Имом Абу Мансур Мотуридий раҳматуллоҳи алайҳи ҳақларида Тамимий қуйидагиларни ёзади: "У киши тенгдошларидан устун бўлган. Замон у билан зийнатланган эди. Унинг таълифотлари кенг тарқалган, унинг таснифотлари ҳар тарафга сайр этган эди. Унга мувофиқ бўлган ҳам, мухолиф бўлган ҳам унинг қадри олийлигига ва ўрни буюклигига иттифоқ қилган эди. У киши илмига иқтидо қилинадиган ва нуридан ҳидоят топиладиган катта ва машҳур уламолардан эди".
"Ҳидоят имоми" китобидан
Хулоса
Бу сўзлар Абу Мансур ал-Мотуридий роҳимаҳуллоҳнинг илмдаги юксак мақоми ва буюк хизматларини баён қилади. Ҳақиқий олимнинг буюклиги унинг мол-дунёси ёки мансабида эмас, балки инсонларни ҳидоятга бошлаган илми, ёзиб қолдирган мероси ва умматга келтирган манфаатидадир. Шу боис дўстлари ҳам, ҳатто мухолифлари ҳам унинг илм-фазлини эътироф этганлар.
Имом Мотуридий раҳимаҳуллоҳ ҳақиқатни ҳимоя қилиш, аҳли сунна ақидасини мустаҳкамлаш ва шубҳаларга илм билан жавоб беришда улкан хизмат қилганлар. Бу эса илмнинг ихлос билан қилинса, асрлар ўтса ҳам инсон номини тирик сақлашини кўрсатади.
Мўмин илмни Аллоҳнинг розилиги учун ўрганади ва уни одамларга манфаат етказиш йўлида сарфлайди. Мунофиқ эса илмни обрў, мансаб ёки тортишув учун истайди.
Ҳақиқий буюклик инсоннинг ўзини эмас, илмини машҳур қилишидадир. Ихлос билан қилинган илмий хизмат асрлар ўтса ҳам умматга нур сочиб туради.
Аллоҳ таоло бизларни аҳли сунна вал жамоа йўлида собитқадам қилсин, манфаатли илм насиб этсин ва солиҳ уламоларнинг йўлидан юрадиган бандаларидан қилсин. Омин.
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга ҳамма ишларда истихора қилишни худди Қуръондан сурани таълим бергандек, таълим берар эдилар. У зот: «Қачон бирингиз бир иш қилмоқчи бўлса, фарз намоздан бошқа икки ракат намоз ўқисин. Сўнг: «Аллоҳумма иннии астахийрука биъилмик, ва астақдирука биқудротик, ва ас-алука мин фазликал ъазийм, фаиннака тақдиру ва лаа ақдиру, ва таъламу ва лаа аъламу, ва анта ъаллаамул ғуюуб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳаазал амро хойрул-лии фии дийнии ва маъаашии ва ъаақибати амрии фақдурҳу лии, ва ин кунта таъламу анна ҳаазал амро шаррул-лии фии дийнии ва маъаашии ва ъаақибати амрии фасрифҳу ъаннии васрифний ъанҳ, вақдур лиял хойро ҳайсу каана сумма арзинии», десин ва ҳожатини айтсин», дедилар».
Истихора дуосининг маъноси
«Эй Аллоҳ! Илминг билан Сендан яхшилик сўрайман, қудратинг билан Сендан қудрат тилайман ва буюк фазлингдан Сендан ато қилишингни сўрайман. Албатта, Сен қодирсан, мен эса қодир эмасман. Сен биласан, мен билмайман. Сен ғайбларни тўла билувчисан.
Эй Аллоҳ! Агар ушбу иш диним, дунё ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун яхши деб билсанг, уни менга насиб эт, осон қил ва унга барака бер. Агар бу иш диним, дунё ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун ёмон деб билсанг, уни мендан узоқлаштир, мени ҳам ундан узоқлаштир. Қаерда бўлмасин мен учун яхшиликни тақдир қил ва сўнг мени ўша тақдирингдан рози қил».
(Сўнг истихора қилувчи киши ўз ҳожатини, яъни қайси иш учун истихора қилаётганини айтади.)
(Бешовларидан фақат Муслим ривоят қилмаган).
"Энг афзал дуолар" китобидан, 191-бет
Хулоса
Бу дуо мўминнинг Аллоҳ таолога бўлган комил таваккулини ифода этади. Инсон келажакни билмайди, қайси ишда хайр ёки зарар борлигини ҳамиша англай олмайди. Шунинг учун у муҳим қарорлар олдидан икки ракат намоз ўқиб, ишини Аллоҳга топширади ва Ўзининг илмига эмас, Роббисининг чексиз илмига суянади.
Истиҳора — фақат бир қарор қабул қилиш эмас, балки қалбни Аллоҳга боғлаш, Унинг танловини ўз танловидан устун қўйишдир. Ким ихлос билан истиҳора қилса, Аллоҳ уни хайрли йўлга бошлайди ва қалбига хотиржамлик ато этади.
Мўмин муҳим ишларида Аллоҳдан маслаҳат сўрайди, истиҳора қилади ва тақдирига рози бўлади. Нафсига эргашган инсон эса фақат ўз ақли ва хоҳишига таяниб, Роббисига мурожаат қилишни унутади.
Истиҳора — ожизлик белгиси эмас, балки иймон ва таваккулнинг юксак кўринишидир. Ким ишини Аллоҳга топширса, У Зот уни беҳуда қолдирмайди. Аллоҳ танлаган нарса банда танлаган нарсадан ҳамиша яхшироқдир.
Аллоҳ таоло бизларга ҳар бир муҳим қарорда истиҳора қилишни, Ўзи танлаган тақдирга рози бўлишни ва дунё ҳамда охиратимиз учун хайрли бўлган ишларга муваффақ қилишни насиб этсин. Омин.
Хокисорлик ва юмшоқлик солиҳ амалларнинг қийматини оширади!
Шайх Зулфиқор Аҳмад Нақшбандий ҳазратлари
Хулоса :Ушбу ҳикматли сўзлари инсоннинг амаллари фақат кўплиги билан эмас, балки уларнинг ихлос, тавозе ва гўзал хулқ билан безалиши орқали қиймат касб этишини эслатади.Хокисорлик ва юмшоқмуомалалик унинг қадрини юксалтиради.
Мўмин инсон одамлар билан муомалада мулойим, камтар ва меҳрибон бўлишга интилади. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари ҳам тавозе ва юмшоқликнинг энг гўзал намунаси эди.
Мўминнинг қалбида қанча хокисорлик ва тавозе бўлса, унинг амаллари шунча баракали ва қабул бўлишга яқин бўлади. Кибр эса инсонни одамлар наздида ҳам,Аллоҳ наздида ҳам қадрсиз қилади.
Хокисорлик инсонни юксалтиради. Юмшоқлик эса қалбларни забт этади ва солиҳ амалларнинг қийматини янада оширади.Аллоҳ таоло бизларга тавозе, мулойимлик ва гўзал хулқ насиб этсин,амалларимизни ихлос билан қабул қилсин