Юқори артериал қон босими (ГБ, САГ) статистикасининг ўсишига қуйидаги асосий омиллар сабаб бўлмоқда:
1. Аҳолининг қариши
Гипертония ривожланиш хавфи ёш ўтиши билан ортиб боради. Вақт ўтиши билан қон томирлари эластиклигини йўқотади ва қаттиқлашади. Дунёда ўртача умр кўриш давомийлиги ортаётгани сабабли, ёш билан боғлиқ қон босими ошишидан азият чекувчилар сони ҳам кўпаймоқда.
2. Тузнинг кўплиги ва «яширин натрий»
Замонавий рацион тузга ўта тўйинган. ЖССТ кунига 5 граммдан (бир чой қошиқ) кўп бўлмаган миқдорда туз истеъмол қилишни тавсия этади, аммо кўпчилик бундан 2–3 баравар кўп истеъмол қилади. Бу тузнинг катта қисми тайёр маҳсулотлар: нон, соуслар, ярим тайёр маҳсулотлар ва фастфудлар орқали кириб келади.
* Механизм: Натрийнинг кўплиги организмда сувни ушлаб қолади, бу эса қон ҳажмининг ошишига ва томир деворларига босимнинг кучайишига олиб келади.
3. Семизлик эпидемияси
Ортиқча вазн қон босими билан бевосита боғлиқ. Ёғ тўқимаси шунчаки энергия захираси эмас, балки қон томирлари тонусини оширувчи гормонлар ишлаб чиқарадиган фаол органдир. Бундан ташқари, юрак каттароқ ҳажмдаги танани қон билан таъминлаш учун кучлироқ ишлашга мажбур бўлади.
4. Гиподинамия (камҳаракат турмуш тарзи)
Компьютерда ишлаш ва транспорт воситаларидан кенг фойдаланиш одамларнинг кам ҳаракат қилишига сабаб бўлди. Жисмоний фаоллик бўлмаганда юрак заифлашади, қон томирлари эса тонусини йўқотади. Мунтазам фаоллик қон томирларини «машқ қилдиришга» ва уларнинг ўз вақтида кенгайишига ёрдам беради.
5. Сурункали стресс
Замонавий дунёда руҳий-ҳиссий юклама жуда юқори. «Стресс гормонлари» (адреналин ва кортизол)нинг доимий ажралиб чиқиши қон томирларининг торайишига ва юрак уришининг тезлашишига олиб келади. Агар стресс сурункали тус олса, вақтинчалик босим ошиши доимий касалликка айланади.
6. Зарарли одатлар
* Алкоголь: Спиртли ичимликларни мунтазам, ҳатто кам миқдорда истеъмол қилиш ҳам қон босимини оширади.
* Чекиш: Никотин қон томирларининг тезкор спазмини келтириб чиқаради ва уларнинг ички деворини (эндотелий) шикастлаб, атеросклероз ривожланишини тезлаштиради.
Хулоса: Бу нима учун муҳим?
Гипертонияни «яширин қотил» деб аташади, чунки у узоқ вақт давомида ҳеч қандай аломат бермаслиги мумкин, лекин шу билан бирга ҳаётий муҳим аъзоларни аста-секин емириб боради:
* Юрак (инфаркт хавфи);
* Мия (инсульт хавфи);
* Буйраклар (буйрак етишмовчилиги);
* Кўзлар (кўриш қобилиятининг пасайиши).
Шу холатлар сизда руй бермаслиги учун доимий чек ап - тўлиқ тиббий текширувдан ўтишни ва ўз саломатлингизга маъсулиятни олишни унутманг. Gano IRT Medicus клиникаси "Интегратив шифокор" лари кўригидан тўлиқ текширувдан ўтиб, керакли тавсияларни олишингиз мумкин
@doctor_dultaev_shodiyor