Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан қайси ҳаж афзалдир?” деб сўралди. У зот: “Баланд овозда талбия айтилгани ва қон оқизилгани”, дедилар” (Термизий ривояти).
Қиран ва таматтуъ ҳажида қурбонлик мавжуддир. Ифрод эса, қурбонлик вожиб эмас. Шунинг учун ифрод ҳажга нисбатан қиран ва таматтуъ афзал ва зиёда савоблидир.
#ХУЛОСА:
Ҳадисдан маълум бўладики, энг афзал ҳаж — талбияни баланд овозда айтиладиган ва қурбонлик қилинадиган ҳаждир. Бу эса банданинг Аллоҳга бўлган ихлоси, Унинг чақириғига жавоб беришдаги самимияти ва молу жони билан фидокорлигини кўрсатади.
Шу жиҳатдан қаралганда, қирон ва таматтуъ ҳажлари ифрод ҳажига нисбатан афзалроқ ҳисобланади. Чунки уларда қурбонлик қилиш орқали қўшимча ибодат ва савоб имкони мавжуд бўлади. Ифрод ҳаж эса содда бўлса-да, унда бу қўшимча қурбонлик йўқ.
Мўмин киши учун асосий мезон — енгиллик эмас, балки Аллоҳ розилигига кўпроқ яқин қилувчи ва савоби зиёда бўлган амални танлашдир. Мунофиқ ёки ғафлатдаги инсон эса кўпинча фақат қулайликни қидиради, аммо савоб ва фидокорликни унутган бўлади.
Демак, ҳақиқий мўмин Аллоҳ йўлида кўпроқ ихлос, фидокорлик ва савоб бор бўлган амални танлайди. Ҳажнинг афзаллиги ҳам ана шу руҳий ҳолат ва амалнинг мазмуни билан белгиланади.
Шақиқ Балхий раҳматуллоҳи алайҳ шогирди Ҳотами Асомдан сўрадилар:
— "Анча вақтдан бери мен билан бирга юрибсан, нималарни ўргандинг?"
Ҳотам жавоб берди:
— "Саккизта масалани ўргандим:
1. Ҳақиқий дўст танлаш: Қабрга кирганда барча маҳбублар тарк этади. Шунинг учун мен билан қабрда бирга бўладиган "яхши амалларни" ўзимга маҳбуб қилдим.
2. Нафсни жиловлаш: Аллоҳнинг "Нафсини ҳавойи хоҳишдан қайтарган..."(Нозиот, 40) деган сўзига амал қилиб, нафсимни тоатга бўйсундирдим.
3. Абадий сармоя: Одамлар қадрли нарсасини асраб-авайлайди. Мен эса: "Сиздаги нарса тугайди, Аллоҳ ҳузуридаги эса боқийдир" (Наҳл, 96) оятига биноан, энг қимматли нарсаларимни (эҳсон қилиб) Аллоҳнинг ҳузурига юбордим.
4. Асл ҳурмат: Одамлар азизликни мол ва насабда деб билди. Мен эса: "Аллоҳ ҳузурида энг ҳурматлироғингиз тақводорроғингиздир" (Ҳужурот, 13) оятини танладим.
5. Ҳасадга чек қўйиш: Одамлар бир-бирига ҳасад қилади. Мен эса ризқни Аллоҳ тақсимлашини билиб, ҳасадни бутунлай тарк этдим.
6. Асл душманни таниш: Инсонлар бир-бири билан душманлашди. Мен эса фақат шайтонни душман тутдим (Фотир, 6).
7. Ризқ хотиржамлиги: Ризқ учун ўзимни хор қилмадим. Зеро, ҳар бир жонзотнинг ризқи Аллоҳнинг зиммасидадир (Ҳуд, 6).
8. Таваккул: Одамлар кучи ва ҳунарига суяниб қолди. Мен эса фақат Аллоҳга таваккул қилдим.
"Мухтасар Минҳожул Қосидийн" китобидан.
#ХУЛОСА:
Бу саккиз сабоқ инсон ҳаётини ҳақиқий маънода ўзгартирадиган буюк ҳикматлардир. Чунки улар дунёнинг ўткинчи зийнатларидан кўра, абадий охиратни танлашга ўргатади.
Ҳақиқий мўмин яхши амални энг яқин дўст деб билади, нафсини жиловлайди, ризқ ва обрўни Аллоҳдан деб тан олади ҳамда қалбини ҳасад ва душманликдан тозалайди. У дунёга эмас, Аллоҳ ҳузуридаги боқий ажрга ишонади. Шунинг учун унинг қалби хотиржам, таваккули мустаҳкам бўлади.
Мунофиқ ёки ғафлатдаги инсон эса дунё молини абадий деб ўйлайди, насаб ва бойлик билан фахрланади, одамларга ҳасад қилади ва ризқ деб ўзини хор қилади. Натижада қалби ҳеч қачон ҳақиқий сокинлик топмайди.
Демак, ҳақиқий бахт — Қуръон ҳидояти билан яшаш, нафсни эмас, Аллоҳнинг амрини устун қўйиш ва ҳар бир ишда Унга таваккул қилишдадир. Ана шунда инсоннинг дунёси ҳам, охирати ҳам обод бўлади.
#ХУЛОСА:
Бу ҳадисдан энг улуғ дуолардан бири — Аллоҳдан офият сўраш экани маълум бўлади. Чунки офият инсоннинг дунёсида ҳам, охиратида ҳам тинчлик, саломатлик ва барча ёмонликлардан сақланишни ўз ичига олади.
Ҳақиқий мўминнинг қараши тор бўлмайди, у Аллоҳдан фақат молу дунё эмас, балки қалб хотиржамлиги, динда барқарорлик ва охиратда нажотни сўрайди. Мунофиқ ёки ғафлатдаги инсон эса кўпинча фақат дунё манфаатлари билан чекланиб қолади.
Демак, энг афзал дуо — дунё ва охират офиятини сўрашдир. Чунки офият бор жойда иймон сақланади, амал бардавом бўлади ва инсон фитналардан омонда қолади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади:
«Ибодат қилинадиган бирор кун Зулҳижжанинг ўн кунидек Аллоҳ таолога маҳбуб эмас.
Ундаги ҳар бир куннинг рўзаси бир йилга баробардир.
Ундаги ҳар бир кечада туриш қадр кечасида туришга баробардир».
(Термизий ва Ибн Можа ривоятлари)
#ХУЛОСА:
Зулҳижжа ойининг дастлабки ўн куни — мўмин учун улкан имконият ва барака мавсуми ҳисобланади.
Бу кунларда қилинган ибодатлар Аллоҳ таолога жуда маҳбуб бўлиб, оз амалга ҳам улкан ажрлар берилади.
Рўза тутиш, кечаларни ибодат билан ўтказиш, зикр ва дуоларни кўпайтириш — мўминнинг қалбини поклаб, Роббисига яқинлаштиради.
Ҳақиқий мўмин бундай фазилатли кунларни ғафлат билан эмас, балки ғанимат билиб қарши олади. У ҳар бир соатни охират учун сармоя деб билади ва бу муборак мавсумни беҳуда ўтказмасликка ҳаракат қилади.
Демак, мўминнинг белгиси — фазилатли вақтларни таниб, уларни ибодат, тавба ва яхши амаллар билан тирилтиришдир. Чунки баъзи кунлар борки, унда қилинган озгина амал ҳам инсоннинг даражасини юксалтириб, Аллоҳнинг розилигига сабаб бўлади.