Шаддод ибн Авс розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сезгир ўз нафсини тергаган ва ўлимдан кейинни кўзлаб амал қилган одамдир.
Ожиз нафсини ҳавосига
эргаштирган ва Аллоҳдан турли нарсалар орзу қилган одамдир», дедилар».
✍(Термизий, Аҳмад ва Ҳоким ривоят қилишган.)
Шарҳ:
Бошқача айтганда, ўзини билган оқил одам ўзини ўзи тергаб, ҳавойи нафсини жиловлаб, Аллоҳ таоло
кўрсатган чегарада юриб, охират учун амал қилади. Аҳмоқ эса ҳавои нафсига берилиб, Аллоҳ таолонинг айтганини қилмай, У Зотга тавба ҳам қилмай, «Мени авф этишини орзу қиламан», деб юради.
Аллоҳ таоло эса, «Тоатимга
бахиллик қилганга қандоқ қилиб раҳматимни ҳадя қиламан», дейди.
Бу ҳақда Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу: «Ҳисоб қилинишингиздан олдин ўзингизни ўзингиз ҳисоб қилинг ва катта кўрикка зийнатланинг. Бу дунѐда ўзини ўзи тергаганларга ҳисоб енгил бўлади», дер эканлар.
Маймун раҳматуллоҳи алайҳи бўлсалар: «Киши худди шеригини таоминг қаердан, кийиминг қаердан, деб тергагандек, ўзини ўзи тергамагунича тақводор бўла
олмайди», деганлар.
Ҳа, ҳар бир банда ўз нафсини доимо тергайдиган бўлмагунича, тақво, зуҳд ва соликликни даъво қила
олмайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Икки неъмат бор. Одамларнинг кўплари уларнинг қадрига етмаслар. Улар саломатлик ва фароғатдир», дедилар».
✍ (Бухорий ва Термизий ривоят қилишган.)
Шарҳ:
Мўмин одам саломатликнинг қадрига етиб, уни гуноҳларга эмас, ибодат ва савоб ишларг сарфлашга
ҳаракат қилади. Мўмин одам бўш вақтидан ҳам унумли фойдаланади.
У ўзининг бўш вақтини турли бўлмағур нарсаларга эмас, зикр, дуо, Қуръон қироати ва шунга ўхшаш савобли амалларга сарфлайди.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Эй Аллоҳим! Мени мискин ҳолда яшатгин, мискин ҳолда ўлдиргин ва қиѐмат куни мискинлар жамоаси ила
тирилтиргин», дедилар. Шунда Оиша:
«Нима учун, эй Аллоҳнинг расули?» деди. «Чунки улар жаннатга бойлардан қирқ йил олдин
кирадилар. Эй Оиша! Мискинни ҳеч бўлмаса яримта хурмосиз қайтармагин. Эй Оиша! Мискинларга
муҳаббат қилгин ва уларга яқин бўлгин. Ана шунда Аллоҳ қиѐмат куни сени Ўзига яқинлаштиради»,
дедилар».
✍(Термизий ривоят қилган)
Шарҳ: Бу ривоятларда Аллоҳнинг розилигини топган тақводор мискинлар кўзда тутилган. Уларнинг кўнгиллари синиқ бўлади. Улар Аллоҳ таолога қурбат ҳосил қилган бўладилар. Бу ва шунга ўхша ҳадиси
шарифларда фақир фуқаро ва. мискинларга таскин ва уларни сабр-қаноат қилишга даъват бор.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят килинади.
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «кимни бирор иш ташвишга солса: «Йаа залжалали вал икром»ни кўпроқ айтинглар», дердилар».
✍(Имом Термизий ривояти)
Шарҳ:
Бунда ҳам Аллоҳ таолонинг гўзал исмларидан бирини зикр қилиб, улуғлаш бор. Зул Жалол вал Икром — Шараф ва камол эгаси. Карам ва икром эгаси.
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам елкамдан
тутиб туриб:
«Бу дунѐда худди ғарибдек ѐки ўткинчи йўловчидек
бўл. Ўзингни аҳли қабрлардан сана», дедилар».
Ибн Умар: «Қачон кеч киритсанг, сабоҳга интизор
бўлмагин. Қачон тонг отдирсанг, кечқурунга интизор
бўлмагин. Сиҳҳатингдан беморлигингга олгин.
Ҳаѐтингдан ўлимингга олгин», дер эди».
✍(Бухорий ривояти)
Шарҳ: Зухд ва рақоиқ бобида келган барча оят ва
ҳадиси шарифлардаги «дунѐ ҳаѐти»дан мурод, Аллоҳ
таоло ва охиратни эсдан чиқарадиган ҳой-ҳавас ва мол-
дунѐлардир.
Пайғамбар алайҳиссаломнинг бу ҳадиси шарифдаги
«Бу дунѐда худди ғарибдек ѐки ўткинчи йўловчидек бўл.
Ўзингни аҳли қабрлардан сана» деганлари ҳар бир киши
учун доимий керакли эслатмадир. Чунки одам боласи бу
дунѐда боқий қолмаслигини унутган заҳоти унда ҳаром-
харишга, зулмга ва бошқа барча ѐмонликларга қарши
туйғу йўқолади. Оқибатда у киприк қоқмай гуноҳ қилишга
ўтади.
Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни соғинган умматлари учун у зотни қисқача машойиҳлари.
Ҳадисда келган инсон яҳши кўргани билан бирга бўлади ва яна бошқа ҳадисда эса жаннатга кирган инсонлар бу дунёда қилган ишлари ҳақида жаннатга топланиб иймонлашиб ўтиришади дейилган.
Сизлар ва биз ҳам жаннатда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан у зотни ҳадислари ва машойиҳлари ҳақида бу дунёда гаплашиб ўрганганимиз сингари у дунёда ҳам у зотни ёнларида шу мавзуларда суҳбатлашиб ўтириш ҳаммамизга насиб қилсин.
Аллоҳумма амийн..
Абу Хурайра розияллоҳу анҳудан ривоят килинади.
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам «Аллоҳим! Мен Сендан песликдан, жинниликдан, маразликдан ва ѐмон дардлардан паноҳ сўрайман», дер эдилар».
✍(Абу Довуд ва Насаий ривоят қилишган).
📝 Шарҳ:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларининг бу ҳадиси шарифларида олдин ѐмон дардлардан учтасини номи билан алоҳида зикр қилиб туриб, кейин умумлаштирувчи сўз ила паноҳ сўраган эканлар. Албатта, сиҳатсаломатлик катта неъмат, ундан маҳрум бўлишдан паноҳ сўраб туриш керак.