Кўзимизнинг сиз билмаган ва пайқамаган тузилиши ҳақида:
1. Инсон кўзи тахминан 10 миллиондан ортиқ ранг тусларини ажрата олади.
2. Кўриш жараёнида ишлатиладиган маълумотнинг катта қисми мияда қайта ишланади. Кўз фақат ёруғликни қабул қилади, тасвирни эса мия шакллантиради.
3. Кўзнинг қорачиғи (пупилла) ёруғликка жуда тез жавоб беради ва сониянинг бир қисми ичида кенгайиши ёки торғайиши мумкин.
4. Инсон бир кунда ўртача 15–20 минг марта кўзини пирпиратади. Бу кўзни намлаб, уни ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади.
5. Қоронғиликка тўлиқ мослашиш учун кўзга 20–30 дақиқа вақт керак бўлади.
6. Кўз тўр пардасида (ретинада) тахминан 120 миллион та таёқчасимон ва 6 миллионга яқин конуссимон фоторецепторлар мавжуд. Улар ёруғлик, шакл ва рангларни қабул қилади.
7. Кўз танасидаги энг тез ҳаракатланувчи мушаклар билан бошқарилади. Улар бир кунда юз минглаб ҳаракатларни бажаради.
8. Чақалоқлар туғилганда кўзлари орқали кўра олади, аммо уларнинг кўриш қобилияти тўлиқ ривожланмаган бўлади. Биринчи ойлар давомида у тез такомиллашади.
9. Кўз ёши уч хил вазифани бажаради: кўзни намлайди, инфекцияларга қарши курашади ва шох пардани озиқлантиради.
10. Ҳар бир инсоннинг кўз тўр пардасидаги қон томирлари нақши бармоқ изи каби ўзига хосдир. Шу сабабли айрим биометрик тизимларда ретина ёки ирсидан шахсни аниқлаш учун фойдаланилади.
❗️Вояга етмаганларга диний таълим масаласи кўриб чиқилмоқда
Президент администрацияси Диний-маърифий масалалар бўйича департаменти раҳбари Музаффар Комиловнинг маълум қилишича, Ўзбекистонда 18 ёшгача бўлганлар учун диний таълим олиш имкониятини кенгайтириш масаласи ўрганилмоқда.
Унинг сўзларига кўра, ҳозирда амалдаги чекловларнинг сабаблари таҳлил қилиниб, қонунчиликка ўзгартиш киритиш зарурати баҳоланмоқда. Шу билан бирга, ҳар қандай қарор жамият ва оилалар тайёрлиги ҳисобга олинган ҳолда, босқичма-босқич қабул қилиниши таъкидланди.
❓2155-САВОЛ: Қўшнимизникида эркак киши вафот этди. Қўшни аёллар жаноза ўқилмасдан олдин таъзия бўлган хонадонга чиқишлари тўғрими? Чунки таъзия бўлган хонадонда дарвоза олдида эркаклар тизилиб ўтиришади. Аёлларни уларнинг олдидан ўтиши жуда ноқулай. Аёллар жанозадан кейин таъзия билдиришлари мумкинми?
💬ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Мусибат етган хонадон эгаларига таъзия билдириш мустаҳаб амал саналади.
Амр ибн Ҳазм розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Қайси бир мўмин мусибат етган биродарига таъзия билдирса, Аллоҳ унга қиёмат куни улуғлик либосини кийгазади” (Ибн Можа ривояти).
Ҳар бир нарсанинг ўзига хос тартиби бўлгани каби таъзия билдиришнинг ҳам шариат белгилаб берган тартиби бор.
Хусусан, аёллар қўшни хонадонда мусибат бўлиб қолганда таъзия билдиришлари, уларнинг дардларига шерик бўлиб, сабрга чақиришлари, маййитнинг ҳақига истиғфор айтишлари яхши амал ҳисобланади. Чунки мусибат вақтида ҳар бир юпатувчи гап далда беради, мусибатни аритишда ёрдам беради. Лекин бу ҳолатда аёллар эркаклар тўпланган жойда улар билан аралашиб кетмаслиги керак. Яна бир эътиборли жиҳат шуки, аёл ўзи иддада бўлса, таъзия билдириш учун, гарчи қўшнисиникига бўлса ҳам чиқмаслиги зарур.
Бизда одатда маййитга жаноза ўқилгандан кейин барча эркаклар маййитни дафн қилиш учун қабристонга кетадилар ва хонадон улардан фориғ бўлади. Шу пайтда қўшни аёллар чиқиб, мусибатзада аёлларга ҳамдард бўлиб, таъзия билдирсалар, шариат талабини бажарган ҳамда таъзия билдиришни том маънода амалга оширган бўладилар.
Демак, аёлларнинг бир-бирларига таъзия билдиришлари шариатда қўллаб-қувватланади. Фақат бунда номаҳрам эркаклар билан аралашиб кетмаслик, жанозага эргашиб қабристонга бормаслик ва агар иддада бўлса, уйдан чиқмаслик талаб этилади. Валлоҳу аълам.
Ҳотам Асомга дейишди:
Таваккул борасида ишингизни ниманинг асосига бино қилдингиз?
Жавоб берди: “Тўрт нарсага биноан:
1. Ризқимни мендан бошқа емаслигини билганимдан сўнг у хусусда хотиржам бўлдим.
2. Ишимни мендан бошқа амалга оширмаслигини билгач, мен ўша иш билан машғул бўлдим.
3. Ўлим менга тўсатдан етишини билдим ва унга ҳозирлик кўрдим.
4. Ҳамиша Аллоҳнинг кузатувидан холи эмаслигимни билдим ва (гуноҳ маъсият қилишдан Ундан) ҳаё қилдим.
Имом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ бир куни масжид муаззинининг ортида туриб хуфтон намозини ўқидилар. Муаззин «Залзала» сурасини қироат қилди.
Намоз тугаб, одамлар масжиддан чиқиб кетишгач, ичкарида Имом Абу Ҳанифа ва муаззиндан бошқа ҳеч ким қолмади.
Муаззин ҳикоя қилади:
«Абу Ҳанифага назар солсам, у зот чуқур фикрга толиб, оғир-оғир нафас олиб ўтирардилар. Ичимда: "У зотнинг хаёлларини чалғитмай деб туриб чиқиб кета қолсаммикан", дедим ва масжиддан чиқдим. Ичкарида пилиги бор қандил (чироқ) қолганди, унда ҳам жуда озгина мой бор эди. Сўнг тонг отганда қайта келдим...
Қарасам, у зот ҳалиям ўтирган жойларида шундай деяётган эканлар:
«Эй зарра миқдоридаги яхшиликка яхшилик билан мукофот берувчи Зот! Ва эй зарра миқдоридаги ёмонликка (жазосини) берувчи Зот! Қулинг Нўъмонни (Абу Ҳанифани) дўзахдан асра ва уни Ўз раҳматинг кенглигига дохил қил».
Муаззин сўзида давом этади: «Ичкарига кирдим, қарасам, қандил ҳалиям ёниб турарди».
Имом Абу Ҳанифа (вақт ўтганини сезмай, ҳали ҳам хуфтон вақти деб ўйлаб): «Қандилни олмоқчимисан?» дедилар.
Мен: «Эй Имом, тонг отиб бўлди-ку!» дедим.
Шунда Абу Ҳанифа: «Кўрганларингни сир тут (ҳеч кимга айтма)», дедилар.
Сўнг икки ракат (бамдоднинг суннатини) ўқидилар ва хуфтон таҳоратлари билан биз билан бамдод намозини ўқиш учун турдилар. Мен бу воқеани Имом вафот этгунларига қадар ҳеч кимга сўзлаб бермадим».