🎥 روایت معاون علمی رئیسجمهور از چرخش حمایتها به سوی حمایت از «زنجیرههای ارزش فناوری» و «خلق زیستبومهای نوآوری»
🔸 در نسلهای جدید پارکهای علم و فناوری، رویکرد حمایتها از شکل پراکنده و مجزا خارج شده و به سمت ایجاد «زیستبومهای جامع دانشبنیان» حرکت میکند. در
🔹 یک ایده هرچقدر هم که از لحاظ فناوری بالا باشد، اگر نتواند به ثروت، اثرگذاری اجتماعی، اقتصادی یا اقتدار ملی منجر شود، عملاً در همان گام اول متوقف مانده است.
🔸 الگوهایی مانند «دهکده فناوری کشاورزی و امنیت غذایی» که اخیراً مورد بازدید قرار گرفت، منطبق بر نسل چهارم پارکهاست و تلاش داریم این نمونههای موفق را در سراسر کشور تکثیر کنیم.
🔹 در این الگوی جدید، ما «میدان کشاورزی و امنیت غذایی» را تعیین میکنیم و محدودیتی برای نوع فناوریها قائل نمیشویم. شرکتها میتوانند برای حل چالشهای این میدان از اصلاح بذر و خاک گرفته تا هوش مصنوعی (AI)، فناوریهای نوین یا مدیریت انرژی استفاده کنند و این ایده پراکنده را به یک زنجیره ارزش تبدیل نمایند.
🎥 تعریف مفهوم «قدرتبنیان» و تحول اقتصاد دانشبنیان در نگاه معاون علمی رئیسجمهور
🔸 در نگاه نوین به زیستبوم نوآوری، یک ایده یا شرکت دانشبنیان نباید صرفاً بر پایه پایههای دانشی تعریف شود. ملاک اصلی دانشبنیان بودن، توانایی تبدیل دانش به ثروت، اثرگذاری اجتماعی یا ارتقای اقتدار ملی است.
🔹 بر همین اساس، پارادایم جدیدی تحت عنوان «قدرتبنیان» شکل گرفته است؛ چرا که مسیر توسعه جوامع امروز از «دانشبنیان» آغاز شده، از «فناوربنیان» عبور کرده و اکنون به مرحله «قدرتبنیان» رسیده است.
🔸 مفهوم قدرت در دنیای امروز دستخوش تغییر شده است. در گذشته، قدرت بر اساس نیروی نظامی و دولت تعریف میشد؛ سپس اقتصاد به این مؤلفهها اضافه شد، اما امروزه مؤلفههای اصلی تولید قدرت، دو عنصر حیاتیِ «اقتصاد» و «داده» هستند.
🔹 برخورداری همزمان از یک اقتصاد پویا و اشراف بر دادهها، منبع اصلی اقتدار است؛ زیرا پویایی اقتصاد به معنای کارکرد درست کشاورزی، ارتش، نفت و سایر بخشهاست و حاکمیت بر دادهها، قدرت برتر را برای هر مجموعهای به همراه میآورد.
🎥 تبیین رویکرد مأموریتگرایی و اعطای اعتبار مالی به پارکهای علم و فناوری توسط معاون علمی رئیسجمهور
🔸 در رویکرد جدید، مأموریتگرایی به وظایف پارکهای علم و فناوری اضافه شده است. به هر پارک، متناسب با ظرفیتهایش، یک «اعتبار مالی مشخص» از سوی معاونت علمی تعلق میگیرد؛ اما تخصیص نهایی این بودجه، مشروط به اجرای مأموریتهای تعیینشده است.
🔹 یکی از الگوهای مدنظر، برگزاری رویدادهای «نوآوری معکوس» (Reverse Pitch) است. در این شیوه، یک پارک علم و فناوری به عنوان «میدان تخصصی» (مثلاً میدان کشاورزی و امنیت غذایی) تعیین میشود تا تمام فناوریهای نوین و مرتبط را به این حوزه جذب کند.
🔸 فرقی نمیکند این نوآوریها در حوزه هوش مصنوعی، مواد پیشرفته، بیوتکنولوژی یا انرژی باشند؛ تا زمانی که در خدمت حل چالشهای آن میدان تخصصی (مانند کاهش مصرف آب یا بهبود خاک) قرار گیرند، مورد حمایت قرار خواهند گرفت.
🔹 دولت در این مدل، رأساً اقدام به انتخاب یا تحمیل فناوری خاصی نمیکند، بلکه با ایجاد یک میدان واقعی، زمینه را برای مشارکت شرکتهای دانشبنیان فراهم میآورد.
🎥 شکلگیری زنجیره ارزش نوآوری و ماموریتمحور شدن پارکهای علم و فناوری
🔸 در نسل چهارم پارکهای علم و فناوری، رویکرد صرفاً شرکتمحور نیست، بلکه رویکردی «زیستبوممحور» وجود دارد. در این پارادایم جدید، مأموریت اصلی، ساخت یک زنجیره و چرخه کامل از «ایده تا ثروت» است.
🔹 در این مدل، دانشگاهها باید به پارکهای علم و فناوری متصل شوند تا ایدهها وارد چرخه شده و پرورش یابند. در گام بعدی، شرکتهای فناور برای پیادهسازی این ایدهها شکل میگیرند.
🔸 برای به ثمر رسیدن این فرآیند، صنایع بزرگ درگیر کار میشوند و صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) و خطرپذیر شرکتی (CVC) نقشآفرینی میکنند تا ایده به ثروت تبدیل شود.
🔹 نکته کلیدی این چرخه، پایداری آن است؛ ثروت خلقشده در پایان فرآیند، دوباره به ابتدای چرخه، تزریق میشود تا این مسیر به صورت مستمر بازتولید شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در هشتمین نشست شورای راهبری کوانتوم با تأکید بر ضرورت نگاه جامع به این حوزه، گفت: توسعه فناوری کوانتوم باید همزمان از منظر علم، فناوری و حکمرانی دنبال شود و شورای راهبری کوانتوم نقش هماهنگکننده و راهبر این زیستبوم را بر عهده داشته باشد.
حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه، بیان کرد:
🔸 حکمرانی در حوزه فناوریهای نوظهور با شناسایی مسائل و اولویتها آغاز میشود و با سیاستگذاری، تنظیمگری، ساختارسازی، تقسیم مسئولیت، راهبری، اجرا و ارزیابی ادامه مییابد. بر همین اساس، برنامههای توسعه فناوری کوانتوم باید بر پایه نیازها و اولویتهای واقعی کشور تدوین و اجرا شوند.
🔹 شورای راهبری کوانتوم باید با حضور مستمر نمایندگان تصمیمگیر دستگاهها، از موازیکاری در اجرای پروژههای ملی جلوگیری کرده و منابع کشور را به سمت پروژههای اولویتدار و اثرگذار هدایت کند.
🔸 توسعه فناوریهای کوانتومی علاوه بر کاربردهای دفاعی، باید در حوزههای سلامت، صنعت و سایر بخشهای راهبردی نیز گسترش یابد تا این فناوری به ابزاری برای حل مسائل کشور و ارتقای توان علمی و فناورانه تبدیل شود.
معاون علمی رئیسجمهور، در هشتمین نشست شورای راهبری کوانتوم بر ضرورت همافزایی میان دستگاههای مسئول برای توسعه فناوریهای کوانتومی تأکید کرد.
حسین افشین گفت:
🔸 ایجاد آزمایشگاههای ملی و مرجع، تکمیل زیرساختهای تحقیقاتی و راهاندازی مراکز ارزیابی و استاندارد از الزامات توسعه فناوری کوانتوم است.
🔹 با هماهنگی میان دستگاههای مسئول باید از موازیکاری جلوگیری و منابع موجود بهصورت هدفمند برای ایجاد زیرساختهای مشترک و ملی بهکار گرفته شود.
🔸 توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی ملی، ایجاد مراکز ارزیابی و استاندارد و ارائه خدمات تخصصی به دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای دانشبنیان از برنامههای اولویتدار معاونت علمی در حوزه فناوریهای کوانتومی است.
🔹 حمایت از دانشگاهها، توسعه آزمایشگاههای آموزشی و پژوهشی، تقویت دورههای آموزشی و ایجاد مشوق برای ورود دانشجویان و پژوهشگران به این حوزه در دستور کار قرار دارد.