Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким бир илмдан сўралсаю, бас, у ўшани яширса, қиёмат куни Аллоҳ уни оловдан бўлган юган билан юганлайди», дедилар».
✍(Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган).
Шарҳ:
Ҳадиснинг ровийлари Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишмиз.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ҳадиси шарифларида илмни яшириш, уни тарқатмасликнинг оқибати ёмон бўлишини баён қилиш билан илмни ёйишга тарғиб қилмоқдалар. Ўтган ҳадисларда барча мўмин-мусулмонлар бир оят бўлса ҳам билган нарсаларини кишиларга етказиш учун ҳаракат қилишлари зарурлиги айтилган эди.
Энди эса, ким илмни беркитса, уни кишиларга етказмаса, қиёмат куни алоҳида азоб билан азобланиши муқаррарлиги маълум қилинмоқда.
Ундай одамни Аллоҳ таоло оловдан бўлган юган билан юганлаб жаҳаннамга солади ва унда яна алоҳида азоб берар экан. Бошқа тузумларда илм ўз эгасининг мулки ҳисобланади.
Олим одам нимани хоҳласа, шуни қилади.
Хоҳласа, бировга ўргатади, хоҳламаса, ўргатмайди.
Исломда эса, илм олимнинг эмас, балки ўша олим яшаётган жамиятнинг мулки ҳисобланади. Олим эса, уни ўзида омонат сақлаб турган одам. Жамият қачон муҳтож бўлиб қолса, олим ўша омонатдаги илмдан бериши лозим. Бермаса, хиёнат қилган бўлади. Бу дунёда қутулиб кетса ҳам охиратда, албатта, жазосини олади. Ўтган бобда олимларнинг фазли ва уларга берилган имтиёзлар ҳақида гап кетган эди. Энди олимларнинг бурч ва масъулиятлари ҳақида сўз бормоқда. Бу ҳадисдан оладиган фойдаларимиз равшан.
Илми бор кишилар ўзларидаги илмни беркитмасдан, сўраб келган, ўрганмоқчи бўлган кишиларга ўргатишлари керак. Агар биров бу йўлда тўсиқ бўлса, барча гуноҳ ўша тўғаноқлик қилган томонга тушади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Жаннат боғлари ѐнидан ўтсангиз сайл қилинг»,дедилар. Мен:
«Жаннат боғлари нимадир?» дедим.
«Масжидлар», дедилар».«Сайл нимадир?» дедим. «Субҳаналлоҳи, вал ҳамду лиллаҳи, ва лаа илаҳа
иллаллоҳу ва Аллоҳу акбар», дедилар».
✍ (Термизий ривоят килган.)
Шарҳ:
Демак, масжидлар жаннатнинг боғлари ҳисобланар экан. Уларнинг ѐнидан ўтганда сайл қилиб,
меваларидан еб қолиш керак. Бундай фойдали сайлни
қилиш қийин эмас — банда «Субҳаналлоҳи, вал ҳамду
лиллаҳи, ва лаа илаҳа иллАллоҳу ва Аллоҳу акбар» деб қўйса, бас.
Жаннат боғларида сайл қилишни истаган одам ушбу улуғ ибораларни ѐд олиб, доимо айтиб юришга
одатланиши керак