Бир куни катта бир кема денгизда ҳалокатга учради. Ичидаги одамлардан фақат бир кишигина омон қолди. У катта бир ёғоч бўлагига осилган ҳолда яқин атрофдаги кимсасиз оролга етиб олди. У оролда яшар экан, ҳар куни: «Эй Ҳудойим, менга мадад бер, бу ерлардан тезроқ кетишимга ёрдам бер» деб илтижо қилар, кўзи доим уфқда, бирор кема доим ўтиб қолар деб интизор кутарди.
Аллоҳдан бир оз мадад келмагач, тақдирига тан бериб сувда оқиб юрган кема қолдиқларию, ёғочлардан ўзига кўп қийинчиликлар билан уй ясаб олди. Бу «уйи» уни ёғин ва шамолдан асрар эди. Мана яна янги тонг отди. Киши ўз одатига кўра туриб юзини денгиз сувига ювиб: «Эй Ҳудойим, менга мадад бергин, бу ерлардан тезроқ уйимга етиб олай» деб илтижо қилди.
Емиш учун балиқ овлашга оролни бошқа томонига кетти. Шу пайт чақмоқ бўлиб уни ясаб олган уйига урилиб уйи ёниб кул бўлди. Киши келиб не кўз билан қараса, уни уйи ёниб бўлган, тутуни кўкка бўй чўзиб ётарди...
Киши ўтириб йиғлаб юборди: «Эй Худо, мен Сендан мадад сўрадим, бало эмас, нега мени бундай жазоладинг, нега менга раҳм қилмайсан, нима гуноҳим учун бунчалар мени қийнайсан» деб куюниб, куюниб бир дарахтга суяниб ухлаб қолибди. Эрталаб уни кемани қаттиқ бонги уйғотиб юборди. Кўзини очса қирғоқда катта кема турар, одамлар тушиб уни олиб кетишга у томон қараб юриб келишарди.
«Қизиқ, қандай қилиб бу ерда одам борлигини билдиларинг» деб қизиқиб сўраб кўрди қутқарган кишилардан. Қутқарувчиларни бири: «Биз оролга яқин масофадан ўтиб кетаётганимизда бу ердан чиқаётган тутунни кўрдик. Демак оролда кимдир бор ва бизга тутун билан белги бераябди деб бу томонга сузиб келдик» деди.
Базида сизга бало бўлиб кўринган нарса аслида Аллоҳнинг сизга яхшилиги бўлади, фақат шу яшиликни химматини тушуниб, уни қандай талқин қилиш фақат сига боғлиқ. Зотан Аллоҳ Меҳрибон ва Раҳимли бўлган Раҳмон ва Роҳийм Зотдир, У бандага зулм қилмайди. Агар нимадир юборса албатта ҳикмат билан юборади. Бесабр бўлмайлик.
― Бобо, қалбингизнинг бунчалик хотиржамлиги ва сокинлигининг сири нимада?
― Болам, мен Аллоҳни таниганимдан буён У Зотдан бирон яхшилик келса, дарҳол таҳорат оламан ва икки ракаат шукр намози ўқийман. Агар бирон мусибат етса, дарҳол таҳорат оламан ва дуо ила Раббимга юзланиб, сабр сўрайман. Агар бирон нарса (иш)ни бошламоқчи бўлсам, дарҳол таҳорат оламан ва икки ракаат истихора намозини ўқиб, унинг яхшилигини сўраб, ёмонлигидан паноҳ сўрайман. Мен ҳаётимни мана шундай: намоз, дуо, шукр ва сабр ила кечираман, деб жавоб берган экан.
Бу ҳикоянинг энг катта дарси шуки: қалб хотиржамлиги дунёдан эмас, Аллоҳ билан боғлиқ ҳаётдан келади.
Бобонинг сокинлиги сабабсиз эмас эди. У ҳар бир ҳолатда Раббига қайтар эди:
неъмат келса — шукр билан,
мусибат келса — сабр ва дуо билан,
қарор олдидан — истихора ва таваккул билан.
Шунинг учун унинг қалби доим Аллоҳга боғланган эди. Қалб Аллоҳ билан тирик бўлса, ташвишлар уни енголмайди.
Хулоса
Мўмин инсон ҳаётни фақат дунёвий тадбир билан эмас, ибодат билан ҳам бошқаради.
Шукр — неъматни зиёда қилади.
Сабр — мусибатни енгил қилади.
Истихора — инсонни пушаймонликдан сақлайди.
Намоз ва дуо эса қалбга сокинлик беради.
Мунафиқ ёки ғафлатдаги инсон эса ҳар ҳолатда фақат сабабларга суянади, шунинг учун қалби доим безовта бўлади. Мўмин эса ҳар ишда Аллоҳга юзлангани учун хотиржам яшайди.
Аллоҳ таоло ҳақида яхши гумонда бўлиш маърифатнинг энг чўққиси, нафс ҳақида эса ёмон гумонда бўлиш маърифатнинг аслидир.
Абу Али Журжоний роҳимаҳуллоҳнинг
“Аллоҳ ҳақида яхши гумонда бўлиш” — яъни банда Раббисини Раҳим, Карим, Кечирувчи деб таниши, Унинг раҳматидан умид узмаслиги, ҳар бир ҳикмат ортида яхшилик борлигига ишонишидир. Бу ҳақиқий маърифатнинг энг юксак даражаси. Чунки Аллоҳни тўғри танигan инсон Ундан фақат яхшилик кутади.
“Нафс ҳақида ёмон гумонда бўлиш” эса — инсон ўз нафсини пок ва хатосиз деб билмаслиги, унинг ҳийласи ва ҳавойи хоҳишларидан эҳтиёт бўлишидир. Чунки нафс кўпинча инсонни ғурур, риё ва гуноҳга тортади. Ўзини доим муҳосаба қилган инсон ҳақиқий маърифат йўлига киради.
Хулоса:
Мўмин Аллоҳга нисбатан умид ва муҳаббат билан қарайди, аммо ўз нафсига нисбатан эҳтиёт ва танқид кўзи билан қарайди. Ана шу мувозанат инсонни камолотга етаклайди.