Телеграм канал «Huquqshunos yordami»

SAVOL: Rotatsiya uchun xodimning roziligi olinishi yoki xodim oldindan xabardor qilinishi shartmi?

JAVOB: Mehnat kodeksida “rotatsiya” tushunchasi mavjud emas. Mehnat kodeksida “xodimni boshqa ishga o‘tkazish” tushunchasi ishlatiladi. MK 138-moddasiga ko’ra, xodim aynan o‘sha ish beruvchida ishni davom ettirganda uning mehnat vazifalarini o‘zgartirish xodimni boshqa ishga o‘tkazish hisoblanadi.

MK 139-moddasiga ko’ra, xodimni boshqa ishga o‘tkazish qaysi muddatga amalga oshirilayotganligiga qarab boshqa ishga o‘tkazish turlari doimiy va vaqtinchaga ajratiladi.

MK 140-moddasiga ko’ra, xodimni boshqa ishga doimiy o‘tkazishga faqat uning roziligi bilan yo‘l qo‘yiladi. Xodimni vaqtincha boshqa ishga o‘tkazish uning roziligi bilan amalga oshiriladi, bundan ushbu Kodeksning 145-moddasiga muvofiq ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolinishi hollari mustasno.

“Rotatsiya” tushunchasi “Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risida”gi qonunda belgilangan https://lex.uz/uz/docs/-6145972

Qonunning 39-moddasiga (Davlat fuqarolik xizmatchisining rotatsiyasi) ko’ra, davlat fuqarolik xizmatchisining rotatsiyasi uning shaxsiy va kasbga oid sifatlarini rivojlantirish, faoliyatining samaradorligini oshirish, rahbar kadrlar zaxirasini shakllantirish hamda korrupsiyaviy xavf-xatarlarning oldini olish maqsadida amalga oshiriladi.

Davlat fuqarolik xizmatchisining rotatsiyasi uni egallab turgan davlat fuqarolik xizmati lavozimiga teng bo‘lgan boshqa lavozimga o‘z roziligi bilan o‘tkazish orqali amalga oshiriladi.

Davlat fuqarolik xizmatida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oldini olish maqsadida majburiy ravishda rotatsiya qilinishi lozim bo‘lgan davlat fuqarolik xizmati lavozimlarining ro‘yxati belgilanadi. Ushbu lavozimlarni egallab turgan davlat fuqarolik xizmatchilarining rotatsiyasi ularning roziligisiz amalga oshiriladi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

❗️ Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi 28 ta harf va 1 ta tutuq belgisidan iborat bo‘ladi
O‘zbekiston Respublikasining “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartirish kiritish haqida”gi Qonuni (O‘RQ–1184-son, 21.10.2026-y.) qabul qilindi.

Qonunga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasida lotin yozuviga asoslangan, 28 ta harf va 1 ta tutuq belgisidan iborat o‘zbek alifbosi joriy etiladi.

🔎 Mazkur o‘zgartirishga muvofiq, alifbo 26 ta harf va 3 ta harflar birikmasi o‘rniga 28 ta harf va 1 ta tutuq belgisidan tashkil topadi.

Alifbo tarkibi:

A a, B b, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Ş ş, Ç ç, T t, U u, V v, X x, Y y, Z z va ’ (tutuq belgisi).

Shuningdek, Qonunda quyidagilar belgilandi:

🔹 Qonun kuchga kirguniga qadar lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosida rasmiylashtirilgan hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlarda takomillashtirilgan harflarning avvalgi shakli mavjud bo‘lishi ularning amal qilishiga va muomalada bo‘lishiga monelik qilmaydi.

🔹 Davlat organlari va tashkilotlarining takomillashtirilgan harflarning avvalgi shakli mavjud bo‘lgan ramziy belgilari va boshqa atributlaridan, ularning binolarida aks ettirilgan davlat gerbining bo‘rtma tasviridan, geografik obyektlarning nomlari tushirilgan peshlavha va ko‘rsatkichlardan hamda Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan boshqa ashyolar va manbalardan ular yaroqsiz holatga kelib qolguniga yoxud Qonun ijrosiga doir chora-tadbirlar dasturida belgilangan muddatga qadar foydalaniladi.

Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgach kuchga kiradi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

SAVOL: Masofaviy taʼlimda oʻqiyotgan talaba 1 stavkadan ortiq ishlashi mumkinmi?
 
Javob: Amaldagi mehnat qonunchiligida masofaviy ta’limda tahsil olayotgan talabaning 1 stavka yoki undan ortiq stavkada ishlashini taqiqlovchi norma mavjud emas.

Biroq Mehnat kodeksining 181-moddasiga ko‘ra, xodim mehnat majburiyatlarini bajarishi lozim bo‘lgan vaqt ish vaqti hisoblanadi. Shu sababli ish vaqti bilan o‘quv mashg‘ulotlari bir vaqtga to‘g‘ri kelmasligi lozim.

Masalan, masofaviy dars mashg‘ulotlari ish vaqtidan tashqari vaqtda o‘tkazilsa, talabaning to‘liq stavkada ishlashiga to‘sqinlik qiluvchi holat mavjud emas.

Agar ish vaqti va o‘quv mashg‘ulotlari ustma-ust keladigan bo‘lsa, Mehnat kodeksining 186-moddasiga muvofiq to‘liqsiz ish vaqti belgilash masalasi yuzaga keladi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

❓ MALAKA TOIFASI UMRBOD SAQLANADIGAN O‘QITUVCHI ATTESTATSIYADAN O‘TA OLMASA, TOIFASI PASAYADIMI?

📝 Savol: Malaka toifasini umrbod saqlab qolish huquqiga ega o‘qituvchi yuqoriroq toifa yoki 70 foizlik ustama olish maqsadida navbatdan tashqari attestatsiyada qatnashib, yetarli ball to‘play olmasa, uning toifasi pasaytiriladimi?

✅ Javob: yo‘q, amaldagi malaka toifasi saqlanib qoladi.

Bu tartib Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 17-sentabrdagi 572-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomda belgilangan.

1️⃣ Navbatdagi majburiy attestatsiyadan ozod etiladi

Nizomning 7-bandiga ko‘ra, malaka toifasini umrbod saqlab qolish huquqiga ega pedagoglar navbatdagi majburiy attestatsiyaga jalb etilmaydi.

2️⃣ Navbatdan tashqari attestatsiyada ixtiyoriy qatnashadi

Ushbu pedagoglar yuqoriroq malaka toifasi yoki ustama olish uchun o‘z xohishiga ko‘ra navbatdan tashqari attestatsiyada ishtirok etishi mumkin.

3️⃣ Yetarli ball to‘play olmasa ham, amaldagi toifasi saqlanadi

Nizomning 44-bandiga asosan, navbatdan tashqari attestatsiyada yetarli ball to‘play olmagan pedagoglarning malaka toifasi pasaytirilmaydi. Ularning amaldagi malaka toifasi va shu toifa bo‘yicha ish haqi saqlanib qoladi.

📌 Xulosa: malaka toifasini umrbod saqlab qolish huquqiga ega o‘qituvchi navbatdan tashqari attestatsiyadan o‘ta olmasa, amaldagi toifasini yo‘qotmaydi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

Intizomiy jazosi bor xodimga KPI bo’yicha nadbavka, ustama bersa bo’ladimi?

JAVOB: MK 299-moddasi 5-qismiga e’tibor bering! Unga ko’ra, intizomiy jazoning amal qilish muddati ichida xodimga nisbatan rag‘batlantirish choralari, shu jumladan mehnatga haq to‘lash tizimiga kirmaydigan va mehnat natijalariga asoslanmagan mukofotlar ham (bayramlar, shu jumladan kasb bayramlari, yubileylar munosabati bilan va hokazolar) qo‘llanilmaydi.

Mehnatga haq to‘lash tizimiga kirmaydigan va mehnat natijalariga asoslanmagan mukofotlar hamda mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlarni chalkashtirmanglar!

Endi MK 299-moddasi 4-qismiga e’tibor bering! Unga ko’ra, ish haqi, mukofotlar, qo‘shimcha to‘lovlar, ustamalar va mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan boshqa to‘lovlar rag‘batlantirish turlari jumlasiga kirmaydi. Intizomiy jazoning amal qilish muddati ichida intizomiy javobgarlikka tortilgan xodimlarga mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlarni to‘lash to‘g‘risidagi masala mukofotlash haqidagi tegishli nizomlarda hal qilinadi.

Siz savolda so’ragan KPI bo’yicha nadbavka, ustama rag‘batlantirish turlari jumlasiga kirmaydi hamda intizomiy jazosi bor xodimlarga ham taqdim qilinadi. Lekin tashkilotning mukofotlash haqidagi tegishli nizomlarida intizomiy jazoning amal qilish muddati ichida intizomiy javobgarlikka tortilgan xodimlarga mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlarni to’lamaslikni nazarda tutilishi mumkin.

Demak, bundan xulosa qilamizki, agar tashkilotning mukofotlash haqidagi tegishli nizomlarida alohida qoida belgilanmagan bo’lsa, intizomiy javobgarlikka tortilgan xodimlarga mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlar to’lanadi.

Diqqat! "Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risida"gi Qonun 47-moddasiga ko'ra, davlat fuqarolik xizmatchisining intizomiy javobgarlikka tortilishi unga nisbatan rag‘batlantirish choralari qo‘llanilishini bekor qilmaydi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

Pedagog xodimlar farzandlari uchun kontrakt chegirmasiga ariza berish tartibi

Davlat oliy ta’lim tashkilotlarida tahsil olayotgan pedagog xodimlarning farzandlari to‘lov-kontrakt summasiga chegirma olish uchun onlayn ariza topshirishlari mumkin.

Buning uchun kontrakt.edu.uz axborot tizimiga kirib, tegishli xizmatni tanlash hamda talab etilgan ma’lumotlarni kiritgan holda arizani tasdiqlash lozim.

🎥 Ariza topshirish tartibi bilan yuqoridagi videoyo‘riqnoma orqali tanishishingiz mumkin.

📋 Pedagogik faoliyat bilan bogʻliq lavozimlar roʻyxati

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii

SAVOL: Xodim ta’tilga chiqmaslik huquqiga egami? Ish beruvchi ham rozi, xodim ham tilxat yozib berdi ta’tilga chiqmaslikka.

JAVOB: Bu mehnat qonunchiligiga zid hisoblanadi. MK 230-moddasiga ko‘ra, har yilgi mehnat ta’tili har yili, ushbu ta’til berilayotgan ish yili tugaguniga qadar berilishi kerak.

Ishlab chiqarish xususiyatiga ega sabablarga ko‘ra joriy yilda har yilgi mehnat ta’tilini to‘liq berish imkoni bo‘lmagan alohida hollarda xodimning roziligi bilan ta’tilning 14 kalendar kundan ortiq bo‘lgan qismi keyingi ish yiliga ko‘chirilishi mumkin bo‘lib, ushbu yil davomida undan foydalanilishi shart.

O‘n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimlarga, nogironligi bo‘lgan xodimlarga har yilgi mehnat ta’tilini, shuningdek ushbu Kodeksning 481 va 483-moddalarida ko‘rsatilgan har yilgi qo‘shimcha ta’tillarni bermaslik taqiqlanadi.

MK 225-moddasiga ko‘ra, ish yili deganda xodimning muayyan ish beruvchida 12 oyga teng bo‘lgan va haqiqatda ish boshlangan sanadan e’tiboran hisoblab chiqariladigan ish davri tushuniladi.

Masalan, xodim bugundan 04.09.2025 dan ish boshladi. Uning ish yili 04.09.2025 dan 03.09.2026 gacha bo‘ladi. Bizning misolda har yilgi mehnat ta’tili ta’til berilayotgan ish yili tugaguniga qadar ya’ni 03.09.2026 gacha ( shu kuni ham) berilishi kerak. ❗️ Ko‘pchilik mana shu o‘rinda kalendar yilga chalg‘ib ketib, xodimni 31-dekabrgacha ta’tilga chiqarsam bo‘ladi deb, xato o‘ylashadi. Ya’ni xodimni kalendar yil tugagunga qadar emas, xodimning ish yili tugaguniga qadar ta’tilga chiqarish shart ekan.

Agar ish beruvchi ushbu qoidalarga rioya qilmasa, MJTK 49-moddasiga ko‘ra, mansabdor shaxs tomonidan mehnat va mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish, bazaviy hisoblash miqdorining 5 baravaridan 10 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik ma’muriy jazo chorasi qo‘llanilganidan keyin bir yil davomida takroran sodir etilgan bo‘lsa, bundan bila turib g‘ayriqonuniy ishdan bo‘shatish mustasno, bazaviy hisoblash miqdorining 10 baravaridan 15 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.

@Huquqshunos_yordami

Savol yuborish uchun 👇👇

@Online_maslaxatchii