Kelgusi hosil bugungi parvarish va tizimli yondashuvga bog‘liq
Ayni kunlarda ishchi tashrif bilan Qoraqalpog‘iston Respublikasida bo‘lib turibman. Tashrif davomida Taxiatosh tumanidagi “Charos, Lola” fermer xo‘jaligiga qarashli dala maydonlarida olib borilayotgan agrotexnik tadbirlar bilan tanishdim.
Hududdagi 10 gektar maydonda paxtaning serhosil navlari 76x10 sxema asosida qo‘sh qator usulida ochiq maydonga ekilgan. G‘o‘zani parvarishlash ishlari belgilangan agrotexnik me’yorlar asosida tashkil etilgan.
O‘rganish jarayonida ekinlarning holati ayrim maydonlarda talab darajasida emasligi aniqlandi. Dala sharoitini ko‘zdan kechirar ekanman, agrotexnologik tadbirlarni amalga oshirishda ayrim kamchiliklarga yo‘l qo‘yilganini qayd etdim hamda mavjud muammolarni bartaraf etish yuzasidan mas’ullarga aniq vazifalar yukladim.
Bugungi kunda zamonaviy agrotexnologiyalarni o‘z vaqtida va tizimli ravishda joriy etish yuqori hosildorlikka erishishning eng muhim omillaridan biridir.
Shu bois, g‘o‘zani oziqlantirish va sug‘orishda agrotexnik me’yorlarga qat’iy rioya etish, ekinlarning o‘sishi va rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan omillarni, jumladan, begona o‘tlarni o‘z vaqtida bartaraf etish zarurligini alohida ta’kidladim.
Albatta, kelgusi hosil bugungi parvarish, intizom va tizimli yondashuvga bevosita bog‘liq.
“Shinjon” texnologiyasi Kegeyli dalalarida o‘z samarasini ko‘rsatmoqda
Qoraqalpog‘iston Respublikasiga amalga oshirgan xizmat safari davomida Kegeyli tumanidagi paxta maydonlarida joriy etilayotgan zamonaviy agrotexnologiyalar natijadorligi bilan tanishdim.
Mazkur hududda “Ten Ping Nukus” qo‘shma korxonasi bilan hamkorlikda 40 gektar maydonda xorijiy paxta navlari “Shinjon” texnologiyasi asosida yetishtirilmoqda. E’tiborlisi, chigitlar 76x10 sxema asosida qo‘shqator usulda ekilib, plyonka ostiga olingan.
Ekinlarni oziqlantirish va sug‘orishda to‘liq tomchilatib sug‘orish texnologiyasi qo‘llanilmoqda. Ayni paytda g‘o‘zalarning rivojlanish holati barqaror bo‘lib, ularning o‘sishi qoniqarli darajada kechmoqda.
Dala sharoitlarini ko‘zdan kechirar ekanman, “Shinjon” texnologiyasi amaliyotda o‘z samaradorligini namoyon etayotganini alohida ta’kidladim. Shu bilan birga, g‘o‘zani oziqlantirish va sug‘orishda agrotexnik me’yorlarga qat’iy amal qilish, ekinlarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan omillarni, xususan, begona o‘tlarni o‘z vaqtida bartaraf etish zarurligini qayd etdim.
Tashrif davomida tumandagi kutilgan natijaga erisha olmayotgan “Ernepes Bektursun” fermer xo‘jaligiga qarashli paxta maydonlarini ham ko‘zdan kechirdim. Bu yerda tajribali fermerlar ishtirokida ustoz-shogird an’anasi asosida paxta navlarini yetishtirish ishlari tashkil etilgan.
Paxta navlari qo‘shqator usulda ochiq maydonga ekilgan. Biroq, hosildorlik va rivojlanish ko‘rsatkichlari kutilgan darajada emas. O‘rganish jarayonida tegishli agrotexnologiyalarni zudlik bilan va tizimli ravishda joriy etish zarurligini ta’kidladim hamda bu borada Paxtachilik kengashi olimlari tomonidan ishlab chiqilgan uslubiy qo‘llanma asosida ish olib borish lozimligini qayd etdim.
Shuningdek, mas’ullarga g‘o‘za parvarishi ustidan nazoratni yanada kuchaytirish bo‘yicha tegishli topshiriqlar berdim. Ta’kidlanganidek, ilmiy asoslangan yondashuvlar, to‘g‘ri oziqlantirish va sifatli parvarishlash yuqori hosildorlikka erishishning eng muhim omillaridan biridir.
Картошкачиликда янги босқич: Янгиқўрғонда амалий семинар
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги “Республикада картошка етиштиришни кўпайтириш ва уруғчилигини янада ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–269-сонли қарори ижросини таъминлаш мақсадида ҳудудларда картошка етиштириш ва уруғчилигини ривожлантириш бўйича кўргазмали семинарлари ўтказилмоқда.
Навбатдаги амалий семинар Янгиқўрғон туманидаги "Исковот Ризқ рўз" агрофирмасига қарашли "Анваров Элёр" фермер хўжалигида ташкил этилди.
Унда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги мутасаддилари, Сабзавот, полиз экинлари ва картошкачилик илмий тадқиқот институти Наманган ва Андижон илмий тажриба станциялари раҳбарлари, Уруғчиликни ривожлантириш маркази, Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги, АКИС, картошкачиликка ихтисослаштирилган Сўх ва Булунғур тумани вакиллари ҳамда соҳада фаолият юритаётган фермер хўжаликлари раҳбарлари, агрономлар ҳамда картошкачилик йўналишида фаолият олиб бораётган тадбиркорлар қатнашди.
Семинар давомида картошка етиштиришда илғор агротехнологияларни жорий этиш, юқори ҳосилли ва экспортбоп навларни кўпайтириш, уруғчилик тизимини такомиллаштириш, сув тежамкор технологиялардан самарали фойдаланиш ҳамда соҳадаги мавжуд муаммоларнинг ечимлари муҳокама қилинди.
Шунингдек, иштирокчиларга амалий тажрибалар асосида етиштирилаётган картошка майдонлари кўздан кечирилиб, мутахассислар томонидан зарур тавсиялар берилди.
Маълумот учун жорий йилда туманда жами 3755 гектар майдонда 71122 тонна картошка етиштириш режалаштирилган.
Inkubatordan tayyor mahsulotgacha: Kegeylida zamonaviy parrandachilik namunasi
Qoraqalpog‘iston Respublikasiga xizmat safari doirasida Kegeyli tumanidagi “Kegeyli baraka” naslli parranda xususiy korxonasi faoliyati bilan tanishdim.
Qiymati 120 milliard so‘m bo‘lgan ushbu yirik loyiha hududda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, aholini sifatli parrandachilik mahsulotlari bilan uzluksiz ta’minlashda muhim o‘rin tutmoqda. Korxonada jo‘ja ochish inkubatorlaridan boshlab tayyor parranda go‘shti yetishtirishgacha bo‘lgan barcha jarayonlar yagona va uzviy tizim asosida yo‘lga qo‘yilganiga guvoh bo‘ldim.
Bugungi kunda majmuada 180 ming bosh parranda parvarishlanmoqda. Tarkibidagi 18 ta zamonaviy sex inkubatsiya, parvarishlash va tayyor mahsulot ishlab chiqarishning barcha bosqichlarini qamrab olgan. Shu bilan birga, tuxumchilik yo‘nalishi ham samarali tashkil etilgan bo‘lib, korxonada kuniga 85 ming dona tuxum ishlab chiqarilmoqda.
Ayniqsa, zamonaviy inkubatoriya va jo‘jalarni saralash tizimining joriy etilgani e’tiborimni tortdi. Ishlab chiqarish jarayonlari yuqori sanitariya-gigiena talablari asosida tashkil etilgan, karantin hamda bioxavfsizlik qoidalariga qat’iy amal qilinmoqda.
Korxonada yaratilgan shart-sharoitlar, zamonaviy texnologiyalar va ishlab chiqarish madaniyatini yuqori baholadim. Bugungi kunda ilg‘or texnologiyalar asosida yetishtirilayotgan sifatli oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talab tobora ortib borayotganini inobatga olsak, bunday loyihalarning ahamiyati yanada yaqqol namoyon bo‘ladi.
“Kegeyli baraka” kabi zamonaviy parrandachilik majmualari Qoraqalpog‘iston Respublikasida oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash, aholining parranda go‘shti va tuxum mahsulotlariga bo‘lgan ehtiyojini qondirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish hamda sohaning barqaror rivojlanishiga xizmat qilmoqda.
Kanop yetishtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi
O‘simliklar genetik resurslari ilmiy-tadqiqot instituti Moyli va tolali ekinlar ilmiy-tajriba stansiyasi tomonidan O‘zbekiston sharoitida kanop yetishtirish bo‘yicha agrotexnik tavsiyalar ishlab chiqildi.
Ushbu tavsiyanomada ekinning biologik xususiyatlari, ekish muddatlari, urug‘lik tayyorlash, o‘g‘itlash, sug‘orish, himoya choralari hamda sifatli tola hosili yetishtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar jamlangan.
📌 Qo‘llanma mutaxassislar, fermer va dehqon xo‘jaliklari hamda klaster tashkilotlari uchun muhim amaliy manba hisoblanadi.
Қуйидан — илм чўққисига: Ўзбекистон аграр илми учун янги давр
Илм фақат лаборатория, мақола ёки патент билан чекланмаслиги керак. У фермер даласига, хонадон даромадига, маҳалла тараққиётига ва бозор эҳтиёжига кирганда ҳақиқий кучга айланади.
Таклиф этилаётган янги реверс инновацион молиялаштириш механизми илм йўлини ҳаётнинг ўзидан бошлайди:
фермер ва хонадон платформаси → инсон капитали диагностикаси → лаборатория диагностикаси → грант лойиҳаси → олим ва фермер ҳамкорлиги → биргаликда ишлаб чиқилган технология → даромад → бозор.
Бу ёндашувда фермер фақат истеъмолчи эмас — илмнинг ҳаммуаллифига айланади. Грант эса оддий харажат эмас, илмни ҳаётга, даромадга ва миллий тараққиётга боғлайдиган инвестиция бўлади.
Ўқиш учун (Ўзбекчасини тез кунда газетанинг келгуси нашридан изланг):
https://yuz.uz/ru/news/snizu--k-vershinam-nauki-novaya-innovatsionnaya-tsepochka
—
From the grassroots to the summit of science: a new era for Uzbekistan’s agricultural science
Science should not end with a laboratory, paper, or patent. It becomes a real force when it reaches farmers’ fields, household income, communities, and markets.
The proposed reverse innovation funding mechanism starts from real life:
farmer and household platforms → human-capital diagnostics → laboratory diagnostics → grant design → scientist–farmer co-working → co-developed technology → income → market.
In this model, the farmer is not only a user — the farmer becomes a co-author of science. A grant is not just funding but an investment that connects research with people’s lives, rural incomes, and national development.
Xonqa tumanining Katta Jirmiz hududida faoliyat yuritayotgan “Shohrux Shumkor” fermer xo‘jaligi 10 gektar maydonga erta bahorda kartoshka ekilgan edi.
Agrotexnik tadbirlarning o‘z vaqtida va sifatli amalga oshirilgani natijasida bu yil gektardan o‘rtacha 500 sentnerdan hosil olindi.
— Kartoshka yetishtirish iqtisodiy jihatdan samarali yo‘nalishlardan biri. Ayrim hollarda 5 gektar sholi ekgandan ko‘ra 1 gektar kartoshka ekish ko‘proq daromad keltiradi, — deydi fermer xo‘jaligi rahbari.
Bugungi kunda xo‘jalikda yetishtirilgan sifatli kartoshka mahsulotlari ichki bozorni ta’minlash bilan birga aholi dasturxoniga ham mo‘l-ko‘lchilik ulashmoqda