Янги хавфлар: микропластик, иқлим ва антибиотиклар
Бугун дунё озиқ-овқат хавфсизлигига таъсир қилаётган хавфлар аввалгидан анча мураккаб. Улар фақат қурғоқчилик ёки ҳосил камайиши эмас. Олимлар сўнгги йилларда учта янги жиддий хавфга алоҳида эътибор қаратмоқда.
Биринчиси — микропластик. Пластик чиқиндиларнинг кўзга кўринмас майда зарралари энди фақат шаҳар тозалиги муаммоси эмас. Улар тупроққа, сувга, ўсимликларга, балиқчиликка ва бутун озиқ-овқат занжирига кириб бормоқда. Айрим илмий баҳолашларда микропластиклар ўсимлик ва сув ўтларида фотосинтез жараёнини пасайтириши, бу эса глобал миқёсда асосий экинлар ҳосилига салбий таъсир қилиши мумкинлиги таъкидланади. 2025 йилда тайёрланган халқаро тадқиқотлар шуни кўрсатдики, пластик чиқиндиларнинг микроскопик зарраси ер юзасидаги ўсимликлар, балиқлар ва сув ўтларининг фотосинтезини 12 фоизгача камайтиряпти. Яъни оддий тилда айтганда, бу экилган ҳар 10 гектар даладан, тоза далага нисбатан 1 гектар ҳосил камроқ олинади дегани. Глобал миқёсда бу йилига 110-360 миллион тонна асосий экинлар йўқотилишини англатади.
Опубликован № 112 (30959) газеты «Правда Востока» от 4 июня 2026 года.
"Яхши уруғ – ақлли компьютер. Тўғри агротехника – уни ишлатадиган software. Эпигенетик билим – шу software’ни тўғри ёзиш, тўғри ўчириш ва тўғри янгилаш санъати."
Компьютерда software рақамлар билан ёзилади. Уни ўзгартириш учун мутахассис керак. Уруғда эса генларни ишлатадиган кўплаб “дастурлар” табиат томонидан гўё қалам билан ёзилгандек. Деҳқон тўғри шароит берса, ўша қалам билан ёзилган дастурни кучайтириши, йўналтириши, баъзан қайта “ёзиши” мумкин.
Батафсил танишиш учун - O'zb: https://yuz.uz/oz/news/yaxshi-urug--aqlli-kompyuter-yani-hardware-togri-agrotexnika-esa-uni-ishlatadigan-software-qishloq-xojaligida-yangi-davr-haqida
🌱 Me’yorda rivojlanayotgan g‘o‘zaning belgilari qanday bo‘ladi?
Ushbu savolga Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriya mudiri, qishloq xo‘jaligi fanlari doktori, professor Shuhrat Abdualimov javob beradi.
📌 Me’yorda rivojlanayotgan g‘o‘zaning asosiy belgilari, hosil shakllanishi va nimalarga e’tibor berish kerakligi haqida videoda batafsil bilib olasiz.
👍 Ma’lumot foydali bo‘lsa, videoga layk bosing va uni fermer hamda agronomlarga ulashing.
Milliy markazning rasmiy sahifalarini kuzatib boring.
🌱Qishloq xo‘jaligi vaziri, akademik Ibrohim Abdurahmonovning so‘zlariga ko‘ra, paxtachilikda natijaga bitta agrotexnik tadbir bilan erishib bo‘lmaydi.
📰Ko‘chat qalinligi, ekish sxemasi, o‘simlikni boshqarish, o‘g‘itlash, paxtani pishirish va himoya maydonini tashkil etish bo‘yicha barcha talablar bir butun tizim sifatida bajarilishi kerak.
📈 Faqat barcha qonunlarga to‘liq amal qilingandagina dalada kutilgan natija va yuqori hosildorlikka erishish mumkin.
O‘zbekcha:
Frontiers in Plant Science jurnalida yangi maqolam chop etildi: g‘o‘za genetik xaritalashining markerlardan graph pan-genomlargacha bo‘lgan taraqqiyoti va uning barqaror, iqlimga mos seleksiyadagi o‘rni haqida.
Havola: https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1825852
English:
Just published in Frontiers in Plant Science: a review on cotton genetic mapping — from early markers to graph pan-genomes — and how these tools can support sustainable, climate-resilient cotton breeding.
Link: https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1825852
Ўсимлик асосидаги истъемол қилинадиган вакциналарни ишлаб чиқишда экинлардан арзон, игнасиз эмлаш воситаси сифатида фойдаланиш ҳақидаги истиқболли ғоя самарали вакцина етказиб беришда илғор биотехнологик ёндашувларни бирлаштирувчи мураккаб платформага айланди. Ушбу мақолада антиген экспрессияси ва ишлаб чиқариш имкониятларидаги турли муаммоларни бартараф этишдаги ютуқлар геномика ва пангеномикага асосланган келгуси инновацияларга катта имкониятлар очиши ёритилди. Батафсил ушбу ҳаволада танишинг: https://rdcu.be/fqzkP
—
The development of plant-based edible vaccines has evolved from a promising concept of using crops for low-cost, needle-free immunization to a complex platform that integrates advanced biotechnological approaches for effective vaccine delivery. This review highlights significant progress in addressing challenges such as antigen expression and manufacturability, ultimately paving the way for future innovations in vaccine design and deployment informed by genomics and pangenomics.