6. Виқор – мақсадга интилишда шошилмаслик, оғир-босиқлик билан ҳаракат қилишдир.
7. Ҳилм – гўзал муомала ва мулойимликдир.
8. Ҳусни самт – одоблилик ва инсонни камолга етказадиган яхши кўриниш (ахлоқ)дир.
9. Вараъ – шариат ва урфга мувофиқ ҳолда яхши амалларни доим қилишдир.
10. Интизом – ишларини тартиб билан, фойдали тарзда режалаштириб бажаришдир.
11. Саховат – берилиши лозим бўлган нарсани муносиб жойга беришдир.
Хулоса:
Бу фазилатлар инсоннинг иффат ва комил ахлоқ соҳиби бўлишига олиб боради:
❤️ Ҳаё инсонни ёмонликдан сақлайди,
❤️ Сабр ва иффат нафсни жиловлайди,
❤️ Қаноат ва назоҳат ҳаётга барака олиб келади,
❤️ Ҳилм, виқор ва ҳусни хулқ инсонни ҳурматли қилади,
❤️ Шарм, интизом ва саховат эса унинг ҳаётини гўзал тартибга солади.
Бу сифатлар бир-бирига боғлиқ бўлиб, инсонни нафс қули эмас, ахлоқ ва тақво соҳибига айлантиради.
Демак, азизларим, иффат — фақат ўзини тийиш эмас, балки ҳаётнинг барча соҳасида меъёр, поклик ва камолот билан яшашдир.
Аллоҳ таоло барчамизни иффатли, ҳаёли ва гўзал ахлоқли бандаларидан қилсин.
аёлларнинг ёлғиз ўқиган намози фазилати ҳақида шундай дейдилар:
“Аёл кишининг ҳовлисидаги намозидан уйидаги намози афзалдир.
Унинг уйидаги намозидан ўзига хос хонасидаги намози афзалдир” дедилар.
Хулоса:
Бу ҳадис аёл кишининг иффати, ҳаёси ва муҳофазаси Исломда нақадар улуғ қадрланишини кўрсатади.
Аёлнинг намози қанчалик холи, осуда ва махфий жойда ўқилса, унинг савоби ва фазилати шунчалик зиёда бўлади.
Бу — аёлни чеклаш эмас, балки унинг шаъни, орияти ва ибодатдаги ихлосини асрашга қаратилган илоҳий ҳикматдир. Зеро, сокин ва беғубор муҳитда ўқилган намоз қалбга кўпроқ таъсир қилади, хушуъ-хузуни зиёда қилади.
Демак, мўмина аёл учун энг афзал ибодат — ихлос, ҳаё ва хотиржамлик ила адо этилган намоздир.
Аллоҳ таоло барча мўмина аёлларга ибодатларида ихлос, ҳаё ва баракот ато этсин.
Оқиб — Энг сўнгги, ўзидан кейин пайғамбар келмайдиган Зот
Хотамул Анбиё — Пайғамбарлик биносининг якунловчи муҳри
Пайғамбаримиз ﷺ дедилар:
"Менинг исмларим бор: мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман... ва мен Оқибман, яъни мендан кейин бирорта пайғамбар келмайди".
(Имом Бухорий ривояти).
Пайғамбарлик биносининг сўнгги ғишти
Расулуллоҳ ﷺ ўзларини ва аввалги пайғамбарларни жуда гўзал бир ўхшатиш билан тасвирлаганлар:
Бир киши орзусидаги уйни жуда чиройли қилиб қурди, аммо бир бурчагида биттагина ғиштнинг ўрни бўш қолди. Одамлар келиб бинога қойил қолишарди, лекин:
"Қани энди, шу битта ғишт ҳам қўйилганда эди", дейишарди.
"Мен ўша ғиштман. Мен пайғамбарларнинг хотами (сўнггиси)ман", — дедилар Сарвари Олам ﷺ.
Нубувват муҳри — Ҳақиқийлик белгиси
Расулуллоҳ ﷺ нинг икки кураклари орасида (чап елкаларига яқинроқ) "Нубувват муҳри" бор эди. Бу — тери рангида, каптар тухумидек катталикда бўртиб чиққан муборак аломат эди.
Саҳобалар хотираси: Соиб ибн Язид розияллоҳу анҳу айтадилар: "Мен у зотнинг орқаларига ўтиб, икки кураклари ўртасидаги муҳрга кўзим тушди. Қарасам, у каклик тухумидек экан".
Бу муҳр — Аллоҳ томонидан қўйилган илоҳий тамға бўлиб, у зотнинг ҳақиқий пайғамбар эканликларини билдирарди.
Нима учун "Хотамул Анбиё" (Пайғамбарлар муҳри)?
Араб тилида "хотам" сўзи ҳам "муҳр", ҳам "узук" маъноларини беради.
Муҳр — ҳужжатни якунлайди. Муҳр босилгандан кейин унга бирор сўз қўшилмайди.
Узук — бармоқнинг зийнати. Пайғамбаримиз ﷺ ҳам бутун инсоният маънавиятининг зийнатидирлар.
Муҳим ишора: Қуръони Каримда Аллоҳ таоло "Пайғамбарларнинг сўнггиси" (Хотамун-Набиййин) деди. Бу дегани, у зотдан кейин на янги шариат билан келувчи (Расул), на эски шариатни қувватловчи (Набий) келади. Ким у зотдан кейин "мен пайғамбарман" деса, у — ёлғончидир.
Сўнгги Пайғамбарга берилган 6 имтиёз
Расулуллоҳ ﷺ бошқа пайғамбарлардан олти нарса билан афзал қилиндилар:
Жамловчи калом: Қисқа сўз билан бутун олам маъноларини тушунтира олиш.
Ҳайбат: Душманлар қалбига қўрқув солиш билан нусрат берилди.
Ўлжалар: У зотга ва умматларига ҳарбий ўлжалар ҳалол қилинди.
Пок тупроқ: Ер юзининг ҳар бир нуқтаси саждагоҳ (масжид) ва покловчи (таяммум) қилинди.
Умумийлик: Аввалги пайғамбарлар маълум қавмга, Муҳаммад ﷺ эса бутун инсониятга юборилдилар.
Якун: У зот билан пайғамбарлик силсиласи тугатилди.
Ибрат
Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳнинг инсониятга юборган энг сўнгги совғаси, энг мукаммал намунасидир. Бино тайёр, ғишт ўрнига қўйилган. Энди бизнинг вазифамиз — бошқа "пайғамбар" излаш эмас, балки бор бўлган энг гўзал Намунага эргашишдир.
Амал қилишимиз учун: Пайғамбаримиздан кейин ваҳий эшиги ёпилди, аммо У зотнинг суннатларига амал қилиш эшиги Қиёматгача очиқ. Бугун бир суннатни ҳаётингизга татбиқ қилинг.
ХУЛОСА: Мукаммалликнинг Якуни
Расулуллоҳ ﷺ нинг "Оқиб" ва "Хотамул анбиё" деб номланишлари — бу шунчаки тартиб эмас, балки илоҳий бир камолдир. У зотнинг ҳаёти ва пайғамбарлигидан қуйидаги якуний хулосаларни чиқаришимиз мумкин:
Мукаммал бино: Инсоният маънавияти тарих давомида турли пайғамбарлар томонидан қуриб келинган бир муҳташам бино бўлса, Муҳаммад ﷺ ўша бинони битказувчи сўнгги олтин ғиштдир. У зот билан дин комил бўлди, энди унга на бирор нарса қўшишга, на ундан бирор нарсани олиб ташлашга эҳтиёж қолмади.
Илоҳий кафолат: Набийларнинг тугатилиши — Аллоҳнинг инсониятга бўлган ишончи ва марҳаматидир. Энди бизга янги элчи керак эмас, чунки бизда ҳеч қачон ўзгармайдиган Қуръон ва ҳар қандай замонга тушадиган Суннат бор.
Қалбдаги муҳр: Расулуллоҳ ﷺ нинг икки елкалари орасидаги моддий муҳр — бизнинг қалбимизда имон муҳрига айланмоғи лозим. У зотнинг сўнгги пайғамбар эканликларига ишониш, бизни турли адашувлардан ва сохта "нажоткор"лардан ҳимоя қиладиган мустаҳкам қалқондир.
Муҳим ибрат: Пайғамбарлик эшиги ёпилган бўлса-да, ҳидоят ва мерос эшиги очиқ. Расулуллоҳ ﷺ: "Уламолар пайғамбарларнинг ворисларидир", деганлар.
Демак, бизнинг вазифамиз — ўша Сўнгги Зот қолдирган муборак меросни асраб-авайлаш ва келажак авлодга бекаму кўст етказишдир.
Якуний сўз: Сиз ва биз — энг афзал пайғамбарнинг, энг сўнгги ва севикли умматимиз. Бу биз учун ҳам шараф, ҳам улкан масъулиятдир.
Бугун, 10 май куни Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов пешин намозидан сўнг Тошкент вилояти зиёратчиларга “ Ҳаж ибодатининг одоблари” мавзусида мавъиза қилиб бердилар.