Ўсимлик асосидаги истъемол қилинадиган вакциналарни ишлаб чиқишда экинлардан арзон, игнасиз эмлаш воситаси сифатида фойдаланиш ҳақидаги истиқболли ғоя самарали вакцина етказиб беришда илғор биотехнологик ёндашувларни бирлаштирувчи мураккаб платформага айланди. Ушбу мақолада антиген экспрессияси ва ишлаб чиқариш имкониятларидаги турли муаммоларни бартараф этишдаги ютуқлар геномика ва пангеномикага асосланган келгуси инновацияларга катта имкониятлар очиши ёритилди. Батафсил ушбу ҳаволада танишинг: https://rdcu.be/fqzkP
—
The development of plant-based edible vaccines has evolved from a promising concept of using crops for low-cost, needle-free immunization to a complex platform that integrates advanced biotechnological approaches for effective vaccine delivery. This review highlights significant progress in addressing challenges such as antigen expression and manufacturability, ultimately paving the way for future innovations in vaccine design and deployment informed by genomics and pangenomics.
O‘zbekiston–IFAD: Agrar sohadagi hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari muhokama qilindi
Bugun “Qishloq xo‘jaligini rivojlantirish xalqaro jamg‘armasi” (IFAD)ning O‘zbekistondagi doimiy vakili Laura Matiolli bilan samarali uchrashuv o‘tkazdim.
Muloqot davomida agrar sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, xalqaro hamkorlikning bugungi holati hamda uni yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladigan istiqbolli yo‘nalishlar yuzasidan atroflicha fikr almashdik.
Shuningdek, IFAD bilan amalga oshirilayotgan qo‘shma loyihalar natijalari, ularning qishloq hududlarini kompleks rivojlantirish, aholi bandligini oshirish, kichik ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash va zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etishdagi ahamiyati muhokama qilindi. Xususan, “Agrobiznes uchun samarali yechimlar: yuqori daromad, investitsiya va barqarorlik” loyihasi doirasida amalga oshiriladigan ustuvor vazifalarni belgilab oldik.
Uchrashuvda investitsiyaviy muhitni yanada yaxshilash, innovatsion yechimlarni keng tatbiq etish, iqlim o‘zgarishlariga moslashuvchan qishloq xo‘jaligi tizimlarini rivojlantirish hamda raqamli texnologiyalarni agrar tarmoqqa keng joriy etish masalalariga alohida e’tibor qaratdik. Shu bilan birga, O‘zbekiston va IFAD o‘rtasidagi samarali hamkorlik natijalari yuksak baholandi.
Ishonchim komilki, O‘zbekiston va IFAD o‘rtasidagi hamkorlik bundan buyon ham yangi bosqichga ko‘tarilib, yangi istiqbolli loyihalarni amalga oshirish, investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirish hamda agrar sohaga ilg‘or xalqaro tajribalarni joriy etish yo‘lida muhim natijalar beradi.
O‘zbekiston va Ispaniya: qishloq xo‘jaligida yangi hamkorlik yo‘nalishlari
Bugun Ispaniya Qirolligi qishloq xo‘jaligi, baliqchilik va oziq-ovqat vaziri Luis Planas bilan video-konferens-aloqa shaklida muloqot olib bordim.
Muloqot davomida agrar sohadagi ikki tomonlama hamkorlikni yanada kengaytirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish hamda investitsiyaviy loyihalarni amalga oshirish masalalarini batafsil muhokama qildik.
Xususan, O‘zbekistonda zamonaviy zaytun plantatsiyalarini barpo etish, genetik seleksiyaga asoslangan chorvachilik va shirin makkajo‘xori yetishtirish bo‘yicha Ispaniyaning ilg‘or tajribasini mamlakatimizda joriy etish, shuningdek, ispan mutaxassislarining O‘zbekistonga tashrifini tashkil etish hamda tajriba almashinuvini yo‘lga qo‘yish yuzasidan fikr almashdik.
Shuningdek, urug‘chilik va genetika sohasidagi hamkorlikka alohida e’tibor qaratdik. O‘zbekiston iqlim sharoitiga mos yangi g‘alla navlari, virussiz kartoshka urug‘chiligi hamda yuqori mahsuldor navlarni mamlakatimizga jalb etish bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirishga kelishib oldik.
Uchrashuv yakunida joriy yil oxiriga qadar Toshkent shahrida Ispaniya – Markaziy Osiyo (C5) + Ozarbayjon qishloq xo‘jaligi vazirlari uchrashuvi hamda biznes-forumni o‘tkazishning tashkiliy jihatlari yuzasidan ham o‘zaro fikr almashdik. Ishonchim komilki, bugungi muloqot mamlakatlarimiz o‘rtasidagi agrar hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish uchun muhim zamin yaratadi.
🌱 Qishloq xo‘jaligi vaziri Ibrohim Abdurahmonovning “Правда Востока” gazetasining 24-iyun sonida “Урожай должен собираться без потерь, или Почему хлопок нужно не только выращивать, но и вовремя доводить до созревания” sarlavhali maqolasi e’lon qilindi.
📰 Unda mamlakatimiz paxtachiligida erishilayotgan natijalar, hosildorlikni oshirishga qaratilgan ilmiy yondashuvlar hamda g‘o‘zani parvarishlashning muhim agrotexnik tadbirlari atroflicha tahlil qilingan.
📰 Maqolada ta’kidlanishicha, yuqori hosilga erishish faqat paxtani yetishtirish bilan emas, balki uni o‘z vaqtida pishitish, defoliatsiya tadbirlarini sifatli tashkil etish va hosilni nobud qilmasdan yig‘ib olish bilan ham chambarchas bog‘liq. Shuningdek, hududlarning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqib, ilmiy tavsiyalar asosida ish olib borish paxta hosildorligini yanada oshirishga xizmat qilishi qayd etilgan.
📰 Shuningdek, paxtachilikda ilm-fan yutuqlarini amaliyotga keng joriy etish, zamonaviy agrotexnologiyalardan samarali foydalanish va fermerlarning bilim hamda tajribasini muntazam oshirib borish bugungi kunning ustuvor vazifalaridan biri ekanini alohida qayd etilgan.
Farg'ona viloyatidagi safarim doirasida Yozyovon tumanidagi “Humo” fermer xo‘jaligida paxta parvarishi bo‘yicha amalga oshirilayotgan ilg‘or tajribalar bilan tanishdim.
132 gektar yer maydoniga ega xo‘jalikning 40 gektar qismida xorijiy g‘o‘za navi qo‘shqator usulda plyonka ostiga ekilgan bo‘lib, dalada olib borilayotgan agrotexnik tadbirlar natijasida g‘o‘zaning vegetativ rivojlanishi yuqori darajada ekanini ko‘rdim.
G‘o‘zaning o‘sish holati, bo‘g‘imlari va hosil elementlarini ko‘zdan kechirar ekanman, uning rivojlanishini ijobiy baholadim. Bu natijalar yer unumdorligini oshirishga qaratilgan ilmiy yondashuvlar va zamonaviy agrotexnologiyalardan samarali foydalanishning amaliy ifodasidir.
Fermer xo‘jaligi rahbarining ta’kidlashicha, ilmiy tavsiyalarni ishlab chiqarishga tatbiq etishdan cho‘chimaslik yuqori natijalarga yo‘l ochmoqda. Unga ko‘ra, ilgari gektaridan 20–30 sentner hosil olish yaxshi ko‘rsatkich hisoblangan bo‘lsa, bugungi kunda ilm-fan yutuqlari va zamonaviy agrotexnologiyalarni qo‘llash orqali 75–80 sentner hosil olish mumkinligi amalda isbotlanmoqda.
Uchrashuv davomida ilmiy tadqiqotlar natijalarini ishlab chiqarishga keng joriy etish, sohaga oid ilmiy maqolalar va uslubiy qo‘llanmalardan samarali foydalanish fermerlar uchun muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidladim.
Shuningdek, ilmiy asoslangan texnologiyalarni qo‘llash orqali yuqori hosildorlikka erishayotgan fermerlar sonining ortishi tarmoqning raqobatbardoshligi, samaradorligi hamda fermerlarning iqtisodiy manfaatdorligini yanada kuchaytirishini alohida qayd etdim.
Sifatli ozuqa – chorvachilik va baliqchilik rivojining muhim omili
Farg‘ona viloyatiga amalga oshirgan ishchi tashrifim davomida Yozyovon tumanida “Hualong Siliao” MCHJ XK tomonidan chorva, parranda va baliqlar uchun ozuqa ishlab chiqarish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan loyiha faoliyati bilan tanishdim.
Ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur loyiha 1 gektar maydonda tashkil etilgan bo‘lib, unga 10 million AQSH dollari miqdorida investitsiya yo‘naltirilgan. Natijada hududda 60 ta yangi ish o‘rni yaratilgan.
Korxonada yiliga 22,5 ming tonna ozuqa mahsulotlari ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Shuningdek, loyiha doirasida 180 milliard so‘mlik mahsulot ishlab chiqarish hamda 5 million AQSH dollari miqdorida eksportni yo‘lga qo‘yish ko‘zda tutilgan.
Ayni paytda loyihaning birinchi bosqichi doirasida baliqchilik tarmog‘i uchun sifatli ozuqa ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yilgan. Kelgusida esa mahsulot turlarini kengaytirib, chorvachilik va parrandachilik yo‘nalishlari uchun ham zamonaviy va yuqori samaradorlikka ega ozuqa ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish rejalashtirilmoqda.
Ushbu loyiha bilan tanishuv jarayonida uning chorvachilik, parrandachilik va baliqchilik tarmoqlarining ozuqa bazasini mustahkamlash, mahsulot tannarxini kamaytirish hamda eksport salohiyatini oshirishdagi muhim o‘rni borligini alohida ta’kidladim.
Shuningdek, ishlab chiqarish jarayonlarida xalqaro sifat standartlariga rioya etish, mavjud quvvatlardan samarali foydalanish, mahalliy xomashyo resurslarini keng jalb etish hamda eksport geografiyasini kengaytirish bo‘yicha tegishli tavsiya va topshiriqlar berdim.
Ishonchim komilki, bunday zamonaviy loyihalar qishloq xo‘jaligi tarmoqlarining barqaror rivojlanishi, mahsulot tannarxining pasayishi va eksport salohiyatining oshishiga xizmat qiladi.