Ало ибн Зиёднинг тушида бир киши келиб, унинг пешонасидан ушлаб:
Ибн Зиёд, тур! Аллоҳни зикр қил. У Зот ҳам сени эслайди, — деди.
У уйғониб кетди ва вафот этгунига қадар кечалари Аллоҳ таолони зикр қиладиган бўлди.
Аллоҳ уни раҳматига олсин».
«Солиҳлар гулшани» китобидан.
Хулоса:Аллоҳни зикр қилиш — қалбни уйғотадиган, инсонни ғафлатдан сақлайдиган буюк ибодатдир. Инсон баъзан чарчоқ ёки бепарволик сабабли зикрдан узоқлашиши мумкин, аммо қалб Аллоҳнинг зикри билан тирик бўлади.
Ало ибн Зиёднинг тушидаги «Аллоҳни зикр қил, У Зот ҳам сени эслайди» деган насиҳати биз учун ҳам катта эслатмадир.
Зеро, Қуръони каримда:
«Бас, Мени эслангиз, Мен ҳам сизларни эслайман» (Бақара, 152) деб марҳамат қилинган.
Шундай экан, зикрни фақат маълум вақтларга эмас, кундуз ва тун, уйда ва йўлда, тинчликда ва қийинчиликда одат қилишга ҳаракат қилайлик.
Аллоҳ таоло тилларимизни Ўзининг зикри билан нам, қалбларимизни Ўзининг ёди билан тирик қилсин. Бизларни Ўзини кўп зикр қиладиган ва Ўзи раҳмати билан эслайдиган бандаларидан қилсин.
Аллоҳумма, солли ъалаа Муҳаммадин ва ъалаа оли Муҳаммад
🤲🏻 Аллоҳ таоло қалбларимизни Расулуллоҳ ﷺга бўлган муҳаббат ва салавот нури билан мунаввар қилсин. Салавотларимизни қабул айлаб, Қиёмат куни у зотнинг шафоатларига мушарраф этсин. Омин!
Эй кўзимнинг шамъи-ю ҳам нури дийдам равшани,
Одамий иймонга етмас, ҳеч вақт бўлмас ғани.
Мардумозорлик қилиб, бўлма Худонинг душмани,
Осмонга етса бошинг, қилмагил мағрурликни,
То отанг рози эмас, тавбан қабул бўлмас сани.
Мисралар шарҳи
1. «Эй кўзимнинг шамъи-ю ҳам нури дийдам равшани»
Маъноси: Эй мен учун кўзимнинг нури, дийдамнинг равшани бўлган азиз инсон!
Бу мисрада инсонга меҳр ва самимият билан мурожаат қилинмоқда. «Кўзимнинг нури», «дийдамнинг равшани» каби иборалар бир инсоннинг нақадар қадрли ва азиз эканини ифодалайди.
Ибрат: Яхши насиҳат инсонни камситиш билан эмас, меҳр ва мулойимлик билан айтилса, қалбга тезроқ етиб боради.
2. «Одамий иймонга етмас, ҳеч вақт бўлмас ғани»
Маъноси: Инсон ҳақиқий иймон ва маънавий камолотга эришмас экан, қалбан ҳақиқий бой ва беҳожат бўла олмайди.
Бу ерда «ғани» — бой, беҳожат, қалби тўқ маъноларида келган.
Ибрат: Инсоннинг ҳақиқий бойлиги мол-дунё эмас, балки иймон, тақво ва қалб бойлигидир.
3. «Мардумозорлик қилиб, бўлма Худонинг душмани»
Маъноси: Одамларга озор бериб, уларнинг кўнглини оғритиб яшама.
«Мардумозорлик» — инсонларга озор бериш, ранжитиш, ҳаққини поймол қилиш ва ёмон муомалада бўлишдир.
Шоир инсонни бундай хулқдан қайтариб, одамларга меҳр-шафқат ва яхши муомала қилишга чақирмоқда.
Ибрат: Мўмин инсоннинг тили ҳам, қўли ҳам бошқаларга озор етказмаслигига ҳаракат қилади.
4. «Осмонга етса бошинг, қилмагил мағрурликни»
Маъноси: Қанчалик юқори мартабага, бойликка, обрў-эътиборга эришсанг ҳам, кибрланма ва ўзингни бошқалардан устун санама.
«Осмонга етса бошинг» — жуда юксак даражага кўтарилсанг ҳам, деган маънони англатади.
Ибрат: Инсонни улуғ қиладиган нарса бойлик ёки мартаба эмас, балки камтарлик ва гўзал хулқдир.
5. «То отанг рози эмас, тавбан қабул бўлмас сани»
Маъноси: Ота-онанинг, хусусан, отанинг розилигини олишга жиддий эътибор бер. Уни ранжитиб, ҳаққини поймол қилиб қўйма.
Бу мисра ғазалнинг асосий насиҳатини ифодалайди: ота-онани ҳурмат қилиш, уларга яхшилик қилиш ва розилигини излаш фарзанд учун жуда муҳим.
Бу жумла ота-онага яхшилик қилиш Исломда жуда улуғ амаллардан еканини байон қилади.Тавбанинг қабул бўлиши Аллоҳнинг ихтиёридадир.
Ибрат: Инсон Аллоҳнинг розилигини истар экан, ота-онасига бўлган муомаласига ҳам эътибор бериши, уларни ранжитмасликка ва розилигини олишга ҳаракат қилиши лозим.
Умумий хулоса
Бу ғазал инсонни иймонли бўлишга, одамларга озор бермасликка, кибрдан сақланишга, камтар бўлишга ва ота-онани ҳурмат қилишга чақиради.
Инсон қанчалик бой, обрўли ёки мартабаси баланд бўлмасин, агар хулқи гўзал бўлмаса, бу бойликнинг маънавий қиймати камаяди. Ҳақиқий камолот эса иймон, яхши хулқ, тавозе ва ота-онага эҳтиром билан намоён бўлади.
Аллоҳ барчамизга ота-онамизни рози қиладиган, уларга меҳр ва эҳтиром билан муомала қиладиган солиҳ фарзандлардан бўлишни насиб этсин. Омин.