Телеграм канал «Irshod.uz | Rasmiy kanal»

#Видео

🕌 САФАР ОЛДИДАН
ТАВСИЯЛАР 🕌

✅ Сафарга отланган зиёратчиларимиз учун тавсия ва ҳадислардан кўрсатмалар

✅ Сафар олдидан ўқиладиган дуо, ушбу дуонинг маъносини айтса ҳам бўладими?

Тошкент шаҳар бош имом-хатиби
Абдуқаҳҳор домла Юнусов

🌙MUSLIMSHOSH.UZ GA 🟠 OBUNA BO'LING VA ULASHING➡️

📷 Instagram
™️Facebook
📺YouTube

#ИЖТИМОИЙ_ОДОБЛАР (4) 3


Мусулмон фақиҳлар «Шаръий одобларга оид китоблар» дея аталган алоҳида йўналишда ҳам кўплаб асарлар ёзишган. Бу йў-налишдаги китобларда ҳар бир мўмин-мусулмон риоя қилиши лозим бўлган шаръий одоблар ҳақида атрофлича сўз юритила-ди. Ҳанафий олимлардан Абу Саъид Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Мустафо Ходимий раҳматуллоҳи алайҳининг «Барийқаи маҳмудия фии шаръи торийқаи Муҳаммадия» китоби диёримиз-да авваллари кенг тарқалган эди. Дунёдаги одобга бағишланган асарларнинг аксарияти ва кўпчилиги Ислом халқлари вакиллари томонидан ёзилган, деган гапда заррача муболаға йўқ.

Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифлари-ни жамловчи китобларнинг ҳар бирида алоҳида «Китобул адаб» номли ички «китоб»лар бор. Уларда одобга оид ҳадиси шариф-лар келтирилади. Бундан ташқари, муҳаддисларимиз одобга ба-ғишланган алоҳида китоблар ҳам таълиф қилишган. Бунга мисол қилиб буюк ватандошимиз, мўминларнинг ҳадис бўйича амири Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Исмоил Бухорий раҳматуллоҳи алайҳининг «Адабул-муфрад» китобларини келтириш мумкин. Имом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳи шоҳ асарлари «Жомеъус-саҳиҳ»да «Китобул адаб»га ўрин берганларига қарамай, бу ма-салани ўта аҳамиятли билганларидан алоҳида китоб тузишга ки-ришганлар. У киши «Адабул-муфрад» китобида турли одобларга оид бир минг уч юз йигирма иккита ҳадиси шарифни олти юз қирқ тўрт бобда келтирганлар.

Тасаввуф шайхларининг ёзган барча китоблари одобнинг олий намуналарига оиддир десак, хато қилмаган бўламиз. Хусу-сан, имом Ғаззолийнинг «Иҳяу улумид-дин» китоблари, имом Ҳорис Муҳосибийнинг «Рисолатул-мустаршидийн» китоби, имом Аҳмад ибн Ҳанбалнинг «Китобуз-зухд» асарлари ва бош-қалар шулар жумласидандир.

Бу масала бўйича мусулмон адиблар ҳам кўплаб асарлар би-тишган. Уларнинг ичида машҳурларидан бири имом Мовардий-нинг «Адабуд-дунё вад-дин» китобидир. Бу борадаги китоблар-нинг саноғига етишнинг ўзи мушкулдир.

Хулоса:
Одобнинг ҳақиқий манбаи — Исломдир. Қуръони карим ва суннати набавийяда инсон ҳаётининг ҳар бир жабҳаси учун одоб-ахлоқ қоидалари баён қилинган. Ота-онага эҳтиром, инсонлар ҳаққига риоя қилиш, такаббурликдан сақланиш, муомалада мулойимлик ва ҳаё билан яшаш — буларнинг барчаси Ислом одобининг асосларидир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эса бу одобларнинг энг олий намунаси бўлиб, у зотнинг ҳаётлари ҳар бир мўмин учун ибрат мактабидир.

Демак, ҳақиқий одоб китоблардаги қуруқ назария эмас, балки Қуръон ва суннат кўрсатмаларига амал қилиб, уни кундалик ҳаётда намоён этишдир. Инсоннинг камоли ҳам, жамиятнинг гўзаллиги ҳам одоб билан зийнатланади.

"Коҳ Ота" жоме масжиди имом-хатиби Устоз
Абдуҳаким домла Пирназаров

✅ Дўстларингизга ҳам улашинг!!!

https://t.me/irshooduz

#ИЖТИМОИЙ_ОДОБЛАР (4) 2

«...ва ер юзида кибр-ҳаво ила юрма».

Кибрга бориш, мутакаббирлик қилиш жуда ёмон иллатлардан. Бу жуда ёмон нарса. Кибру ҳаво бошқаларга оғир ботади, уларни камситади, мусулмонлар биродарлигига раҳна солади. Шу боис, «Албатта, Аллоҳ ҳеч бир димоғдор ва мақтанчоқни севмас».

Кибрнинг мазаммати ҳақида Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломдан бир неча ҳадиси шарифлар ворид бўлган. Аб-дуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан нақл қилинган ривоят-да: «Кимнинг қалбида заррача мутакаббирлик бўлса, Аллоҳ уни дўзахга юзтубан ташлайди», дейилган. Шунингдек, Ибн Абу Лайло ривоят қилган ҳадисда: «Ким кийимини кўз-кўз қилиб, мақтанчоқлик ила судраб юрса, Аллоҳ таоло унга назар солмайди», дейилган.

Яна Луқмон сурасида марҳамат этилади:

وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ )

«Юришингда мўътадил бўл ва овозингни пасайтир. Чун-ки овозларнинг энг ёмони эшакнинг овозидир» (19-оят).

Яъни, юришинг ўртача ва мақсадли бўлсин. Бекорчи, сохта ҳаракатлар билан куч-қувватни исроф қилиб, кибру ҳаво билан ҳам юрма, жуда лапашанг бўлиб, судралма ҳам. «...ва овозингни пасайтир». Баланд овозда бақир-чақир қилиб, ҳамма ёқни бо-шингга кўтарма. Бақир-чақир қилиш, ҳаддан зиёд баланд овозда гапириш ёмон нарса, суҳбатдошингга малол келади. Билиб қўй: «...овозларнинг энг ёмони эшакнинг овозидир».

Эшак бекордан-бекорга бор овози билан ҳанграб, ҳамманинг тинчини бузади. Ҳеч бир сабабсиз баланд кўтарилган овознинг нақадар хунуклиги ва ёқимсизлигини ифодалаш учун унинг эшакникига ўхшатилишининг ўзи етарли. Оятда бу энг ёмон овоз экани ҳам таъкидланмоқда.

Юриш-туриш, одамлар билан муомала, муносабатлар ва одам ўзини жамиятда қандай тутиши кераклиги борасидаги олий ва ибратли мисол Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сийратларидир. У зотнинг бутун ахлоқлари, фазилат ва хислат-лари Қуръони каримга асосланган эди. У зот инсонларнинг энг одоблиси, энг гўзал хулқлиси эдилар. Барча билан муомалада ўта одобли, марҳаматли ва самимий бўлганлар, ҳеч кимга қаттиқ гапирмаганлар, ўзганинг дилини оғритмаганлар, бировга ғазаб қилмаганлар. Шахдам қадамлар билан мўътадил юрганлар ва овозларини баланд кўтармай, дона-дона гапирганлар, кулганда қаҳ-қаҳ отмай, овозсиз табассум қилганлар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг одоб ҳақидаги ҳадисларидан баъзи намуналар:

عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: لَأَنْ يُؤَدِّبَ الرَّجُلُ وَلَدَهُ أَوْ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَتَصَدَّقَ كُلَّ يَوْمٍ بِنِصْفِ صَاعٍ. رَوَاهُ التَّرْمِذِيُّ وَأَحْمَدُ.

Жобир ибн Самура розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:

«Киши фарзандини ёки бирингиз фарзандини одобли этиб тарбиялаши унинг учун ҳар куни ярим соъ садақа қи-лишидан яхшироқдир», дедилар».

Термизий ва Аҳмад ривоят қилганлар.

عَنْ أَنَسِ بْنَ مَالِكٍ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ قَالَ: أَكْرِمُوا أَوْلَادَكُمْ وَأَحْسِنُوا أَدَبَهُمْ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ.

Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:

«Фарзандларингизни ҳурматланг ва уларнинг одобини гўзал қилинг», дедилар».

Ибн Можа ривоят қилган.

Бола ота-онаси ҳузуридаги омонат бўлиб, унинг қалби покиза бир гавҳардир. У ҳар қандай нақшни қабул қилаверади. Агар ях-шиликка ўргатилса, яхши, одобли бўлиб ўсади. Бунинг савоби-га эса ота-онаси ва устоз-мураббийлари ҳам шерик бўладилар. Агар ёмонликка ўргатилса, ёмон, бадхулқ бўлиб ўсади. Бунинг гуноҳига ота-онаси ва мураббийлари ҳам шерик бўладилар. Бо-ланинг тарбиясига мутасадди киши (ота-она, валий) уни тур-ли ёмонликлардан, ахлоқсизликлардан сақлаши, унга муносиб таълим-тарбия бериши лозим. Унга яхши ахлоқларни ўргатиш-син, уни ёмон болалар таъсиридан сақлашсин, ўткинчи, ҳавойи лаззатларга қизиқишга одатлантиришмасин, уни зебу зийнатга ружуъ қўйишга қизиқтиришмасин. Токи, катта бўлганида зебу зийнат ортидан юриб, умрини зое қилмасин.

#ИЖТИМОИЙ_ОДОБЛАР (4) 1

ОДОБНИНГ МАНБАИ

Одоб масаласини инсоният тарихида илк бор Исломгина тў-лақонли равишда бошлаган, унга катта аҳамият берган десак, муболаға қилмаган бўламиз. Исломда инсон ҳаётидаги ҳар бир нарсанинг ўз одоби бор. «Ҳар бир нарсага одоб билан муомала қилиш керак бўлса, бунча одобни қандай қилиб ўрганиб бўла-ди», деган хаёлга бормаслик керак. Бу гапни бошқа диндагилар ёки миллатлар айтса бўлар, аммо биз, мусулмонлар зинҳор бун-дай дея олмаймиз. Чунки Қуръони карим ва Суннати мутоҳҳа-рада ҳамма нарсанинг муомаласидаги одоблар кенг баён қилин-ган. Тафсир, ҳадис ва фиқҳ китобларимиз бу каби одоблар билан тўла. Ислом адабиётининг асосини ҳам одоб ташкил қилади.

Энг аввало Қуръони каримдаги одобга оид оятлардан наму-налар келтиришга ижозат бергайсиз.

Аллоҳ таоло Исро сурасида марҳамат қилади:

وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُنِّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا ))

«Роббинг фақат Унинг Ўзигагина ибодат қилишингни ва ота-онага яхшилик қилишни амр этди. Агар ҳузурингда уларнинг бирлари ёки икковлари ҳам кексаликка етсалар, бас, уларга «Уфф», дема, уларга зажр қилма ва уларга ка-рамли сўз айт!» (23-оят).

Бу ояти каримада ягона маъбудга Аллоҳ таолонинг Ўзи-гагина ибодат қилишга амр қилинганидан сўнг, бевосита ота- онага яхшилик қилиш буюрилмоқда. Аллоҳга тоат, ибодатдан кейин келадиган яна бир муҳим иш ота-онага яхшилик қилиш-дир. Бу ҳам Аллоҳнинг амри. Аллоҳ таоло Ўзига ибодат қилиш-га буюрганидан кейиноқ шу жумланинг давомида ота-онага ях-шилик қилишни таъкидламоқда. Бу икки ҳукмнинг бир оятдаги бир жумлада баён қилинишининг ўзиёқ Исломда ота-онанинг ҳаққи қанчалик улуғ эканини кўрсатади.

«Агар ҳузурингда уларнинг бири ёки икковлари ҳам кек-саликка етсалар, бас, уларга «Уфф», дема».

Бу жумладаги «уфф» сўзига боғлиқ икки хил маъно бор. Бир маъноси ота-онага ёмон сўз айтиб, бехурмат қилма, дегани бўлса, иккинчи маъноси ота-онанг олдида «Уфф», дема, улар «Болам оғир ҳолга тушибди», дея озорланадилар, деганидир.

«...уларга зажр қилма ва уларга яхши сўз айт!»

Ота-онангга ҳеч бир озор етказма, уларга бирор озорни раво кўрма!

Қандай яхши сўз бўлса, ўшани ота-онангга муносиб кўр, ёмон, қўпол сўзлар, жеркишлар билан дилларини оғритма!

Аллоҳ таоло Нур сурасида марҳамат қилади:

يَتَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ))

«Эй иймон келтирганлар! Ўз уйларингиздан бошқа уй-ларга то изн сўрамагунингизча ва уларнинг аҳлига салом бермагунингизча, кирманг. Ана шундай қилмоғингиз сиз учун яхшидир, шоядки, эсласангиз» (27-оят).

Жоҳилият давридаги арабларда кишиларнинг ҳақ-ҳуқуқлари-ни, уларнинг шахсий, оилавий сир-асрорларини эҳтиром қилиш, ҳурматлаш маданияти йўқ эди. Бировнинг уйига рухсат ҳам сў-рамай, «Эрталабки салом», «Кечки салом», деб тўғри кириб бо-ришаверарди. Уйда аёллар борлиги, уй эгаларининг турли ҳолат-ларда бўлиши мумкинлигини ўйлаб ҳам кўришмас, бунга эъти-бор ҳам беришмас эди. Бу эса ўтакетган беодоблик бўлиб, турли ёмонликларга, шубҳа-гумонларга, гап-сўзларга сабаб бўларди. Шунинг учун ҳам Исломда ушбу ояти карима орқали ҳар бир кишининг шахсий ҳурмати, уйининг дахлсизлиги ҳаққига риоя қилиш жорий этилди. Исломда, ким бўлишидан қатъи назар, бир кишининг биров яшаб турган жойга эгасининг изнисиз киришга ҳаққи йўқ. Бу эса ижтимоий одобларнинг гўзал намунасидир.

Аллоҳ таоло Луқмон сурасида марҳамат қилади:

فَخُورٍ وَلَا تُصَعِرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ

«Одамлардан такаббур-ла юз ўгирма ва ер юзида кибр-ҳаво ила юрма. Албатта, Аллоҳ ҳеч бир димоғдор ва мақтан-чоқни севмас» (18-оят).

Бу ояти каримада бир неча ижтимоий одоблар ҳақида сўз юритилмоқда. Ҳа, мусулмон киши учун одамларни камситиш, уларни паст санаш, такаббурлик қилиш жуда ёмон иллатлардан-дир. Ҳатто юриш-туришда ҳам кибру ҳаводан, такаббурликдан сақланиш керак.

#Ҳадиси_шариф #Ҳикмат #Ибрат

Кимнинг мақсади дунё бўлса...

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:

«Кимнинг нияти охират бўлса, Аллоҳ таоло унинг қалбини бой қилиб қўяди ва ишларини жамлайди (тартибга солади), дунё эса унга хор бўлиб (ўзи) келади.

Кимнинг нияти дунё бўлса, Аллоҳ унинг икки кўзи орасига камбағалликни қўйиб қўяди ва ишларини тарқоқ қилади...»

(Термизий ривояти)

Эрталабдан ниятингиз Аллоҳ таолонинг розилиги бўлса, дунё ишлари ўз-ўзидан йўлга тушиб кетади.

Хулоса:
Инсоннинг ҳаёти қайси мақсадга боғланса, унинг қалби ҳам ўша томонга қараб шаклланади. Агар ният охират ва Аллоҳнинг розилиги бўлса, қалб хотиржам бўлади, ишлар баракали ва тартибли кечади. Дунё эса унга восита сифатида насиб этади.

Аммо бутун мақсадни фақат дунёга боғлаш қалбни қашшоқ қилади, инсонни доимий қониқмаслик ва безовталикка солади.

Демак, азизларим ҳақиқий саодат — ниятни тўғри қилишдадир. Аллоҳ розилиги учун қилинган ҳар бир амал дунёни ҳам, охиратни ҳам обод қилади.


https://t.me/irshooduz

#Ҳадиси_шариф #Ҳикмат

Сенга ҳамд ва шукрлар бўлсин...

Абдуллоҳ ибн Ғанном розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким тонг отганида:

اللهُمَّ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ، فَمِنْكَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ، فَلَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ

«Аллоҳумма маа асбаҳа бий мин ниъматин фаминка ваҳдака лаа шарийка лак, фалакал ҳамду ва лакаш шукр», деса, кундузнинг шукрини адо қилибди. Ким шу дуони кеч кирганида айтса, кечанинг шукрини адо этибди», дедилар.

Маъноси: “Аллоҳим, мен билан тонг оттирган неъматлар Сен томондандир. Сен яккаю ёлғиздирсан, Сенинг шеригинг йўқ. Сенга ҳамд ва шукрлар бўлсин”.

Абу Довуд ривоятлари.

Сенга ҳамд ва шукрлар бўлсин...

Абдуллоҳ ибн Ғанном розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким тонг отганида:

اللهُمَّ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ، فَمِنْكَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ، فَلَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ

«Аллоҳумма маа асбаҳа бий мин ниъматин фаминка ваҳдака лаа шарийка лак, фалакал ҳамду ва лакаш шукр», деса, кундузнинг шукрини адо қилибди. Ким шу дуони кеч кирганида айтса, кечанинг шукрини адо этибди», дедилар.

Маъноси: “Аллоҳим, мен билан тонг оттирган неъматлар Сен томондандир. Сен яккаю ёлғиздирсан, Сенинг шеригинг йўқ. Сенга ҳамд ва шукрлар бўлсин”).

Абу Довуд ривоятлари.

Хулоса:
Бу муборак дуо мўминга ҳар бир неъматнинг ҳақиқий егаси Аллоҳ таоло эканини эслатади.

Инсон эрталаб уйғониб ёки кечга етганда саломатлик, иймон, ризқ ва хотиржамлик каби саноқсиз неъматлар ичида яшаб турганини англаб, Аллоҳга ҳамд ва шукр айтиши лозим.

Шукр — фақат тил билан эмас, балки неъматни тан олиш, уни Аллоҳнинг розилиги йўлида ишлатиш ва доимо миннатдор қалб билан яшашдир.

Демак, кунни ҳамд ва шукр билан бошлаган инсоннинг қалби нурланади, неъматлари баракали бўлади ва Аллоҳнинг фазлига яқинлашади.

"Коҳ Ота" жоме масжиди имом-хатиби Устоз
Абдуҳаким домла Пирназаров

✅ Дўстларингизга ҳам улашинг!!!

https://t.me/irshooduz

#РАСУЛУЛЛОҲНИНГ ГЎЗАЛ СИФАТЛАРИ

4. Моҳий  ماحٍ
( – Куфрни маҳв этувчи)


Хулоса:
Расулуллоҳ ﷺнинг “Моҳий” сифати у зотнинг инсоният учун қандай буюк раҳмат бўлганликларини англатади. У зотнинг келишлари билан куфр, ширк ва жаҳолат зулмати чекиниб, инсон қалблари иймон нури билан ёришди.

Пайғамбаримиз ﷺ нафақат бутларни синдирдилар, балки қалблардаги ботил эътиқод, зулм ва ахлоқсизликни ҳам маҳв этдилар. У зот инсониятга ҳақиқат, адолат ва ҳидоят йўлини кўрсатдилар.

Демак, биз учун энг катта ибрат — Расулуллоҳ ﷺ олиб келган нурни маҳкам тутиш, қалбимиздаги имонни асраш ва жаҳолатга қайтмасликдир. Чунки ҳақиқий нажот — “Моҳий” ﷺ кўрсатган ҳидоят йўлидадир.

"Коҳ Ота" жоме масжиди имом-хатиби Устоз
Абдуҳаким домла Пирназаров

✅ Дўстларингизга ҳам улашинг!!!

https://t.me/irshooduz