Navoiyda yaylov o‘simliklari urug‘chiligi bo‘yicha yangi tajriba yo‘lga qo‘yiladi
Navoiy viloyati Konimex tumanidagi Sho‘rko‘l qishlog‘i yaqinida tashkil etilishi rejalashtirilayotgan Buxoro cho‘l yaylov ozuqabop o‘simliklar urug‘chiligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi Navoiy tajriba uchastkasi uchun ajratilgan hududda bo‘ldim.
2000 gektar maydonni egallagan ushbu hududda cho‘l va yaylov sharoitiga mos ozuqabop o‘simliklarni yetishtirish, ularning urug‘larini ko‘paytirish hamda ilmiy-tajriba ishlarini olib borish ko‘zda tutilmoqda.
Loyihaning dastlabki bosqichida 5 gektar maydonda tajriba tashkil etiladi. Har bir gektarda turli preparat va elementlarning o‘simliklar rivojiga ta’siri alohida o‘rganiladi. Jumladan:
• 1 gektar — droja va shakar;
• 1 gektar — boriy kislotasi;
• 1 gektar — kremniy;
• 1 gektar — marganes;
• 1 gektar — aspirin aralashmasi asosidagi tajriba.
Maxsus tayyorlangan suyuqlik va preparatlar tuproqqa ishlov berish hamda o‘simliklarning ildiz tizimini jonlantirish maqsadida qo‘llanadi. Tajriba maydonlariga tegishli o‘simlik urug‘lari ekilib, ularning unishi, rivojlanish dinamikasi va hosildorligi muntazam kuzatib boriladi.
Tajriba yakunlari asosida qaysi preparat yoki element o‘simliklar rivojiga eng yuqori samaradorlik ko‘rsatgani aniqlanadi. Shundan kelib chiqib, samarali yo‘nalish bo‘yicha texnologik tavsiyalar va dastur ishlab chiqiladi.
Loyihada ilmiy-tadqiqot institutlarining ilmiy salohiyatidan samarali foydalanish, yaylov o‘simliklarining mahalliy sharoitga mos turlarini aniqlash va ularning urug‘chiligini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratamiz.
Shuningdek, hududga yaqin qishloqlarda yashovchi aholi va yoshlarni ish bilan ta’minlash hamda daromadlarini oshirish ham loyihaning muhim yo‘nalishlaridan biridir. Mahalliy aholini tajriba maydonlarida yetishtirilgan urug‘lik va ozuqabop o‘simliklarni ko‘paytirish, keyinchalik ularni ishlab chiqarishga joriy etish jarayonlariga keng jalb qilamiz.
Mazkur loyiha orqali yaylov xo‘jaligini rivojlantirish, chorvachilik uchun sifatli ozuqa bazasini kengaytirish va cho‘l hududlarining tabiiy resurslaridan samarali foydalanish uchun yangi imkoniyatlar yaratamiz.
Loyiha doirasidagi ishlarni bosqichma-bosqich va ilmiy asosda tashkil etish, tajriba natijalarini muntazam tahlil qilish hamda o‘zini oqlagan samarali usullarni keyinchalik keng joriy etish bo‘yicha mas’ullarga tegishli topshiriqlar berdim.
Biz bu yondashuvlarni, hosildorlikni oshirish va qo'shimcha daromad olish maqsadida, qisqa muddatlarda joriy etishni rejalashtirdik. Donli ekinlarga yaroviszatsiya usulini 75% joriy etdik, qolganlari 2026 yilda!
Umid qilamanki barcha bir yoqadan bosh chiqaradi!
Bu Uzbekcha animatsiyalar fermerlarimizga maqsadlarimizni tushunishlarida foydali bo'ladi!
-
These new approaches will be applied in Uzbekistan agriculture to boost yields and generate an additional income.
Cold treatment of wheat seeds before planting has been applied in 75% growing area in 2025/2026 growing season, the rest will be implmented in 2026.
I hope, we all work together to implement them shortly!
These animations explained in Uzbek will be useful to our farmers to follow the concept behind these approaches.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Toshkent shahridagi yangi Zamonaviy sanʼat markaziga tashrif buyurib, bu yerda yaratilgan sharoitlar bilan tanishdi.
—
Президент Шавкат Мирзиёев посетил новый Центр современного искусства в Ташкенте и ознакомился с созданными здесь условиями.
🔺Tez o‘sadi, ko‘p biomassa beradi va bir nechta yo‘nalishda foydalanish imkonini yaratadi. Gap Junsao haqida.
🔰Junsao — asosan G‘alladoshlar oilasiga mansub, ko‘p yillik o‘simliklar guruhiga kiradi. Tashqi ko‘rinishi baland bo‘yli, 3-7 metrgacha yetadi.
⬇️Uning asosiy afzalliklari:
🐄Chorvachilik — yashil massasi ozuqa bazasini kengaytirish uchun istiqbolli.
🍄Qo‘ziqorin yetishtirish — poyalaridan substrat tayyorlash mumkin.
🌱Tuproqni himoya qilish — kuchli ildiz tizimi eroziya jarayonlarini kamaytirishga yordam berishi mumkin.
🏭Sanoat — biomassasidan qog‘oz va ayrim qurilish materiallari ishlab chiqarishda foydalanish imkoniyati mavjud.
EKISH SXEMASI
Junsao qalamchalari odatda:
🟢Qator oralig‘i: 60 sm – 1 metr
🟢Qalamchalar oralig‘i: 40–60 sm
🟢Ekish chuqurligi: 5–10 sm
🟢 Qalamchalar gorizontal yoki 45° burchak ostida joylashtiriladi
❗️Ko'paytirish yo'llari:
➡️ qalamcha usulida (kamida 2 ta sog‘lom kurtak (tugun)
➡️ildiz bachkini ko'chirib ekish usulida
🌿Bir marta ekilgan Junsao to‘g‘ri agrotexnik parvarish asosida bir necha yil davomida qayta hosil berishi mumkin.
📹Junsao qanday ko‘paytiriladi, qanday ekiladi va undan qanday foydalanish mumkin? Batafsil videoda!
🔗Urug'chilikni rivojlantirish markazining ijtimoiy tarmoqdagi rasmiy sahifalari
📱WWW 📱Facebook 📱Instagram 📱Telegram 📱Youtube
Yaylovlar mahsuldorligini oshirish — chorvachilik rivojining muhim sharti
Navoiy viloyatiga ishchi tashrifim davomida Tomdi tumanidagi chorvachilikka ixtisoslashgan xo‘jaliklar faoliyati, yaylovlardan samarali foydalanish va ozuqa bazasini mustahkamlash masalalarini o‘rgandim.
O‘rganish jarayonida tumandagi yaylovlarning mavjud holati bilan tanishib, ulardan samarali foydalanish, o‘simlik turlarini ko‘paytirish, chorva mollari sonini oshirish va ularni to‘yimli ozuqa bilan ta’minlash uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish masalalariga e’tibor qaratdim.
Menimcha, chorvachilik samaradorligini oshirishda faqat chorva mollari sonini ko‘paytirish bilan cheklanib qolmaslik kerak. Avvalo, mustahkam ozuqa bazasini shakllantirish, yaylovlarning mahsuldorligini oshirish va degradatsiyaga uchragan maydonlarni qayta tiklash bo‘yicha ilmiy asoslangan agrotexnik yondashuvlarni joriy etish zarur.
Shu nuqtayi nazardan, qishloq xo‘jaligining boshqa yo‘nalishlarida samaradorligini ko‘rsatgan innovatsion usullarni yaylov xo‘jaligida ham sinovdan o‘tkazish bo‘yicha taklif berdim. Xususan, o‘simliklarning o‘sishi va ko‘payishini rag‘batlantiruvchi biologik aralashmalardan foydalanish imkoniyatlarini o‘rganish yuzasidan mutaxassislarga tegishli vazifalarni belgilab berdim.
Mazkur tajribada achitqi, tuproq va suv asosida tayyorlanadigan, foydali mikroorganizmlar ko‘paytirilgan suyuq aralashmadan foydalanish ko‘zda tutilmoqda. Uni yaylov maydonlarida qo‘llash orqali o‘simlik qoplamini tiklash, mavjud o‘simliklarning rivojlanishini rag‘batlantirish va yaylovlarning biologik mahsuldorligini oshirish imkoniyatlarini ilmiy asosda baholash lozim.
Bunday yondashuv, ayniqsa, degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklash, tuproq unumdorligini yaxshilash va tabiiy ozuqa resurslarini ko‘paytirish uchun muhim. Chunki yaylovlarning mahsuldorligi oshsa, chorva mollarini sifatli va yetarli yem-xashak bilan ta’minlash imkoniyati ham kengayadi.
Shu bilan birga, bu ishlarni alohida tajribalar darajasida qoldirmasdan, aniq mezonlar va ilmiy asoslangan yondashuvlar asosida tizimli tashkil etish kerakligini ta’kidladim.
Buning uchun ilmiy-tadqiqot institutlarining tajribali olimlari va soha mutaxassislarini jarayonga faol jalb etish, hududning tabiiy-iqlim sharoitiga mos, hosildorligi va ozuqaviy qiymati yuqori bo‘lgan o‘simlik turlarini aniqlash va ko‘paytirish bo‘yicha ilmiy izlanishlarni kuchaytirish zarur.
Shuningdek, yaylovlarda yetishtiriladigan o‘simliklarning chorva mollari uchun ozuqaviy qiymatini chuqur o‘rganish muhim. Jumladan, ularning foydalilik darajasi, sifatli yem tayyorlash imkoniyati va ozuqaviy tarkibini ilmiy jihatdan baholash bo‘yicha tadqiqotlarni yo‘lga qo‘yish lozim.
Yaylov — chorvachilikning tabiiy ozuqa manbai. Uni asrash, tiklash va mahsuldorligini oshirish orqali chorvachilikning ozuqa bazasini mustahkamlaymiz.
Biochar — yerga quvvat, fermerga qo‘shimcha daromad
Bekobod tumani "Marziyaxon agro" fermer xo'jaligi rahbari Abdumannon Abdullayev biochardan foydalanish samarasini o‘z tajribasida sinab ko‘rdi. Uning ta’kidlashicha, biochar tuproq unumdorligini oshirishga xizmat qilishi bilan birga, fermer uchun qo‘shimcha iqtisodiy manfaat ham keltirmoqda.
Abdumannon Abdullayev biochar tayyorlash loyihasida faol ishtirok etgani uchun 30 million so‘m karbon mablag‘i xalqaro kompaniya tomonidan xo'jalik hisob raqamiga to'lab berildi. Fermerning aytishicha, bu loyiha yerga foyda keltirish bilan birga, qilingan mehnatdan qo‘shimcha daromad olish imkonini ham bermoqda.
Batafsil fikrlar bilan videoda tanishishingiz mumkin.