Уаһабилердің айтатынындай бар екен. Менің миым кәләммен, логикамен, философиямен уланып кеткен екен.
Бір кинонын үзіндісін көріп қалсам, ішінде "Боги" деген сөзді естісем немесе бір адамды "Құдай" деп көрсетсе, міндетті түрде миымда:
- ол Құдай болса неге формасы бар? Неге кеңістіктен орын алады? Неге оған уақыт әсер етеді? Неге оның ені, ұзындығы, биіктігі бар? Неге ол дыбыспен сөйлейді? Неге ол ауа жұтады? Неге ол денеге, мүшеге мұқтаж? Мұқтаж болмаса неге жаратылыстың сипатын қабылдайды?
Егер формасы, пішіні бар болса, демек басқа біреу оның сондай болғанын қалады. Демек ол Құдай емес.
Неге ол абсольютті күшке ие емес? Неге ол адамдармен соғысарда қару-жараққа мұқтаж?
Оның денесі бар, ол өзгереді. Ал әрбір өзгеруші - жаратылған. Бұл қағида. Ал Жаратылған ол Құдай емес. Құдай өзгермейді...
Дініміздегі әрбір үкімге құран мен сүннеттен тікелей дәлел сұрай беру дұрыс емес.
Алланың шариғатын құран және сүннетпен, яғни наспен ғана шектеу күпірлік болады. Себебі наспен ғана шектелу - Алланын шариғаты адамның бүкіл өмірін қамтымайды деген мағынаға алып барады.
Шейх Салах әбу әл-Хадж.
Түсіндірме:
Шариғи мәселелердің бәріне құран мен сүннеттен тікелей дәлел табу мүмкін емес. Сол үшін көптеген сұрақтардың жауабын ғалымдар құран мен сүннетке сүйене отырып, иджтихад жасап, қағида қалыптастырып, соған сәйкес жауап беріп отырған. Яғни көптеген сұрақтардың жауабы муджтахидтің құран мен сүннеттен алынған түсінігі және соған негізделген қагидалар арқылы алынған.
Кейбір ғалымдардың өмір баяны(сира) жайлы бірнеше бет парақтар жазылған. Бірақ ол ғалымдардан кітап қалмаған. Ал кейбір ғалымдар бар, өмір баяны жайлы өте аз, бір парақ та жазылмаған, бірақ артынан бірнеше кітап қалған. Олардың кітабін оқу арқылы олардың ұлы имам екенін, білімі теңіз ғалым екенін білеміз.
Сол үшін ғалымдырдың өмірбаянына қарап баға беру дұрыс емес.
Мысалы, имам Матуриди (رحمه الله). Өмір баяны жайлы мәлімет аз болғанымен, артында қалған кітаптары, шәкірттері, ғылыми мұрасы, үмметке тигізген пайдасы орасан зор.
Бүгін Шымкент қаласында, әл-Фәттах мешітінде, шам намазынан кейін имам Ғазалидің (رحمه الله) Тура жолдың бастауы (بداية الهداية) кітабынан дәріс бастаймын. Қатысам деушілерге есігіміз ашық