Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Қачон бирингиз таом еса, «Эй бор Худоё! Буни бизга баракали қилиб бергин. Бизларни бундан яхшиси ила таомлантиргин», десин. Қачон сут ила суғорилса, «Эй бор Худоё! Буни бизга баракали қилиб бергин. Ундан бизга зиёда қилгин», десин. Чунки таом ва шаробдан бирортаси сутчалик кифояли эмас».
✍(Абу Довуд ва Термизий ривоят қилганлар).
📝Шарҳ:
Ушбу сарлавҳа остида келган барча ривоятларда таом еб, шароб ичган банда ўзини ризқлантирган ва сероб қилган Розиқига ҳамду сано,шукрмақтов айтишининг бир неча хил сийғалари келмоқда. Лекин ҳаммасида ҳам, еб-ичган инсон Аллоҳ таолога ҳамд айтиши лозимлиги маъноси бор. Еб-ичгандан кейин ҳамд айтишда Аллоҳ таолонинг ёлғиз Ўзи ризқ берувчи зот эканини эътироф қилиш бор. Шу билан бирга, бу ишда Аллоҳ таолога шукрни доимий янгилаб туриш маъноси ҳам бор. Шукр қилган бандага эса, Аллоҳнинг Ўзи неъматларини зиёда қилиб беришни ваъда қилган. Шу билан бир вақтда, Аллоҳ берган неъматларни ебичиб, улардан баҳраманд бўлиб туриб, у Зотга ҳамд айтмаслик, шукр қилмаслик, ўтакетган нонкўрлик эканини ҳам таъкидлашимиз лозим. Бу бобда келтирилмаган бўлса ҳам, бошқа ҳадиси шарифларда еб-ичиб, ҳамд айтмай туриб кетган одам худди ҳаром таом ёки чўчқанинг гўшти устидан тургандек бўлиши таъкидланган. Шунинг учун еб-ичгандан кейин Аллоҳга ҳамд айтишни ҳеч қачон канда қилмаслик керак. Бизнинг диёрларимизда юқорида ўтган дуолар ичидан «Бизни таомлантирган, сероблантирган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин» деган дуо кенг тарқалган. Ана ўша дуони ёдлаб олиш қийин эмас. Ҳар биримиз овқатдан кейин Аллоҳ таолога ҳамд айтишни канда қилмаслигимиз, болаларимизга, яқинларимизга ҳам ўргатиб боришимиз лозим.
Erkaklar va bolalar uchun
Noldan boshlamoqchi bo'lganlar uchun "Harf" guruhiga qabul boshlandi.
Qatnashmoqchi bo'lganlar:
📩 adminga 🔁aloqaga chiqishingiz mumkin.
📌Eslatmalar:
🔴1. Faqat dars qoldirmasdan, vazifalarni vaqtida bajarib topshiradigan kishilar aloqaga chiqsin;
🔴2. Dars faqat erkakalar uchun va mutlaqo bepul;
🔴3. Ayollar yozmang, bolangiz o'qimoqchi bo'lsa o'zi ovozli yozsin.
➡️Qatnashish niyatidagi yaqinlaringizga yuborishni unutmang!
Alloh taolo hammamizga manfaatli ilm bersin.
Ибн Aббоснинг айтишларича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
Aллоҳни зикр қилинг [1] ва У сизни сақлайди [2]; Aллоҳни зикр қилинг, шунда сиз Уни олдингизда топасиз [3]. Фаровонликда Aллоҳни ёдда тутинг, шунда У сизни қийинчиликда танийди.
✍(Aҳмад Термизий Ҳоким , Aбу Яъло Ибн Aбу Осим Табароний "ал-Кабир" ривояти).
📝Шарҳ.
[1] Яъни унинг фармонлари ва тақиқларига нисбатан.
[2] Яъни У сизни бу дунёда қийинчиликлардан, ёмонликлардан ва йўлиқиши мумкин бўлган ҳар қандай жазодан ҳимоя қилади.
[3] Яъни Aллоҳ Таолонинг ҳақларига риоя қилинг, шунда У сизни бу ва кейинги дунё нафратидан сақлайди.
Ториқ ал-Жўъфий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «У киши Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан «хамр» ҳақида сўраганида, У зот ул кишини у нарсадан қайтардилар ёки ёқтирмадилар. Шунда у: у нарсани тайёрлашини «Мен уни даво учун қиламан», деди. «У даво эмасдир. У дарддир», дедилар».
✍(Муслим, Абу Довуд, Термизий ривоят қилишган).
📝Шарҳ:
Саҳобалардан Ториқ ал-Жўъфий розияллоҳу анҳу хамр тайёрлаш иши билан шуғулланар эканлар. Хамрнинг ҳаром қилингани ҳақида ҳукм собит бўлганидан кейин ҳамма нарса аён бўлди. Хамрга оид ишларни қилиш ҳам ҳаром қилинди. Лекин Ториқ ал-Жўъфий розияллоҳу анҳу яна Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан хамр тайёрлаб сотиш мумкин ёки мумкин эмаслиги ҳақида сўрадилар. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Ториқ ал-Жўъфий розияллоҳу анҳуни хамр тайёрлашдан қайтардилар. Аммо мазкур саҳобий розияллоҳу анҳу хамрни мастлик учун ичишга тайёрламас эканлар, шунинг учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга: «Мен уни даво учун қиламан», деди». Демак, Ториқ ал-Жўъфий розияллоҳу анҳунинг саволи дардга даво учун хамр тайёрласа бўладими, деган маънода экан. Худди шу савол ҳозиргача одамлар орасида тез-тез такрорланиб туради. Баъзилар даво учун бир оз хамр истеъмол қилса бўлар экан, деган гапларни айтган ҳоллари ҳам бўлган. Хамр ҳақидаги бу саволнинг ҳақиқий тўғри жавоби эса Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жавобларидир. «У даво эмасдир. У дарддир» Демак, даво учун бир оз хамр истеъмол қилса бўлар экан, деган гап мутлақо асоссиз. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «хамр» даво эмаслиги ҳақидаги гаплари уни даволаниш мақсадида ҳам истеъмол қилиб бўлмаслигини англатса, «хамр»нинг дард эканини баён қилувчи гаплари илмий мўъжиза бўлиб чиқди. Хамрнинг кўпи ҳам, ози ҳам, маст бўлиш учун ичилгани ҳам, даво учун ичилгани ҳам дарддан иборат эканини илмий тажрибалар собит қилди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бошқа бир ҳадиси шарифларида: «Аллоҳ умматимнинг шифосини унинг учун ҳаром бўлган нарсада қилмас», дейилган. Ушбу ҳақиқатни ҳаммамиз яхшилаб англаб олмоғимиз лозим.
Мана шу иснод билан Набий соллаллоҳу алайҳи вассалламдан ривоят қилинади:
"Агар дўзаҳийларнинг баданидан оқадиган йирингдан бир челаги бу дунёга оқизилса, албатта, дунё аҳлини саситиб юборган бўларди" дедилар.
✍(Абдуллоҳ ибн Муборак Муснадларидан Марфуъ хадис)
Суннатга амал қилиб Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга жаннатда бўлиш.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Эй болам, агар эртаю-кеч бировга нисбатан қалбингда ғиллу ғиш бўлмаслигига қодир бўлсанг, шуни қил», дедилар. Сўнгра яна: «Эй болам, шу менинг Суннатимдир. Ким менинг Суннатимни тирилтирса, батаҳқиқ менга муҳаббат қилган бўлади. Ким менга муҳаббат қилган бўлса, мен билан бирга жаннатда бўлади», дедилар».
📝Шарҳ:
Бу ҳадис ҳазрати Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинмоқда. Маълумки, ҳазрати Анаснинг оналари у кишини Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга ѐшлигиданоқ хизматга берганлар. У киши Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам умрларининг охиригача, ўн йил давомида хизматларида бўлганлар. Шунинг учун ҳам, кўпгина ҳадисларда у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳазрати Анас розияллоҳу анҳуга: «Эй Ғулом! «Эй бола!» «Эй болам!» деб мурожаат қилганларини учратамиз. Ушбу ҳадиси шарифда ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишига «Эй болам!» деб мурожаат қилмоқдалар ва: «Агар эртаю кеч бировга нисбатан қалбингда ғиллу ғиш бўлмаслигига қодир бўлсанг, шуни қил», дедилар». «Ғиллу ғиш» бировнинг жони, моли ва обрўсига астойдил футур етишини тилаш ва унга берилган неъматнинг завол бўлишини қалбдан хоҳлашдир. Демак, ҳар бир мусулмон бировга нисбатан ѐмонликни соғинмаслиги лозим. Ҳеч кимга нисбатан қалбида ғиллу ғиш сақламаслиги керак. Бу ҳақда, иншааллоҳ тегишли бобларда кераклигича сўз юритилади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз насиҳатлари давомида:
«Эй болам, шу менинг Суннатимдир», дедилар. Яъни, бировга нисбатан қалбда ғиллу ғиш бўлмаслиги Муҳаммад соллаллоҳу Суннатларидир. алайҳи васалламнинг «Ким менинг Суннатимни тирилтирса, батаҳқиқ, менга муҳаббат қилган бўлади». Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Суннатларига амал қилиш, айниқса, амали тўхтаб қолган Суннатга қайта амал қилишни бошлаш билан бўлади. Демак, Суннатга амал қилиш, амалдан қолган Суннатни қайта тирилтириш у зот соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган муҳаббатнинг аломатидир.
«Ким менга муҳаббат қилган бўлса, мен билан бирга жаннатда бўлади», дедилар». Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Суннатларига амал қилиш, бу Суннатни маҳкам ушлаш ана шундоқ олий мақомга эриштиради.
Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:
1.Ўзининг кичик ѐшдаги ходими, шогирдига «Эй болам» деб мурожаат қилиш жоизлиги.
2.Иложи борича бировга нисбатан қалбда ғиллу ғиш сақламаслик лозимлиги.
3. Қалбда бировга нисбатан ғиллу ғиш сақламаслик Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламни Суннатларидир.
4 Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Суннатларини тирилтириш, у зотга бўлган муҳаббатдир.
5.Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Суннатлари тирилтирган ва У зотга муҳаббат қилган одам у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга жаннатда бўлади. Мазкур ҳадисга амал қилишга биз мусулмонлар қанчалик муҳтож эканимизни гапириб ўтирмасак ҳам бўлади.
Ушбу бобни ўрганиш давомида Китоб ва Суннатни маҳкам тутиш фарзу вожиб эканини англадик. Бу масала бугунги куннинг энг долзарб масаласи эканини англадик. Лекин Китоб ва Суннатни маҳкам ушлаш осон бўлмайди. Мусулмон олами Китоб ва Суннатдан минг йилдан ортиқроқ даврда аста-секин узоқлашди.Энди уларга қайтиш ҳам тезлик билан амалга ошиши қийин. Фақат Китоб ва Суннатга тўлиқ амал қилиш билангина муваффақиятга эришиш бахт-саодатга мушарраф бўлиш мумкин.
Мана шу иснод билан Набий соллаллоҳу алайҳи вассалламдан ривоят қилинади:
"Агар дўзаҳийларнинг баданидан оқадиган йирингдан бир челаги бу дунёга оқизилса, албатта, дунё аҳлини саситиб юборган бўларди" дедилар.
✍(Абдуллоҳ ибн Муборак Муснадларидан Марфуъ хадис)