<<То отанг рози эмас, тавбанг қабул бўлмас сани>>. (3)
Машриқ-у мағрибни кезсанг, йўқ бу дардингга табиб,
Қилмагай анда шафоат Саййиди Нури Ҳабиб,
Куйдирур Молик дўзах сени, охир мужиб,
Юз фиг‘он-нола қилсанг, ҳеч киши келмас қариб,
То отанг рози эмас, тавбанг қабул бўлмас сани.
Хулоса
Бу мисраларда фарзанд учун ота-онанинг розилиги ва ҳаққини улуғлаш жуда қаттиқ таъкидланган. Инсон қанча узоқларга бориб, қанча нола-фиғон қилмасин, агар ота-онасининг ҳаққини поймол қилган бўлса, бу унинг қалбидаги оғир бир камчиликдир.
Шеърдаги «То отанг рози эмас, тавбанг қабул бўлмас» деган мисра эса қаттиқ огоҳлантириш маъносида айтилган. Уни тавбанинг қабул бўлиши ҳақидаги қатъий ақидавий қоида сифатида эмас, ота розилигининг нақадар улуғ ҳақ эканини таъкидловчи насиҳат сифатида тушуниш тўғри бўлади. Тавбанинг қабул бўлиши Аллоҳ таолонинг иродасидандир.
🤲🏻 Аллоҳ таоло барчамизга ота-онамиз тирик бўлса, уларнинг розилигини олишни, вафот этган бўлсалар, улар учун дуо ва хайрли амаллар қилишни насиб этсин. Ота-оналаримизнинг розилигини топиб, Аллоҳнинг розилигига эришишни барчамизга насиб қилсин. Омин!
*Абу Муслим Ҳалвоний жамоат суҳбатида эдилар. Сўзлаётганларнинг бир-бир рафиқасидан шикоят қилди, фақат Абу Муслим сукутда эди. Жамоатдагилардан бири сўради:– Вали каби солиҳа аёлга учраганинг учун ҳам шикоят қилмайсан-да? Абу Муслим бош чайқаб шундай деди:– Аёлим вали эмас, нақ телбанинг ўзи!– Бундай аёл билан қандай яшаяпсан, унда? – Мен у билан қандай яшашни биламан-да. Шунинг учун хонадонимда эр-хотин тортишуви бўлмайди,- деди Абу Муслим. Йиғилганлар ҳайрон термулдилар Абу Муслимнинг оғзига.– Ақлсиз аёл билан уруш-жанжалсиз яшашнинг усули қандай экан? – сўради бир одам. – Аллоҳ таоло Одам алайҳиссаломни лойдан яратганида аввал жисмига ақл киргизди. Ҳазрати Одам ақлли инсон бўлди. Сўнг ғазабни яратди-да, унга ҳам Одамнинг танасига киришни буюрди. – Мен Одамнинг жисмига кирмайман,- деди ғазаб.- Чунки у ерда ақл бор. Ақл иккимиз бир ерда бўлолмаймиз. Роббимиздан шундай амр бўлди: “Эй ғазаб! Сен Одамнинг жисмига киришга ҳаракат қил. Ақл сен келганингни кўрган заҳоти, сенга ўрнини бўшатади, Одамнинг жисмидан чиқиб-кетади. Шундай қилиб сен Одамнинг жисмида ўз вазифангни бажарасан ва уни ақлдан чалғитасан!” Шунга кўра биз ҳам аҳли аёлим билан келишдик,- дея шарҳини давом эттирди Абу Муслим. – Инсоннинг жаҳли чиққанида ақли кетаркан, у нақ телбага айланади-қолади. Демак, оилада ким ғазабланса у жинни каби. Бир телбага бир вали лозим бўлади. Агар ғазабланганимни пайқасанг, сукутни афзал билиб сабр қил. Чунки ғазабли ҳолатимга жиннига ўхшаб қоламан ва сен “жиннидан ҳар нарсани кутса бўлади” деб парво қилмайсан. Ғазабим тарқаб, ақлим ўз ўрнига қайтгунча вали инсонга айланасан. Бу сабр ўрни билан менга ҳам вазифа бўлади. Баъзан хотинимнинг жаҳли чиқади, телбадай оғзидан чиқаётганининг фарқи бомайди. Бундай пайтларда валийлик менга асқотади. Сукут қиламан ва унинг овозини эшитмаганга оламан. Хотим жаҳлдан тушиб, ақл-ҳуши ўзига қайтгунича сабр қиламан. Аҳли аёлимдан шикоят қилмаслигимнинг сабаби мана шу. Оилавий ҳаётимизнинг саодат сиридан сизни воқиф қилдим. Сизга ҳам буни тавсия қиламан. Оилада кимдир эр ғазабланганида хотин валийга айлансин; сабр ва тоқат билан хожасининг ақли жойига қайтишини кутсин. Хотин ғазабланганида эр валий бўлсин. Тортишув узоқ давом этмаслиги ва ҳатто жаҳлдан ўзини қўярга жой тополмаётган томон ҳам бир муддатдан кейин иккинчи томонга меҳр ва шафқат билан юзланишига гувоҳ бўласи. Чунки ғазабланган киши ўзига ҳам шундай жавоб бўлмаганининг миннатдорлигини ҳис қилади. Ўз ҳолидан хижолат чекади ва севимлилик, қадрлилик ҳиссини туяди. Бу англаш бахт-саодатга васила бўлади.
ХУЛОСА :Оилада бахтли ҳаётнинг муҳим сирларидан бири — ғазабга ғазаб билан жавоб бермасликдир. Инсон жаҳл устида турган пайтда ҳиссиёт ақлдан устун келиши мумкин. Шунинг учун ўша лаҳзада тортишишни давом эттириш эмас, балки сукут, сабр ва вазминликни танлаш кўпинча энг тўғри йўл бўлади.
Агар эр ғазабланса, хотин сабр қилсин; хотин ғазабланса, эр вазминлик қилсин. Бир томоннинг жаҳлига иккинчи томоннинг сабри жавоб бўлса, оилада жанжал эмас, меҳр ва раҳм-шафқат устун келади.
Ҳақиқий куч — жаҳл пайтида баланд овозда гапиришда эмас, балки ўзини тийишда. Баъзан бир оғиз сўз жанжални узайтиради, бир оғиз сукут эса уни тугатади.
Оилада кимдир ғазабланганида, иккинчи томон бир муддат “валий” бўлиб, сабр ва сукут билан унинг ақл-ҳуши жойига келишини кутсин. Шунда ғазаб ўрнини пушаймонлик, меҳр ва кечирим эгаллайди.
🤲🏻 Аллоҳ таоло хонадонларимизга хотиржамлик, сабр, меҳр-муҳаббат ва ўзаро ҳурмат ато этсин. Жаҳл келганда ўзимизни тийишни, бир-биримизни кечиришни ва оиламизда доимо меҳрни устун қўйишни насиб этсин. Омин!