Ҳасан Басрийга: «Эй Абу Саъид! Бир одам хато қилса, кейин тавба қилса, кейин яна хато қилиб, яна тавба қилса, кейин яна хато қилиб, яна тавба қилса, бу қачонгача давом этади?» дейишди. У зот: «То шайтон ундан ноумид бўлгунича», дедилар.
Хулоса:Ҳасан Басрий роҳимаҳуллоҳнинг ушбу ҳикматли сўзлари мўминни Аллоҳнинг раҳматидан ноумид бўлмасликка чақиради. Инсон табиатан хато қилувчидир, аммо унинг фазилати гуноҳсизлигида эмас, балки ҳар сафар хатосини англаб, Аллоҳга қайта олишидадир.
Шайтоннинг энг катта мақсадларидан бири инсонни гуноҳга ботириш эмас, балки уни тавбадан умидсиз қилишдир. Шунинг учун мўмин гуноҳ қилганида ҳам: «Менга энди кечирим йўқ», деб эмас, балки чин дилдан тавба қилиб, яна тўғри йўлга қайтишга ҳаракат қилади.
Мўминнинг йўли — хатодан кейин тавба, йиқилгандан кейин туриш ва Аллоҳнинг раҳматидан умид узмасликдир. Шайтон эса инсоннинг тавба қилишдан чарчашини истайди.
Ким ҳар сафар гуноҳидан сўнг ихлос билан тавба қилса, Аллоҳ таоло унинг тавбасини қабул қилишга қодирдир. Шунинг учун мўмин тавбадан чарчамайди, балки шайтонни ўзининг Аллоҳга қайта-қайта юзланиши билан ноумид қилади.
Аллоҳ таоло бизларни тавба эшигини доимо очиқ деб биладиган, Унинг раҳматидан умид узмайдиган ва гуноҳларидан сидқидилдан қайтувчи бандаларидан қилсин.
Хулоса
Ҳасан Басрий роҳимаҳуллоҳнинг ушбу ҳикматли сўзлари тақвонинг буюк самарасини баён қилади. Ким қалбида Аллоҳнинг ҳайбати ва қўрқувини сақласа, Аллоҳ таоло унинг қалбига виқор ва ҳайбат ато этади. Бу ҳайбат мансаб, бойлик ёки куч билан эмас, балки тақво ва солиҳ амаллар билан ҳосил бўлади.
Ким Аллоҳдан қўрқса, Аллоҳ уни халқ олдида азиз қилади. Ким эса одамларни рози қилиш учун Аллоҳнинг амрини тарк этса, ҳақиқий иззатдан маҳрум бўлади.
Ҳақиқий ҳайбат инсоннинг ташқи кўринишида эмас,балки тақвоси,ихлоси ва Роббиси билан бўлган муомилотида намоён бўлади.Аллоҳ таоло бизларни Ўзидан ҳаққоний қўрқадиган, тақво билан яшайдиган ва Ўз ҳузурида ҳам, халқ орасида ҳам азиз бўладиган бандаларидан қилсин.