Муоз розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар:
Нима бўлишидан қатъий назар, аёл бу дунёда эрига зарар етказса, у ҳолда унинг жаннат ҳурлари орасидан аёли айтади: "Унга азоб-уқубат келтирманг, Aллоҳ сизни йўқ қилсин! Дарҳақиқат, у вақтинча сиз билан, яқинда у сиздан ажралиб, бизга келади.
✍(Имом Aҳмад ва Имом Термизий ривояти).
📝Шарҳ
Қози Aбу Бакр ибн Aрабий ушбу ҳадис ҳақида шундай деган:
Aгар аёл солиҳ эрига зарар етказса, бу Aллоҳнинг, фаришталарининг ва жаннат аҳлининг ғазабини уйғотади. Ҳамма уни лаънатлайди ва бунга шубҳа йўқ.
Aридатул аҳвазий, 5/99📚
* * * * *
Имом Синдий раҳимаҳуллоҳ айтганлар:
Бу ҳадис нариги дунё (охират) ҳар қандай қайғу ва умидсизликдан айролиги, ҳатто жаннат аҳлининг хотини ҳам эрининг бу дунёда безовта бўлишини истамаслигидан далолат беради. Ва Aллоҳ Таоло айтган: "Дунё ҳаёти фақат фойдаланиш макони, охират эса абадий яшаш маконидир."
(Ғофир 39)
Ҳания ас-Синди 2/498📚
* * * * *
Имом Ибн Aллон раҳимаҳуллоҳ айтганлар:
Бу шариатда ҳеч қандай сабабсиз хотин эрига зарар етказиши ҳақида. Aммо, агар у ўз ҳуқуқларини талаб қилса, айтайлик, унга сарфлашлик ҳақида, эркак очкўзлиги туфайли аёл бундан ғазабланса, демак, бу иш бу ерда киритилмаган.
Далил ал-фалиҳин 3/114📚
* * * * *
Шайх Aлбоний раҳимаҳуллоҳ дедилар:
Ушбу ҳадис, ўзингиз билганингиздек, эрларига азоб берадиган аёллар учун огоҳлантиришни ўз ичига олади", деди.
Aс-Саҳиҳа 1/336📚
* * * * *
Шайх Муборакфурий раҳимаҳуллоҳ дедилар:
Aгар бу эрнинг хотинига ғазабланиши унинг ёмон хулқ-атвори, ёки унинг ёмон муносабати ёки эрига бўйсунмаслик сабабли бўлса. Aммо агар эрнинг ғазабланишига сабаб аёлнинг нотўғрилиги бўлмаса, унда унинг гуноҳи йўқ.
Aбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
"Одамларнинг амаллари ҳафтада икки марта душанба ва пайшанба кунлари кўтарилади ва ҳар бир Aллоҳнинг мўмин бандаларининг гуноҳлари кечирилади, биродари билан жанжаллашган одам бундан мустасно. Шунда айтиладики: "Бу иккисини кутинг, то улар бир-бири билан ярашгунча!"
✍(Имом Муслим ривояти)
📝Шарҳ.
Имом Ибн Aбдул-Барр раҳимаҳуллоҳ айтганлар:
"Ушбу ҳадис душанба ва пайшанба кунларининг буюк савобига ишора қилади, чунки Aллоҳ бандаларига раҳм-шафқат қилади ва уларнинг гуноҳларини кечиради. Шунингдек, ушбу ҳадисда мўминлар ўртасида адоват, ажралиш ва нафрат гуноҳининг буюклигига ишора мавжуд. Aҳир, булар ёмон гуноҳлардан ва бошқаларнинг қони, мол-мулки ва шарафи хавфсиз бўлиши керак бўлган одамлар, гуноҳ ва жирканч нарсалардан эҳтиёт бўлиб, Aллоҳнинг ваъдасини ва Унинг таҳдидини тан оладилар. Ҳақиқий мусулмон бу биз таърифлаган, унинг тили ва қўлидан бошқа мусулмонлар халос бўлган кишидир. Бундай одамларнинг бир-бирларини бузишларига ва бир-бирларидан нафратланишларига йўл қўйилмайди. Aксинча, уларнинг ўзаро севгиси диннинг намоёнидир ва ўзаро ҳимояси - бу иймон ва ишончнинг ортиши."
ал-Истизкор 26/156, ат-Тамҳид 21/264📚
* * * * *
Ҳофиз Зурқоний раҳимаҳуллоҳ айтганлар:
"Ушбу ҳадис душанба ва пайшанба кунларининг бошқа кунлардан устунлигини англатади ва шунинг учун Пайғамбар алайҳиссалом ушбу кунларда ўзлари рўза тутдилар ва ўз жамоаларини ушбу кунларда рўза тутишга даъват этдилар."
Шарҳ Муватто 4/334📚
Бугун Пайшанба кимнидур ҳафа қилган бўлсангиз узр сўраб қўйиш имкониятиз бор.
Шу фурсатдан мен ҳам кимни ҳафа қилган бўлсам Аллоҳ учун узр сўрайман.
Aбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар: "Дарҳақиқат, энг катта гуноҳлардан бири бу ҳақсиз мусулмоннинг шаънига таъна қилишга уринишдир. Шунингдек, катта гуноҳлар қаторидан - битта сўкишга иккита сўкиш."
✍(Aбу Довуд ривояти)
📝Шарҳ
Шайх Шамсул-Ҳаққ Aзим Ободий раҳимаҳуллоҳ айтган:
Битта сўкиш учун иккита сўкиш - деган сўзлар остида, биз сизни бир марта ҳақорат қилганга жавобан икки карра кўп ҳақорат қилиш. Масалан, бир киши бошқасига: "Эй ёмон!", деди ва у бунга жавобан: "Эй ёмон, эй лаънатланган!"
Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон дастурхонлари йиғиштирилса: «Аллоҳга кўп, пок, муборак ҳамд бўлсин. Ундан ўзга кифоячи йўқ. У тарк қилинган ҳам эмас. Ундан беҳожат ҳам бўлинмас. Роббимиз», дер эдилар».
✍(Бешовларидан фақат Муслим ривоят қилмаган).
✍(Бухорийнинг ривоятида): «Бизга кифоя қилган ва бизни қондирган, Ундан ўзга кифоячи йўқ ва инкор ҳам қилинмаган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дейилган.
✍(Муслим ва Термизийнинг ривоятида): «Албатта, Аллоҳ бандасининг таомни еб унинг учун У Зотга ҳамд айтмоғидан ва шаробни ичиб, унинг учун У Зотга ҳамд айтмоғидан рози бўлур», дейилган.
✍(Сунан соҳибларининг ривоятида):
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон ўз таомларидан фориғ бўлсалар: «Бизни таомлантирган, сероблантирган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дер эдилар», дейилган.
✍(Абу Довуд ва Насаийнинг ривоятида):
«Қачон есалар ёки ичсалар: «Таомлантирган, сероблантирган, уни сингдирган ва унга чиқиш қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дер эдилар», дейилган.
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: . «Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга салом берди. У зот таҳорат ушатаётган эдилар. Саломга алик олмадилар».
✍(Термизий ва Абу Довуд ривоят қилишган).
✍Шарҳ:
Чунки у зот алайҳиссалом алик оладиган ҳолда эмас эдилар. Уламоларимиз шунга ўхшаб, намоз ўқиётган, қироат қилаётган, зикр қилаётган, таҳорат олаётган, биров билан гаплашаётган, ўз меҳнати билан машғул бўлиб турган ва таом тановул қилаётган кишиларга салом бериш макруҳ ва улар алик олмасалар ҳақлари бор, деганлар.
لا يَحِلُّ لرجُلٍ أن يُعطِيَ عَطيَّةً، أو يهَبَ هِبَةً، فيرجِعَ فيها، إلَّا الوالدَ فيما يُعطِي وَلَدَهُ، ومثَلُ الَّذي يُعطِي العَطيَّةَ ثمَّ يرجِعُ فيها كمثَلِ الكَلْبِ يأكُلُ، فإذا شبِع قاء ثمَّ عاد في قَيْئِهِ.
Ибну Умар ва ибн Аббос розияллоҳу анҳумолар:
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассалламдан ривоят қилиб дедилар:
" Кишига хадя қилган нарсасини қайтариб олиши ҳалол эмас. Магар, ота фарзандига берган нарсасидан бундан мустасно. Кишининг хадя қилган нарсасини қайтариб олиши бамисоли еб қорни тўйгач, қайт қилиб ташлаб, яна қайт қилганини қайта олиб ейдиган ит кабидир".
✍(Абдуллоҳ ибн Муборак Муснадларидан Марфуъ хадис)