“Муроқаба” луғатда “пойлаш”, “кузатиш” деган маъноларни англатади. Руҳий тарбия илмида Аллоҳ таолонинг кўриб турганини тафаккур этиш “муроқаба” дейилади.
Олимлар муроқабани қуйидагича таърифлашган: “Муроқаба” банда Аллоҳ таоло унинг ташию ичини билиб турганини билиши ва ишонишидир”.
“Жаброил ҳадиси” номи билан машҳур бўлган ҳадисда Жаброил алайҳиссалом имон, Ислом ҳақида сўраб бўлиб: “Эҳсон нима?” деб савол берди. Набий алайҳиссалом: “Аллоҳга У зотни кўриб турганингдек ибодат қилишинг. Агар Сен Уни кўрмасанг-да, У сени кўриб туради”, деб жавоб бердилар.
Биз намоз, рўза, ҳаж ва Қуръон тиловатига ўхшаш амалларни ибодат деб ўрганганмиз. Ибодатнинг маъноси луғатда “қуллик”, “бандалик” маъноларини англатади. Истилоҳда намоз, рўза каби амаллар билан бирга ҳар бир ишда Аллоҳга бандалик қилиш тушунилади. Демак, шариатга биноан қилинган барча иш, амал ибодат ҳисобланар экан.
Ҳадисдаги “ибодат қилишинг” деганда барча ишларни Аллоҳ азза ва жаллани кўриб тургандек қилишинг, деб тушунишимиз керак.
Шайх Абу Али Даққоқ: «Ҳадисдаги “Агар Уни кўрмасанг, У сени кўриб тургандек ибодат қилишингдир” муроқабага ишора”, деган».
Уламолар Аллоҳни кўриб тургандек ҳолда бўлишни “мушоҳада”, дейишади. Бу муроқабадан бир поғона устун. Агар мушоҳада қила олмаса, ҳеч бўлмаса муроқаба қилсин.
Жаририй бундай дейди: “Ким ўзи ва Аллоҳ ўртасида тақво ва муроқаба асосида ҳукм қилмаса, кашф ва мушоҳадага эриша олмайди”.
Абдуллоҳ ибн Динор ривоят қилади: “Умар ибн Хаттоб розийаллоҳу анҳу Макка сари йўлга тушди. Тун охирида бир жойда тўхтади. Тоғ томондан бир чўпон тушиб келди. Умар розийаллоҳу анҳу унга:
– Сени шу бир оғиз сўз дунёда озод қилди. У сени охиратда ҳам озод қилишини умид қиламан, – деди.
Ражо инсонни тоат томон ҳаракатлантиради. Хавф гуноҳлардан узоқ қилади. Муроқаба эса ҳақиқат йўлига бошлайди (“Насрул Обозий”).
Абу Усмон айтади: Абу Ҳафс менга: “Агар одамлар билан ўтирсанг, қалбинг ва нафсингга воиз бўл. Уларнинг атрофингда жам бўлиши сени ғурурга кетказмасин”, деди.
#xabar #haj2026
🗣ҲОЖИЛАРНИНГ ИЛК ГУРУҲЛАРИ ОНА ДИЁРИМИЗГА ЕТИБ КЕЛДИ (ФОТОЛАВҲА)
✅Бугун, 2 июнь куни “Ҳаж - 2026” ишчи гуруҳи раҳбари - Дин ишлари бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев ва Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари бошчилигидаги ҳожиларимизнинг дастлабки гуруҳлари эсон-омон юртимизга етиб келдилар.
🛬 Тошкент халқаро аэропортида нурли ва файзли юзларида Ватан соғинчи намоён бўлган ҳожиларимизни Президент Администрацияси Диний-маърифий масалалар бўйича департаменти бошлиғи Музаффар Камилов, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбеков, шунингдек, таниқли уламолар, имом-домлалар, мутасаддилар ва ОАВ вакиллари эҳтиром ила кутиб олишди.
🤝 Муқаддас заминда динимизнинг бешинчи арконини катта ихлос ва ибодат завқи билан адо этган ҳамюртларимиз кўтаринки кайфият ила яқинлари билан дийдорлашди.
🤲 Ҳожиларимиз ушбу улуғ кунларга етказгани учун Ҳақ таолога шукроналар айтиб, юртимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлиги ва осойишталиги ҳаққига хайрли дуолар қилдилар.
#xabar #haj2026 #vatan
🛫 🇺🇿Ҳожиларимиз она Ватанга қайтишмоқда
⏺Бугун, 2 июнь куни эрта тонгда юртимиз ҳожиларининг илк гуруҳлари юртимизга йўл олишди.
🕋 Айтиб ўтиш жоизки, бу йилги ҳаж мавсуми сифат ва мазмун жиҳатдан файзли, шукуҳли ва муваффақиятли ўтди. Юртимиз зиёратчилари Мадинаи мунаввара, Маккаи мукаррама ва муборак манзилларда ҳаж арконларини рисоладагидек адо этдилар.
✅Айниқса, ибодатларни уюшқоқлик билан ташкил этиш, меҳмонхоналар, Мино, Арафот, Муздалифа водийларидаги қулайлик ва имкониятлар, тиббий ва транспорт хизматлари барчани мамнун этди.
⏺Эндиликда ибодатларни ҳузурланиб адо этган, юз-кўзлари порлаган, пешоналаридан нур балқиган ҳожиларимизнинг дастлабки гуруҳи диёримизга қайтишмоқда. Келгусида эзгулик ва маърифат тарғиботчилари сифатида жамоат ишларида фаол бўладилар.
Вақт, унинг нақадар бебаҳо неъмат эканлиги ҳақида Қуръони карим оятлари ва ҳадиси шарифларда батафсил баён этилган. Вақтнинг қадрига етиш ҳақида Аллоҳ таоло Каломуллоҳнинг бир неча ўринларида бандаларига билдирган, зикр қилган ва танбеҳ берган.
Олимлар айтадилар: «Вақт қилич кабидир. Сен уни кесмасанг, у сени кесиб қўяди». Банда вақтдан унумли фойдалана олмас экан, дунёда кўп нарсасини бой беради.
Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ: «Вақт бу – сенсан. Ҳар бир кун, ҳар бир сония ўтиши билан сендан бир парча йўқолиб бораверади», деган. Ваниҳоят ҳамма парча йўқолиб, инсон вафот этади. Шу боис бежиз Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ: «Сенинг учун фурсат бугунингдир. Кечаги кунга қарама, у ўтди. Энди сен уни қайтара олмайсан. У кунни қандай ўтказдинг, буни-да фақатгина ўзинг биласан. Фойдалими ёки бефойдами – бу ҳам ёлғиз ўзингга аён. Кечаги кунингга қараб, натижаоласан. Эртанги кун эса сен учун мавҳумдир. Чунки сен унда бор ёки йўқ бўласан. Эртанги кунни қандай ўтказишинг эса, бугунни қандай ўтказишинга боғлиқ. Шундай экан, сен бугунни ғанимат бил. Чунки ихтиёрингда фақат бугун бор».
Ҳар куни янги кун инсонга нидо қилади: “ Эй банда, мен сенинг янги кунингман. Фойдалансанг, мендан фойдаланиб қол. Беҳуда ўтказиб юборсанг, мен асло сенга қайтмайман”.
Аллоҳ таоло ҳар биримизга вақтдан тўғри ва оқилона фойдаланашимизни насиб айласин!
ХУЛОСА:
Вақт — инсонга берилган энг улуғ ва қайта қайтмайдиган неъматдир. Мол-дунё йўқолса топилиши мумкин, аммо ўтган бир лаҳза ҳам ҳеч қачон орқага қайтмайди. Шунинг учун мўмин ҳар бир куни ва ҳар бир сониясини қадрлашга ҳаракат қилади.
Ҳақиқий мўмин вақтни беҳуда ишларга эмас, илм, ибодат, яхши амал ва инсонларга фойда келтирадиган ишларга сарфлайди. У ҳар бир ўтаётган кун умридан бир парча кетиб бораётганини англаб яшайди. Мунофиқ ёки ғафлатдаги инсон эса вақтни арзимас машғулотлар билан ўтказиб, унинг қадрини кеч англайди.
Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳнинг сўзлари мўминга шуни ўргатадики, инсоннинг ҳақиқий фурсати — бугунидир. Кеча ўтди, эрта эса номаълум. Демак, мўмин бугунни ғанимат билиб, ҳар бир лаҳзасини Аллоҳнинг розилигига олиб борувчи амаллар билан безашга интилади.
Демак, вақтни қадрлаш — ҳаётни қадрлашдир. Чунки инсоннинг бахти ҳам, нажоти ҳам ўтган умрини қандай сарфлаганига боғлиқдир.