Инсоннинг энг катта мужоҳадаси — қалбини ва ниятини соф сақлашдир. Чунки амалнинг гўзаллиги унинг кўплигида эмас, балки ихлосидадир.
Уламолардан бирлари айтадилар:
«Мен учун ниятимни ислоҳ қилишдан кўра оғирроқ нарса бўлмади. Чунки ният доимо ўзгариб, айланиб туради».
ХУЛОСА: Бу ҳикмат инсон учун энг катта жиҳодлардан бири — ниятни пок сақлаш эканини ўргатади. Ният инсон қалбида доимо ўзгариб турадиган нозик масаладир.
Ҳақиқий мўмин ҳар бир амалида ниятини текшириб туради. У мақтов, манфаат ёки риё аралашиб кетмаслиги учун қалбини ислоҳ қилишга ҳаракат қилади. Чунки ихлос билан қилинган оз амал ҳам Аллоҳнинг ҳузурида улуғ бўлади.
Демак, мўмин учун амал қилишдан ҳам муҳим нарсалардан бири — ниятни соф сақлашдир. Чунки қалбни ислоҳ қилиш инсонни Аллоҳга яқинлаштиради ва амалларига ҳақиқий қиймат бағишлайди.
Иймоннинг давомийлиги, динни муҳофаза қилиш ва жасаднинг салоҳияти учта нарсададир: Аллоҳ таоло берган ризққа кифояланиш,
Аллоҳ таоло қайтарган нарсалардан қайтиш ва
овқат ейишни камайтириш.
Имоми Жаририй роҳимаҳуллоҳ!
ХУЛОСА:
Бу ҳикмат мўминнинг ҳаётида қаноат, тақво ва нафсни тарбия қилиш қанчалик муҳим эканини ўргатади. Инсон Аллоҳ берган ризққа рози бўлса, қалби хотиржам бўлади. Ҳаром ва ман қилинган ишлардан сақланса, дини муҳофаза қилинади. Нафсни меъёр билан ушлаб, ортиқча ейишдан тийилса, бадан ва руҳ салоҳиятли бўлади.
Ҳақиқий мўмин қаноатни бойлик деб билади. У нафсининг ҳар бир хоҳишига эргашмайди, балки ҳалол ва пок ҳаёт кечиришга интилади. Чунки нафсни тарбия қилиш қалбни нурли, ибодатни енгил қилади.
Мунофиқ ёки ғафлатдаги инсон эса дунёга ҳирс қўяди, ҳаромдан қайтмайди ва нафсини чекламайди. Натижада қалби қаттиқлашиб, дини ва ҳаётига зарар етади.
Демак, мўминнинг саодати — қаноатда, тақвода ва нафсни тарбия қилишдадир. Чунки қалбнинг поклиги ва иймоннинг мустаҳкамлиги айнан шу йўл билан сақланади.
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам тўшакларига ётсалар, кафтларини жамлаб, аввал унга пуфлар ва сўнгра Ихлос, Фалақ ва Нос сураларини ўқигач, қўллари етганча бутун баданларига суртардилар. У зот буни бошлари ва юзларидан бошлаб, кейин таналарининг қолган жойларига суртардилар. Буни уч марта такрорлардилар.»
(Бухорий, Абу Довуд, Термизий, Насоий, Аҳмад ва Ибн Ҳиббон ривояти).
Муғийра ибн Субайдан ривоят қилинади:
“Ким уйқуга ётишдан олдин Бақара сурасидан ўн оят ўқиса, Қуръонни ҳеч қачон унутмайди: бошидан тўрт оят, Оятул курсий, ундан кейинги икки оят ва охиридан уч оят”. Исҳоқ бу жумлани “ёдлаганини унутмайди”, деб тушунтирган”
Иймоннинг давомийлиги, динни муҳофаза қилиш ва жасаднинг салоҳияти учта нарсададир: Аллоҳ таоло берган ризққа кифояланиш,
Аллоҳ таоло қайтарган нарсалардан қайтиш ва
овқат ейишни камайтириш.
Имоми Жаририй роҳимаҳуллоҳ!
ХУЛОСА: Инсон Аллоҳ берган ризққа рози бўлса, қалби хотиржам бўлади. Ҳаром ва ман қилинган ишлардан сақланса, дини муҳофаза қилинади. Нафсни меъёр билан ушлаб, ортиқча ейишдан тийилса, бадан ва руҳ салоҳиятли бўлади.
Ҳақиқий мўмин қаноатни бойлик деб билади. У нафсининг ҳар бир хоҳишига эргашмайди, балки ҳалол ва пок ҳаёт кечиришга интилади. Чунки нафсни тарбия қилиш қалбни нурли, ибодатни енгил қилади.
Демак, мўминнинг саодати — қаноатда, тақвода ва нафсни тарбия қилишдадир. Чунки қалбнинг поклиги ва иймоннинг мустаҳкамлиги айнан шу йўл билан сақланади.