Бир кун Хазрати Умар розияллоҳу анҳудандан сурашди: «Эй Умар! Бу дунёда сендан ҳам қўрқрмасроқ инсон борми?». Хазрати Умар розияллоҳу анҳу жавоб бердилар: «Бор». Яна ўша одам сўради: «Ким у, эй Умар?». Хазрати Умар розияллоҳу анҳу жавоб бердилар:
«У намоз ўқимайдиган инсон!»
Хулоса:Бу ҳикмат инсонга намознинг мўмин ҳаётидаги ўта муҳим ўрни еканини эслатади. Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу каби буюк саҳобийдан ҳам қўрқмаслик мумкин, аммо Аллоҳнинг амри бўлган намозга бепарво бўлиш — жуда хатарли ҳолатдир.
Намоз фақат бир амал эмас, балки банданинг Роббиси билан боғланишидир. Шунинг учун уни кечиктириш ёки тарк этишни хатарли нарса еканини билишимиз керак.
Инсондан қўрқиб, Аллоҳ таолонинг амрини унутиб қўйма. Намозни ҳаётингда , Аллоҳ таоло билан боғланишингнинг энг улуғ белгиларидан бири деб бил.
Аллоҳ таоло намозларимизни вақтида, хушуъ ва ихлос билан адо этишни насиб қилсин.
Эй, энг яхши одам ким, деб сўраган!
Айтайин ким бўлур энг яхши одам:
Энг яхши одам шу— кимдан халқига,
Қандайдир наф тегар, ҳар куну ҳар дам.
Абдураҳмон Жомий
Хулоса :Абдураҳмон Жомийнинг ушбу гўзал назми инсоннинг ҳақиқий қадри бойлиги, мансаби ёки шуҳрати билан эмас, балки бошқаларга келтираётган нафида эканини эслатади.
Инсоннинг энг улуғ фазилатларидан бири — ўзидан бошқаларга яхшилик етиши: бировнинг ҳожатини чиқариш, ғамгинга тасалли бериш, илм ўргатиш, яхши сўз айтиш ёки бир инсоннинг мушкулини енгиллаштириш.
Энг яхши инсон — одамлар ундан манфаат кўрадиган инсон. Қалбингдан меҳр, тилингдан яхши сўз, қўлингдан яхшилик тарқалса, ҳаётингнинг энг гўзал маъноларидан бири шу бўлади.
Аллоҳ таоло бизларни ўзимиздан бошқаларга ҳамиша наф ва яхшилик етиб турадиган солиҳ бандаларидан қилсин.
Хулоса:Бу ҳикмат инсоннинг ҳақиқий ислоҳи аввало ўзидан бошланиши кераклигини эслатади. Дунёдаги камчиликларни кўриш ва бошқаларни ўзгартириш осон, аммо ўз нафсини тарбиялаш, хатоларини тан олиш ва хулқини ислоҳ қилиш — ҳақиқий донишмандликдир.
Инсон ўзини ўзгартирса, унинг оиласига, дўстларига ва атрофидаги муҳитга ҳам таъсири ўз-ўзидан ўзгаради.
Дунёни ўзгартиришдан олдин ўзингни ўзгартир. Бошқаларнинг айбини излашдан олдин ўз нафсингни тарбияла. Чунки энг буюк ғалаба — инсоннинг ўз нафси устидан қозонган ғалабасидир.
Аллоҳ таоло нафсимизни ислоҳ қилишга, камчиликларимизни тан олиб тузатишга ва ҳар куни кечагидан яхшироқ инсон бўлишга тавфиқ берсин. Омин.