🧠🇰🇿 Қазақстан Шевронмен «ғасыр контрактын» ұзартуға қатысты өз ұсыныстарын жасақтауды аяқтап қалды
DALA INSIDE дереккөзінің сөзінше, позицияларды дайындап біткеннен кейін бейресми саудаласу 2027 жылы жүрсе, нақты коммерциялық ауыр келіссөздер 2028-2030 жылдар аралығында өтеді деп жоспарланған. «Қазір контракт бітетін 2033 жылға дейін күту Chevron үшін де, Қазақстан үшін де тиімсіз», - дейді дереккөз.
«Себебі Теңіз сияқты алып кен орнында жаңа инвестициялар, бұрғылау бағдарламасы, газды кері айдау, жабдықтарды жаңарту бірнеше жыл бұрын жоспарлануы керек. Оның үстіне ТШО-ның өз құжаттарында 2033–2040 жылдарға дейін жаңа горизонталды ұңғымалар бұрғылау мүмкіндігі қарастырылған. Яғни кен орнының экономикалық өмірі 2033 жылмен бітпейді. Ондағы технологиялық шешімдердің барлығы Теңізшевройлдікі. Сондықтан басқа компания келе салып, бұл жұмысты жалғастырып алып кете алмайды. Қазақстан, Chevron мен ExxonMobil контрактты ұзарту мен оның жаңа шарттарын 2030 жылдан қалдырмай шешуі тиіс».
Биыл Шевронның Теңізге арналған негізгі капиталы салынып болды. Future Growth Project аяқталып, 2025 жылы өндіріс 39 млн тоннаға мұнайға жетті. Жобада әу бастан қуатты жылына шамамен 40 млн тонна деңгейіне жеткізу бекітілген еді. Ол орындалды. Демек Қазақстан инвестициялық тәуекелдің басым бөлігі өтелгендіктен рентаның бөлінуін қайта қарауды талап ете алады.
Дереккөз сөзінше Қазақстан екі түрлі стратегияны таңдауы мүмкін. Біріншісі – қаржылық cost, яғни ТШО-дан елімізге келетін ақша ағынын арттыру. Оны ТШО-дағы Қазмұнайғаздың үлесін 20 пайыздан 25 пайызға арттыру мен ТШО үшін салық режимін қатаңдату арқылы жасауға болады. Ал екінші жол өндірістік-инвестициялық бағытқа келеді. Оның аясында ТШО-ның ішкі нарыққа мұнай беруін бекітіп, осы мұнайға арнап төртінші мұнай өңдеуі зауытын салу, ТШО сатып алуларын толық қазақстандық қызметтер мен тауарларға көшу сынды талаптар болуы ғажап емес.
2025 жылы Теңіз кенішінен 39 млн тонна мұнай өндірілді. ТШО-ның Қазақстанға тікелей қаржылық төлемдері 10,6 млрд долларды құрады. Қазір ТШО-дағы акционерлер үлесі Chevron - 50%, ExxonMobil - 25%, ҚМГ - 20%, Lukoil - 5%.
Повесте қылмыстың ізін суытпай ашуға ұмтылған тәртіп сақшыларының табандылығы, кәсіби шеберлігі мен әділдік жолындағы күресі суреттеледі. Оқиға желісі ширақ өрбіп, әрбір деталь оқырманның қызығушылығын арттыра түседі. Шығармада адалдық, азаматтық парыз, ерлік пен жауапкершілік секілді адамдық құндылықтар арқау болған