Мўминнинг сендан эришадиган насибаси учта хислат бўлсин:
Агар унга фойда етказолмасанг, зарар ҳам етказма.
Агар унинг кўнглига шодлик киритолмасанг, ғамга ҳам туширма.
Агар уни мақтамасанг, мазаммат ҳам қилма.
Аллоҳга муҳаббатинг қай даражада бўлса, халқлар ҳам сени ўшанча яхши кўради.
Аллоҳдан қўрқувинг қай даражада бўлса, халқлар ҳам сендан ўшанча ҳайбатланадилар.
Аллоҳ билан машғул бўлишинг қай даражада бўлса, халқлар ҳам сенинг ишингдан ўшанча машғул бўладилар.
Хулоса
Яҳё ибн Муоз ар-Розий роҳимаҳуллоҳнинг бу сўзлари мўминнинг одамлар билан муомаласи ва Аллоҳ билан муносабатининг гўзал мезонини баён қилади.
Инсон ҳар доим ҳам бошқаларга катта яхшилик қилиши мумкин эмас. Аммо камида уларга зарар етказмаслиги, қалбларини оғритмаслиги ва обрўларини тўкмаслиги лозим. Баъзан бирор яхшилик қилолмаслик айб эмас, лекин ёмонлик қилиш катта хато ҳисобланади.
Шунингдек, банданинг Аллоҳ билан бўлган алоқаси унинг одамлар орасидаги мақомига ҳам таъсир қилади. Ким Аллоҳни чин дилдан яхши кўрса, Аллоҳ уни халқлар қалбига ҳам маҳбуб қилади. Ким Аллоҳдан ҳақиқий қўрқса, унда ҳайбат ва виқор пайдо бўлади. Ким Аллоҳ билан машғул бўлса, одамларнинг мақтови ёки танқиди билан ортиқча банд бўлмайди.
Мўминнинг шиори: фойда етказиш, бўлмаса зарар етказмаслик; хурсанд қилиш, бўлмаса хафа қилмаслик; мақташ, бўлмаса ёмонламасликдир.
Мўминнинг қалби Аллоҳга қанча боғланса, одамлар билан муомаласи ҳам шунча гўзал бўлади. Мунофиқ эса одамларни рози қилиш билан овора бўлиб, Аллоҳни унутиб қўяди.
Ким Аллоҳни топса, халқнинг муҳаббатини ҳам топади. Ким Аллоҳдан қўрқса, халқнинг ҳурматига ҳам сазовор бўлади. Ким Аллоҳ билан машғул бўлса, дунё ташвишлари унинг қалбини эгаллаб ололмайди. Аллоҳ таоло бизларни фойдаси тегадиган, зарари етмайдиган ва қалби Ўзи билан боғлиқ бўлган солиҳ бандаларидан қилсин. Омин. 🤲🏻
Хулоса
Она ўз фарзандига қанчалик меҳрибон бўлмасин, Аллоҳ таолонинг раҳмати барча раҳм қилувчиларнинг раҳматидан буюкдир. Шунинг учун мўмин банда гуноҳларидан қўрқиш билан бирга, Аллоҳнинг раҳматидан ҳам умидини узмайди
Мўминнинг қалби икки хавф ва рижо (қўрқув ва умид) булади. У гуноҳлари учун қўрқади, аммо Раббисининг раҳматидан ноумид бўлмайди.
Аллоҳни ҳақиқий таниш — Унинг азобидан ҳайиқиш ва раҳматидан умид қилишдир. Ким шу иккиси ўртасида яшаса, қалби сокин, охирати эса умидли бўлади.
Аллоҳ таоло бизларга солиҳлардек ҳусни занн ва охирги нафасимизда Ўз раҳматига тўла умид билан Унга йўлиқишни насиб этсин.
Имом Шофеъийдан: Аллоҳ таолога қайси ҳолат яхшироқ, яъни нарса ато қилишми ёки балога гирифтор қилишми? деб сўралганида, у киши: "Нарса ато қилиши балодан сўнг келади. Шундай экан балоларга сабр қилинг, неъматга мушарраф бўласиз", деб айтдилар.
Хулоса:
Бу ҳикмат бизга шуни ўргатадики, бало ҳар доим жазо эмас, балки Аллоҳнинг бандасини юксалтириш ва унга каттароқ неъматларни тайёрлашининг бир сабаби бўлиши мумкин. Аллоҳ таоло Ўзининг севикли бандаларини имтиҳон қилади, сабр қилганларни эса раҳмати ва фазли билан мукофотлайди.
Имом Шофеъий роҳимаҳуллоҳнинг сўзларида чуқур маъно бор: катта неъматларга эришишдан олдин инсон кўпинча сабр мактабидан ўтади. Чунки сабр қалбни поклайди, иймонни мустаҳкамлайди ва бандани Раббига яқинлаштиради.
Мўмин билан мунофиқнинг фарқи мусибат пайтида намоён бўлади. Мўмин балони Аллоҳнинг ҳикмати деб қабул қилиб, сабр ва дуога маҳкам ёпишади. Мунофиқ эса норозилик ва шикоят билан ўзини янада қийин аҳволга солади.
Бало — охирги манзил эмас, балки неъматга олиб борувчи йўлдир. Ким сабр қилса, Аллоҳ унинг қалбини нурлантиради, даражасини кўтаради ва кутмаган жойидан фазлу карамини ато этади. Аллоҳ таоло бизларни мусибатда сабрли, неъматда шукрли бандаларидан қилсин. Омин. 🤲🏻
Салафи солиҳларга: «Аллоҳдан қўрқинг!» деб айтилса, улар Аллоҳ таолодан бўлган хавф ва тақволари сабаб йиғлаб юборар эдилар. Бизга эса: «Аллоҳдан қўрқинг!» дейилса, ҳайрон бўлиб: «Биз нима қилиб қўйибмиз?» деб жавоб берамиз.
Ҳақиқатан ҳам, салафи солиҳлар бутунлай бошқача олам эдилар. Улар Аллоҳни таниш, Унга муҳаббат қўйиш, Ундан қўрқиш ва тақво қилиш бобида юксак мақом соҳиблари эдилар.
Хулоса
Мўминнинг белгиси — насиҳатни қабул қилиши ва ундан фойдаланишидир.
Аллоҳни қанча яхши танисак, Ундан шунча кўпроқ ҳайиқамиз; Ундан қанча кўпроқ ҳайиқсак, гуноҳларимиз учун шунча кўпроқ истиғфор айтамиз. Тақво — ўзини пок деб билишда эмас, балки доимо ўзини муҳосаба қилиб яшашдадир.
Аллоҳ таоло бизларга салафи солиҳлардек хушуъли қалб, самимий тақво ва насиҳатдан таъсирланадиган кўнгил ато этсин.