▫️ Хато — бу йиқилиш эмас, балки туриш учун берилган имкониятдир. Оқил инсон ҳар бир хатосини ўқитувчи деб билади. У ўзини таҳлил қилади, камчиликларини англайди ва янада мукаммал бўлишга интилади. Аҳмоқ эса хатосини тан олмасдан, бошқаларни айблаш билан овора бўлади. Шу боис, ҳар биримиз ўз нафсимизни сўроққа тутишни ўрганишимиз лозим. Чунки ҳақиқий камолот — ўз хатоларини тан олиш ва улардан сабоқ чиқаришдадир. Ҳаёт йўлида адашмаслик учун инсонга ақл, виждон ва тавба эшиги берилган. Бу эшикни оча билган инсон — бахтли инсон...
Қандай буюк огоҳлантириш! Аёл — омонат. Омонатга хиёнат эса мўминга ярашмайди.
Бугун жамиятимизда аёлга ҳурмат камайса, оилаларда меҳр сусаяди, фарзанд тарбияси издан чиқади. Чунки аёл — миллат тарбиячиси, хонадоннинг қалби ва авлоднинг биринчи муаллими.
Аёлни қадрлаган жамият юксалади.
Зулҳижжанинг тўққизинчи куни бомдод намозидан то ўн учинчи кунининг аср намозигача адо қилган намозлардан кейин такбири ташриқни бир маротаба овоз чиқариб айтилади. Такбири ташриқнинг лафзи: “Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ла илаҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар, Аллоҳу акбар ва лиллаҳил ҳамд”.
❓2076-САВОЛ: Турли зиёратгоҳ ва қадамжоларга борганимизда у ердаги ҳовузларга одамлар томонидан танга ташланаётганига гувоҳ бўламиз. Масалан, ҳозирда қайта таъмирдан чиқиб, гўзал ҳолатга келтирилган имом Бухорий раҳимаҳуллоҳ зиёратгоҳларида шундай ҳолатга дуч келдим ва бунинг шаръий ҳукми қандай бўлади деган саволни сизларга йўлладим?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Инсон қилаётган ҳар бир ишини, айниқса, ибодат деб қилмоқчи бўлган амалини шаръий томондан тўғри ёки нотўғри эканини ўрганиб, кейин шунга қараб қарор қабул қилиши лозим. Саволда айтилган ҳолат ҳам асли йўқ бўлган хато ишлардан ҳисобланади. Агар бу ишни улуғ амал, гўзал ибодат деб қилаётган бўлса, бидъат ишга қўл ураётган бўлади ва бу қилмиши учун гуноҳкор бўлади. Агар ибодат деб эмас, бошқалар шундай қиляпти экан, деб кўр-кўрона эргашиб қилаётган бўлса, пулни исроф қилаётган бўлади. Чунки динимизда инсон молини, маблағини беҳудага сарфлаши исроф деб қаралади. Демак, ҳар икки ҳолат ҳам гуноҳдан холи бўлмайди.
Агар эҳсон қилмоқчи бўлса, ҳовузга эмас, ўша жойлардаги махсус идишларга ташлаши тўғри бўлади.
Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қиёмат куни банданинг қадамлари то тўрт нарса ҳақида сўралмагунча жойидан жилмайди: Умрини нима билан ўтказгани; ёшлик даврини нимага сарф қилгани; молини қаердан топгани ва нимага сарфлагани; илмига қандай амал қилгани”, дедилар”. (Имом Табароний ривояти).
Демак, банда мол дунёни қандай топганидан ташқари нималарга сарф этгани ҳақида ҳам сўроққа тутилар экан. Шу боис ҳар бир инсон бу набавий насиҳатга доимий равишда амал қилиши талаб этилади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
♻️Дўстларингизга ҳам улашинг!!!
Muslimun.uz
@muslimunuzportal
@andijonhanafiylari
яъни: “Баъзи аҳли илмлар бу ҳадис(ҳукми)га юрадилар. Уни маҳкам тутиб, (амал қилиш учун) асос қилиб олишади. Бошқа уламолар эса ўзгача йўл тутадилар ва шундай дейдилар: “Зулҳижжанинг аввалги ўн кунида қурбонлик қилишни ният қилган ва ният қилмаганлар учун соч ва тирноқларини олишда ҳеч қандай зарар (гуноҳ) йўқ”. Улар бу тўғрисида “Ҳаж китоби”да келтирган ҳадисимизни ҳужжат қиладилар: Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Ҳадий (қурбонлик учун аталган ҳайвон)ларига қурбонлик белгиларини боғлар эдим. У зот қурбонликларини (Макка шаҳрига) жўнатар ва биз билан (Мадина шаҳрида) ҳалол (яъни, эҳромсиз) турардилар. Эҳромли киши эҳтиёт бўлиши керак бўлган нарсалар (соч ва тирноқ олиш, жинсий алоқа ва ҳоказолар)дан сақланмас эдилар. Одамлар ҳаждан қайтгунча шу ҳолат давом этарди”. Бу ҳадисда аввалги ҳадисда ман қилинган ишларнинг мубоҳ эканига далил бор. Оиша онамиз розияллоҳу анҳо айтган ҳадиснинг бизга етиб келиш йўли Умму Салама онамиз (розияллоҳу анҳо)никидан яхшироқ. Чунки Оиша онамизнинг ҳадиси бизга “Мутавотир” ҳолда етиб келган. Умму Салама онамиздан ривоят қилинган ҳадиснинг бизга етиб келиши эса ундай эмас, балки Имом Моликдан ривоят қилинган ҳадиснинг иснодига таъна етган. Бу ҳадис Пайғамбаримизга етиб бормайди, Умму Саламада тўхтайди, деганлар” (“Шарҳи маонил осор”)
Имом Таҳовий бу мавзуни ҳадислар билан шарҳлаб бўлгач, масалага бошқа томондан ёндашиб айтадиларки, эҳром – кишига аввал ҳалол бўлган кўп нарсаларни ман қилади. Шуларнинг ичида энг қаттиқ ман қилингани жинсий алоқа бўлиб, у эҳромни бузади. Энди, эҳромда бўлмаган киши қурбонлик қилмоқчи бўлса, у жинсий алоқадан ман қилинмайди. Ундан ман қилинмагандан кейин ўз-ўзидан ундан пастроқ даражадаги иш (соч, тирноқ олиш)лардан ман қилинмайди. Мана шу – Имом Абу Ҳанифа, Абу Юсуф ва Муҳаммад (роҳматуллоҳи алайҳим)ларнинг сўзидир.
Муҳаққиқ аллома Мулла Алийюл Қорий роҳимаҳуллоҳ бу масалада шундай дейдилар:
وَقَالَ أَبُو حَنِيْفَةَ: هُوَ مُبَاحٌ لاَ يُكْرَهُ وَلاَ يُسْتَحَبُّ
яъни: “Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Бу иш – мубоҳ бўлиб, (соч, тирноқни олиш) макруҳ ҳам эмас, (уларни олмаслик) мустаҳаб ҳам эмас”” (“Мирқотул Мафотиҳ”).
Демак, қурбонлик қилмоқчи бўлган шахс модомики эҳромда эмас экан соч-соқолини, тирноғини олишида ҳеч қандай гуноҳ йўқ, балки бу – ихтиёрий бир амалдир. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
фатво ҳайъати. @diniysavollar