЎЛИНГ: ПАВЛОВНИЯ!
Ўн-ўнбеш йил аввал павловния дарахти Хитойдан ёппасига кириб келиб, кўпчилик уни тез ўсувчи манзарали дарахт сифатида ҳам эка бошлаган пайт А. қўшним қизиқиб, ҳовлисига экиб кўрди. Икки йилдан сўнг ёқмай қолди ва ҳовлисидан кўчириб, кўчага ўтқазди. Катта дарахтга айланиб улгурган экан, ковлаб олганда илдизи деярли қолмаган эди, барибир экиб қўяверди. Бир йил ҳеч қандай ўзгаришсиз турди, сўнг бирдан гуриллаб ўса бошлади. Уч йилда 10-20 йиллик чинордек баланд бўлди. Бироқ энди Б. қўшним тинимсиз шикоят қила бошлади, маҳалла қўмитасига ҳам борди. Унинг ҳовлисига умуман қуёш тушмай қолган, павловния илдизи эса ҳовлисининг ўртасига етиб борган экан. Ахийри А. қўшним ўтинчиларини чақириб, забардаст павловнияни кестирди.
Бироқ павловния келаси йил баҳорда яна илдизидан гуриллаб ўсиб чиқа бошлади. Яна шикоятчилик, қўшнилар ўртасида кўнгилхиралик бошланди. Бу гал А. қўшним икки норғул мардикор йигитни олиб келиб, павловния тўнкасини қўпортирди. Б. қўшним уларнинг ишинини кузатиб турди, лекин кўнгли тўлмади шекилли, қўпориб чиқаришнинг имкони бўлмаган, ён томонларга тарқаб кетган ўзак илдизларга қандайдир дори ҳам септирди. Бу иш ўтган йили ёзда бўлган эди.
Ўтган ҳафта Қурбон ҳайитидан аввал кўчаларни тозаладик. Баҳор серёғин бўлганидан ўт-ўлан тизза баробар. Павловния эса аввалги экилган жойидан беш метрлар чамаси узоқдан, асфальт йўлакни қўпориб яна чиқибди. А. ва Б. қўшниларим ҳайит арафа кўнгилхира бўлишмасин деб, кучим етгунчалик чуқурроқдан қўпориб, олиб ташладим.
Ҳайитга яқинларни йўқлаб Косонсойга уч кунга бориб келдим. Келсам, павловния бир эмас, уч-тўрт жойдан яна асфальт ва бетонларни қўпориб чиқишга улгурибди. Қўшнилар ҳали кўргани йўқ. Икки қўшни ўртасида дастлаб шу можаро бошланганда мен юз фоиз А. қўшни тарафдори эдим. Энди фикрим ўзгарди. Тассаввур қиляпман, Б. қўшнининг девори, унга туташ иморат пойдевори қанчалик хавф остида қолганини. Қолаверса, захга интилган илдизлар кўча ўртасидан ўтган канализация қувурига ҳам дахл қилиши тайин. Агар унга етиб олса, кўча ўртасини қўпориб чиқиши ҳам мумкин.
Хуллас, интернетда ўқловдек ҳарфлар билан ёзиб қўйибди: “Павловния маҳаллий дов-дарахтларни қуёшдан бебаҳра қилиб, катта тезликда уларнинг ўрнини эгаллаб олади. Илдизи ва уруғи тез тарқайди. Табиатда уларга тенг кела оладиган дарахт йўқ, шу боис улар агрессив равишда, катта тезлик билан тарқалади. Қолаверса, улар тупроқ таркибини ўзгартириб, унумдорлигини ҳам ўлдиради. Кўплаб мамлакатларда павловния дарахти инвазив бўлган учун таъқиқланган.”
Келажакда бу дарахт шаҳар йўлларидаги коммуникация ва канализация тармоқларига қандай зиён келтириши бошқа масала, бу энди мутахассислар, экологу муҳандисларнинг иши.
PS. Тушунмовчилик бўлмаслиги учун қўшимча: Мен кўпроқ қишлоқ ва шаҳар шароити ҳақида ёзгандим. Шаҳарда йўл четларига экишяпти, келажакда бу йўлаклар ва коммуникация тизимларига миллионлаб зарар келтиради дегани. Бизнинг атрофларда ҳозир электр кабелларини ҳам ер остидан ўтказишяпти!!! Қишлоқда томорқангизга соя солиб, экин эколмайсиз, барглари йирик ва чириши қийинлигидан ерни плёнкадек ёпиб нафас олдирмай қўяди. Махсус плантацияларга экаверсин. Кўп мамлакатларда ўрмон яқинига экиш ҳам таъқиқлаган, чунки маҳаллий ўрмонни йўқ қилиб юборар экан.