#МАЗҲАБГА ЭРГАШИШ — ДИНИМИЗ ТАЛАБИ
МАЗҲАБГА ЭРГАШИШ — ДИНИМИЗ ТАЛАБИ
«Қуръон ва суннат турганда уларга амал қилмай, яъни Аллоҳнинг ва Унинг Пайғамбарининг айтганини қилмасдан, Абу Ҳанифанинг айтганини қиламизми?» дейишади. Шунингдек, улар: «Мазҳаблар Пайғамбар (с.а.в.) вақтида бўлмаган, демак, бидъат нарса, шунинг учун унга амал қилиш керак эмас», дейдилар. Яна улар: «Мазҳаблар ихтилофга сабаб бўлади, шунинг учун уларни инкор қиламиз», дейишади ва ҳоказо.
Ўз навбатида, мазҳаб тарафдорлари ҳам мухолифларга қаттиқ жавоб берадилар, турли айблар билан айблайдилар. Оқибатда орада келишмовчилик, уруш-жанжаллар келиб чиқади.
Ҳозирги пайтда ҳам шундай ҳолатлар учраб туради.
Аслини олганда, илмий қарашлар орқали бундай ихтилофларнинг олдини олиш ёки уларга барҳам бериш мумкин. Аввало, фиқҳий мазҳабга амал қилиш Қуръон ва суннатни тарк қилиб, ўзимизга ўхшаш бир инсоннинг гапига амал қилиш дегани эмас.
Фиқҳий мазҳаблар раҳнамолари аҳли сунна вал жамоа ақидасидаги буюк алломалардир. Улар ақида бобида ҳеч қандай хилоф иш қилмаганлар ва қилишлари мумкин ҳам эмас. Демак, бундай улуғ уламолар одамларни Қуръон ва суннатдан четга чиқариб, ўз фикрларига чақирган бўлишлари мантиққа тўғри келмайди.
Фиқҳий мазҳаб имомлари Қуръон ва суннатни халққа осон тушунтириб берган, уларга амал қилиш йўлларини ўзига хос услубда баён қилган зотлардир. Улар ҳеч қачон ўзларини улуғлашни ёки устунлик талаб қилмаганлар. Балки илмлари, одоблари ва тақволари билан мусулмонлар эҳтиромига сазовор бўлганлар.
Уламоларимиз буни қуйидаги мисол билан тушунтирадилар: бу дунёдан яхши яшаб ўтиш тоғнинг чўққисига соғ-саломат чиқишга ўхшайди. Қуръон ва суннат — ўша чўққига олиб борувчи харита ва қўлланмадир.
Мазҳаб имомлари эса шу харита асосида энг осон ва хавфсиз йўлни топиб, уни белгилаб берган зотлардир.
Мазҳабларни инкор қилувчилар эса тоғ этакка келиб, харитани олиб, ўзи янги йўл топиб чиқишга уринган одамга ўхшайди. Агар илми, кучи ва имконияти етса — чиқиши мумкин, акс ҳолда йиқилади. Бунинг учун эса камида мазҳаб имомларичалик илм ва салоҳият керак бўлади.
«Мазҳаблар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам даврида бўлмаган», деган эътироз ҳам шу кабидир. Бу гапни ақида ва ибодат бобида айтса бўлади, аммо услуб, тушуниш ва баён қилиш масаласида тўғри келмайди. Чунки ўша пайтда Қуръон китоб шаклида жамланмаган эди, лекин ҳеч ким «барча Қуръонларни йўқ қилайлик» демайди-ку. Худди шундай, тафсир, ҳадис ва бошқа илмлар ҳам кейинчалик тартибга солинган.
Ихтилофларнинг олдини олишдаги биринчи вазифа — чуқур билим олиш, баҳс-жанжаллардан йироқ бўлиш ва масалаларга маърифий йўл билан ёндашишдир.
хулоса:
Ислом шариатида Қуръон ва суннат мутлақ манба ҳисобланади, аммо уларни англаш ва татбиқ этиш инсон тафаккури орқали амалга ошади. Фиқҳий мазҳаблар айнан шу илоҳий манбаларни чуқур илмий усуллар билан таҳлил қилиш натижасида шаклланган шариат мактабларидир. Уларга эргашиш ваҳийга муқобил йўл эмас, балки ваҳийни тўғри тушунишнинг мустаҳкам илмий тизимидир.
Мазҳаб имомлари мужтаҳидлик мақомига етган уламолар бўлиб, уларнинг ижтиҳодлари уммат учун раҳмат ва енгиллик сабабидир. Мазҳабларни рад этиш эса исломий илмнинг узлуксиз меросий тизимини инкор қилишга олиб келади ҳамда динни шахсий қарашларга тобе қилиб қўйиш хавфини туғдиради.
Шу боис мазҳабларга амал қилиш — илоҳий ҳидоятни жамоавий илм, тажриба ва шариат усуллари орқали сақлаб қолишнинг зарурий шартидир.
"Коҳ Ота" жоме масжиди имом-хатиби Устоз
Абдуҳаким домла Пирназаров
✅ Дўстларингизга ҳам улашинг!!!
https://t.me/irshooduz