Paxtachilikda sifat va hosildorlikni oshirish masalalari muhokama qilindi
Ayni paytda ishchi tashrif bilan Toshkent viloyatida bo‘lib, Oqqo‘rg‘on tumanidagi serhosil paxta navlari yetishtirilayotgan dala maydonlarini ko‘zdan kechirdim.
Tashrif davomida men hududdagi fermerlar va soha mutaxassislari ishtirokida amaliy seminar o‘tkazdim. Unda zamonaviy paxtachilikda agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida va sifatli amalga oshirishning muhim jihatlari atroflicha muhokama qilindi va dala sharoitida amaliy tavsiyalar berdim.
Muloqot chog‘ida men paxta o‘simligining bo‘yi belgilangan agrotexnik talablar asosida bo‘lishi lozimligini alohida ta’kidladim. Shuningdek, bugungi kunda joriy etilayotgan zamonaviy agrotexnologiyalarning afzalliklari hamda rangli plyonkalardan foydalanishning ilmiy va amaliy asoslari haqida batafsil tushuntirish berdim.
Men paxta parvarishida hududlarning tuproq-iqlim sharoitini inobatga olish, to‘g‘ri agrotexnik yondashuvlarni qo‘llash bugungi kunning muhim talabi ekanini qayd etdim. Shu bilan birga, ekinlarni oziqlantirish va sug‘orish jarayonlarida ishlab chiqilgan maxsus uslubiy qo‘llanmalar asosida ish olib borish zarurligini alohida ta’kidladim.
Seminar yakunida men umumiy hosildorlikni oshirish, agrotexnik tadbirlarni belgilangan muddatlarda sifatli bajarish, shuningdek, fermerlar va mutaxassislar o‘rtasida hamkorlik, mas’uliyat va ijro intizomini kuchaytirish yuzasidan tegishli vazifalarni belgilab berdim.
Ilmga tayangan dehqonchilik – yuqori hosilning asosiy omili
Toshkent viloyatidagi safarim doirasida O‘rta Chirchiq tumani “O‘ktam ota” fermer xo‘jaligida bo‘ldim. Daladagi kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, g‘o‘za parvarishida har bir agrotexnik tadbir o‘z vaqtida va ilmiy asosda bajarilishi hosildorlikni belgilovchi eng muhim omildir. Fermerlar bilan muloqotda g‘o‘zani ortiqcha o‘stirib yubormasdan, uning vegetativ va generativ rivojlanishi o‘rtasidagi muvozanatni saqlash yuqori hosil garovi ekanini alohida ta’kidladim.
Shundan so‘ng “Egamberdi karvon” fermer xo‘jaligidagi paxta maydonlarini ham ko‘zdan kechirdim. Bu yerda dala holatini batafsil tahlil qilib, amalga oshirilayotgan agrotexnik tadbirlarni qayta ko‘rib chiqish, mavjud kamchiliklarni tezkor bartaraf etish hamda parvarish ishlarini ilmiy tavsiyalar asosida tashkil etish bo‘yicha mas’ullarga aniq topshiriqlar berdim.
Bugun hududlarda dala seminarlari, o‘quv mashg‘ulotlari va uslubiy tavsiyalar muntazam tashkil etilmoqda. Biroq shuni ham tan olishimiz kerakki, hali barcha fermerlar zamonaviy agrotexnologiyalar va ilmiy yondashuvlarni bir xil darajada qo‘llay olmayapti. Endilikda asosiy vazifamiz — ilmiy tavsiyalarni har bir fermer va dehqongacha sodda, tushunarli va amaliy shaklda yetkazishdir.
Qishloq xo‘jaligida tasodifga o‘rin yo‘q. Har bir qaror ilmiy tahlil, dala kuzatuvi va amaliy tajribaga tayanishi kerak. Faqat shunda biz yerning imkoniyatidan to‘liq foydalanamiz, hosildorlikni oshiramiz va fermerlarimizning daromadini ko‘paytira olamiz.
Ilmga tayangan dehqonchilik — bugunning talabi, ertangi mo‘l hosilning mustahkam poydevoridir.
Paxtachilikda yangi tajriba: rangli plyonkalar va jevamritning samarasi o‘rganilmoqda
Bugun Toshkent viloyatining O‘rta Chirchiq tumanida paxtachilikda qo‘llanilayotgan yangi agrotexnologiyalar bilan yaqindan tanishmoqdaman.
Xususan, “Zero Maks Agro Biznes” fermer xo‘jaligida “Shinjon” navining qo‘shqator usulida, rangli plyonkalar ostida yetishtirilayotgani va tomchilatib sug‘orish texnologiyasi asosida parvarish qilinayotgani quvonarli natijalarni bermoqda.
Meni ayniqsa qizil, yashil va ko‘k rangli plyonkalar ostida ekilgan g‘o‘zalarning rivojlanishi qiziqtirdi. Shu sababli fermerlar bilan birgalikda ularning afzalliklari, ochiq maydondagi ekinlarga nisbatan farqlari va amaliy samaradorligini muhokama qildik. Bunday tajribalarni ilmiy asosda o‘rganish va natijalari ijobiy bo‘lsa, keng joriy etishimiz zarur.
Shu yerning o‘zida dala seminari o‘tkazib, fermerlar bilan yana bir muhim masalaga — jevamritdan foydalanishga alohida to‘xtaldim. Menimcha, har bir fermer xo‘jaligida jevamrit tayyorlanishi va qo‘llanilishi kerak. Bu katta mablag‘ talab qilmaydi, ammo tuproq unumdorligini oshiradi, o‘simlikning sog‘lom rivojlanishiga xizmat qiladi va ayniqsa yog‘ingarchilik mavsumida yaxshi samara beradi.
Mas’ullarga rangli plyonkalar ostidagi g‘o‘za rivojlanishini muntazam monitoring qilish, unuvchanlik, o‘sish sur’ati va hosildorlik ko‘rsatkichlarini ilmiy tahlil qilish bo‘yicha aniq topshiriqlar berdim. Har bir tajriba raqam va tahlil bilan baholanishi kerak. Faqat shunda biz eng samarali texnologiyalarni tanlab, ularni respublika bo‘ylab ommalashtira olamiz.
Ishonchim komilki, ilm-fan, innovatsion agrotexnologiyalar va tabiiy dehqonchilik yondashuvlarini uyg‘unlashtirish orqali paxtachilikda hosildorlikni yanada oshirish, fermerlar daromadini ko‘paytirish va sohaning barqaror rivojlanishini ta’minlashga erishamiz.
Экишга рухсат этилган янги буғдой нави CRISPR геном таҳрири технологияси ёрдамида яратилган бўлиб, унда табиий равишда учрайдиган аминокислота — эркин аспарагин миқдори камайтирилган. Аспарагин нон пишириш, қовуриш, қизартириш ва тост қилиш жараёнларида акриламидга айланади. Акриламид заҳарли модда ҳисобланади ва 2А гуруҳи канцерогени — яъни инсонларда саратон келтириб чиқариши эҳтимол юқори бўлган моддалар қаторига киритилган.
The wheat was developed using CRISPR genome editing to reduce concentrations of free asparagine, a naturally occurring amino acid that converts into acrylamide during baking, frying, roasting and toasting. Acrylamide is toxic and a Group 2a carcinogen (probably cancer-causing in humans).
G’allani o‘z vaqtida yig‘ib olish – dolzarb vazifa
Samarqand viloyatidagi ishchi tashrifim doirasida Payariq tumanidagi “Eri Pro” MCHJga qarashli g‘alla maydonlarini joyiga chiqib ko‘zdan kechirdim.
Dalalarda olib borilgan o‘rganishlar davomida g‘alla to‘liq pishib yetilgani va hosilni yig‘ib olish uchun ayni muddat ekani qayd etildi. Xorijdan keltirilgan navlar alohida maydonlarda aprobatsiya talablari asosida ekilgan bo‘lib, ularning nav tozaligini saqlash hamda sifatini yo‘qotmaslik masalasi alohida ahamiyat kasb etadi.
G‘alla maydonlarida hosilni belgilangan muddatlarda va tezkorlik bilan yig‘ib olish muhim vazifalardan biri ekanini alohida ta’kidladim. Shu bois, hosilning dalada ortiqcha ushlanib qolishi va donning to‘kilib nobud bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik zarurligini qat’iy uqtirdim.
Shuningdek, viloyat va tuman darajasidagi urug‘chilik bo‘yicha mas'ullarga mazkur jarayonni doimiy nazoratga olish, MCHJ mutaxassislari bilan hamkorlikda hosilni qisqa muddatlarda sifatli yig‘ishtirib olish bo‘yicha barcha zarur choralarni ko‘rish yuzasidan aniq topshiriqlar berdim.
Mazkur masalani Payariq tumani hokimi Shunqor Xudayberdiyev bilan ham muhokama qildik. Albatta, tumandagi barcha g‘alla maydonlarida o‘rim-yig‘im ishlarini yuqori sur’atlarda tashkil etish, hosilning nest-nobud bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik hamda har bir donni asrab qolish ustuvor vazifa.