Телеграм канал «GOSAUDIT.KZ»

Госаудит по полочкам. Как проверяется качество государственного аудита в Казахстане

📌 Чтобы аудит был объективным и корректным, он обязательно проходит внутреннюю проверку качества. Проводят ее аудиторы, которые не участвовали в самой аудиторской проверке, чтобы полностью исключить предвзятость.

Контроль качества строится на следующих принципах:

🔴 независимость – никто не вправе давить на того, кто проводит проверку. Аудитор по качеству работает без внешнего влияния;

🔴 объективность – строгое следование законодательству РК, единый подход ко всем проверкам, никакого конфликта интересов. Каждый вывод должен быть подкреплен документами;

🔴 прозрачность – результаты внутреннего контроля должны излагаться понятно, чтобы любая заинтересованная сторона могла в них разобраться;

🔴 компетентность – проверять качество могут только те, кто обладает необходимыми профессиональными знаниями и навыками;

🔴 достоверность – все выводы должны подтверждаться оригиналами документов или их скан-копиями, а также ссылками на конкретные нормы закона, которые были нарушены.

✔️ Под контроль попадают все этапы аудиторской деятельности и следующие документы:

– материалы предварительного изучения объекта аудита и проект программы аудита;

– проекты аудиторских отчетов с подтверждающими документами, реестры выявленных нарушений, таблицы системных недостатков;

– заключения привлеченных экспертов;

– проекты аудиторского заключения, постановления и предписаний, сводные реестры нарушений;

– отчеты о том, как объекты аудита исполняют выданные рекомендации и предписания.

Иными словами, во время контроля качества государственного аудита проверяется все – от первого шага в рамках проведенной проверки до финального исполнения итоговых поручений. Такой подход гарантирует, что аудит в Казахстане проводится объективно и в соответствии со всеми стандартами.

🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен. Мемлекеттік аудит сапасы қалай тексеріледі?

📌 Аудит объективті әрі сапалы жүргізілуі үшін ол міндетті түрде ішкі сапа бақылауынан өтеді. Бұл бақылауды сол аудитке қатыспаған аудиторлар жүзеге асырады. Осылайша субъективтілік пен біржақтылыққа жол берілмейді.

Сапаны бақылау мынадай қағидаттарға негізделеді:

🔴 тәуелсіздік – тексерісті жүзеге асыратын тұлғаға ешкім қысым көрсете алмайды. Сапа тексерісін жүргізетін аудитор сыртқы ықпалға тәуелсіз жұмыс істейді;

🔴 объективтілік – ҚР заңнамасын қатаң сақтау, барлық тексеруге бір тәсілді қолдану және мүдделер қақтығысына жол бермеу. Әрбір қорытынды тиісті құжаттармен расталады;

🔴 ашықтық – ішкі бақылау нәтижелері кез келген мүдделі тарапқа түсінікті болуы үшін нақты баяндалуы қажет;

🔴 құзыреттілік – сапаны тек қажетті кәсіби білімі мен тәжірибесі бар мамандар ғана тексере алады;

🔴 сенімділік – нәтиже құжаттардың түпнұсқаларымен немесе олардың электрондық көшірмелерімен, сондай-ақ бұзылған заңнама нормаларына нақты сілтемелермен расталуы тиіс.

✔️ Сапаны бақылау барысында аудиторлық қызметтің барлық кезеңі және мына құжаттар тексеріледі:

– аудит объектісін алдын ала зерделеу материалдары және аудит бағдарламасының жобасы;

– аудиторлық есептердің жобалары және оларды растайтын құжаттар, анықталған бұзушылықтардың тізілімдері, жүйелік кемшіліктер кестелері;

– сарапшылардың қорытындылары;

– аудиторлық қорытындының, қаулының және нұсқамалардың жобалары, бұзушылықтардың жиынтық тізілімдері;

– аудит объектілерінің берілген ұсынымдар мен нұсқамаларды орындауы туралы есеп.

Яғни, мемлекеттік аудит сапасын бақылау барысында жұмыстың алғашқы кезеңінен бастап қорытынды тапсырмалардың орындалуына дейін толық тексеріледі. Мұндай тәсіл мемлекеттік аудиттің объективті түрде және барлық белгіленген стандартқа сәйкес жүргізілуіне кепілдік береді.

🚀 @auditpalatasy

В финансовую работу региональных СПК внесены коррективы после аудита ВАП

📌 Частные компании больше не смогут использовать договоры страхования, чтобы обеспечивать свои займы в рамках стабилизации цен на социально-значимые продовольственные товары (СЗПТ). Министерство сельского хозяйства РК утвердило соответствующие поправки по предписанию Высшей аудиторской палаты.

Необходимость принять эту меру была выявлена в результате государственного аудита региональных социально-предпринимательских корпораций (СПК).

Во время проверки выяснилось, что в отдельных случаях договоры страхования сроком на 1 год принимались СПК в качестве обеспечения по займам, выданным на существенно более долгий срок.

Один из таких эпизодов произошел в АО «СПК Актобе»: частному ТОО был выдан заем на 544 млн тенге, несмотря на отсутствие обеспечения обязательств на весь целевой срок. В результате компания не смогла вернуть кредит и СПК была вынуждена принять обязательства по погашению займа перед бюджетом на себя.

Чтобы исключить такие случаи в будущем, ВАП поручила Министерству сельского хозяйства внести поправки в Типовые правила реализации механизмов стабилизации цен на СЗПТ. А именно полностью убрать возможность использования договоров страхования в виде обеспечения по займам.

✔️ На сегодняшний день необходимые изменения уже вступили в силу на основании приказа министра сельского хозяйства. Этот шаг положительно повлияет на финансовую устойчивость региональных СПК и эффективность работы по стабилизации цен на СЗПТ в целом.

Исполнение других поручений и рекомендаций ВАП по итогам госаудита остается на контроле.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палатаның аудитінен кейін өңірлік ӘКК-лердің қаржылық жұмысына түзетулер енгізілді

📌 Жеке компаниялар енді әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру мақсатында сақтандыру шарттарын өз қарыздарын қамтамасыз ету құралы ретінде пайдалана алмайды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы негізінде тиісті өзгерістерді бекітті.

Бұл өңірлік әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларға (ӘКК) жүргізілген мемлекеттік аудит барысында анықталды.

Тексеру кезінде кейбір жағдайларда бір жылға жасалған сақтандыру шарттары ӘКК тарапынан ұзақ мерзімге берілген қарыздарды қамтамасыз ету құралы ретінде қабылданғаны белгілі болды.

Осындай жағдайлардың бірі «Ақтөбе» ӘКК» АҚ-да орын алған. Берілген мерзімде міндеттемелерді қамтамасыз ету кепілінің болмауына қарамастан жеке ЖШС-ға 544 млн теңгеге қарыз берілген. Нәтижесінде компания қарызды қайтара алмай, ӘКК өтеу міндеттемесін өзіне алуға мәжбүр болды.

Мұндай жағдайлар қайталанбас үшін Жоғары аудиторлық палата Ауыл шаруашылығы министрлігіне Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаларды тұрақтандыру тетіктерін іске асырудың үлгілік қағидаларына түзетулер енгізуді тапсырды. Атап айтқанда, қарыздар бойынша қамтамасыз ету ретінде сақтандыру шарттарын пайдалану мүмкіндігін толық алып тастау ұсынылды.

✔️ Бұл өзгерістер ауыл шаруашылығы министрінің бұйрығы негізінде күшіне енді. Бұл қадам өңірлік ӘКК-лердің қаржылық тұрақтылығына және жалпы әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру жөніндегі жұмыстың тиімділігіне оң әсер етеді.

Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның өзге де тапсырмалары мен ұсынымдарының орындалуы бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

🔴🔴🔴🔴🔴🔴🔴🔴 по полочкам. Какие документы принимаются по итогам аудиторских проверок?

📌 По итогам аудита ВАП оформляется несколько видов документов, каждый из которых отвечает за свой уровень оценки и помогает понять, в каком состоянии находятся финансы и управленческие процессы проверяемой организации.

📑 Аудиторский отчет по финансовой отчетности. Это документ, который готовят сами госаудиторы. В нем они письменно отвечают на главный вопрос: можно ли доверять финансовой отчетности. Отчет показывает, достоверны ли цифры и соблюдаются ли правила бухгалтерского учета и составления отчетности по действующему законодательству Казахстана.

📑 Аудиторский отчет. Отражает результаты проверок эффективности и соответствия. Он охватывает конкретный период и показывает, насколько рационально используются ресурсы и соблюдаются ли установленные нормы и требования.

📑 На основе этих двух отчетов формируется аудиторское заключение. Это уже итоговый документ с выводами и рекомендациями. Своего рода «выжимка» аудита, которая помогает понять ключевые проблемы и точки роста.

📑 Отдельно оформляется отчет о результатах внутреннего аудита. Его готовит служба внутреннего аудита, и он фокусируется на практических улучшениях: как доработать процедуры, правила и процессы, чтобы организация работала эффективнее и достигала своих целей.

📑 Если проверяется консолидированная или отдельная финансовая отчетность, возможны два варианта результата. При отсутствии существенных ошибок выдается положительный аудиторский отчет. Если же обнаружены значимые искажения, составляется аудиторский отчет с оговоркой, где указываются выявленные проблемы.

📑 Бывают и более сложные ситуации. Если бухгалтерский учет не ведется или документы утрачены, руководитель органа госаудита выдает предписание восстановить учет в установленный срок и временно приостанавливает аудит. В таком случае по отдельной финансовой отчетности оформляется отчет с отказом от выражения мнения, так как аудиторы просто не могут сделать выводы из-за отсутствия надежных данных.

🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік 🔴🔴🔴🔴🔴
қадам-қадаммен. Аудиторлық тексерулердің қорытындысы бойынша қандай құжаттар қабылданады?

📌 Жоғары аудиторлық палатаның аудиті нәтижесінде бірнеше құжат түрі рәсімделеді. Олардың әрқайсысының бағалау деңгейі әртүрлі. Бұл құжаттар тексерілген ұйымның қаржылық жағдайы мен басқару үдерісінің жай-күйін түсінуге мүмкіндік береді.

📑 Қаржылық есептілік бойынша аудиторлық есеп. Бұл құжатты мемлекеттік аудиторлар дайындайды. Онда қаржылық есептілікке сенім артуға бола ма деген негізгі сұраққа жауап беріледі. Есеп қаржылық көрсеткіштердің дұрыс не бұрыстығын, бухгалтерлік есеп пен есептілікті жасау қағидаларының ҚР-ның заңнамасына сәйкестігін көрсетеді.

📑 Аудиторлық есеп. Бұл құжат тиімділік пен сәйкестік нәтижелерін қамтиды. Ол белгілі бір кезеңді қамтып, ресурстардың қаншалықты ұтымды пайдаланылғанын, белгіленген нормалар мен талаптардың сақталуын көрсетеді.

📑 Осы екі есептің негізінде аудиторлық қорытынды жасалады. Бұл – қорытындылар мен ұсынымдарды қамтитын негізгі құжат. Оны аудиттің өзіндік «қысқаша түйіні» деуге болады, себебі аудиттің басты мәселелері мен даму мүмкіндіктерін жинақтап көрсетеді.

📑 Бұдан бөлек ішкі аудит нәтижелері туралы есеп рәсімделеді. Оны ішкі аудит қызметі дайындайды. Бұл есеп ұйымның тиімді жұмыс істеуі үшін рәсімдерді, қағидаларды және бизнес-процестерді қалай жетілдіруге болатынын көрсетеді.

📑 Егер шоғырландырылған немесе жеке қаржылық есептілікке аудит жүргізілсе, оның нәтижесі екі түрлі болуы мүмкін. Елеулі кемшіліктер анықталмаған жағдайда оң аудиторлық есеп беріледі. Ал маңызды қателіктер анықталса, нақты мәселелері көрсетілген ескертпесі бар аудиторлық есеп жасалады.

📑 Кейбір жағдайлар күрделі болуы мүмкін. Егер бухгалтерлік есеп жүргізілмесе немесе есептік құжаттар жоғалған болса, мемлекеттік аудит органының басшысы есепті белгіленген мерзімде қалпына келтіру туралы нұсқама шығарып, аудитті уақытша тоқтата тұрады. Мұндай жағдайда жеке қаржылық есептілік бойынша пікір білдіруден бас тартылған аудиторлық есеп рәсімделеді. Себебі аудиторлар сенімді деректер болмаған жағдайда қорытынды жасай алмайды.
 
🚀 @auditpalatasy
 

📌 Влияние квазигосударственного сектора на экономику и систему госфинансов по-прежнему остается существенным. При этом темпы реализации Комплексного плана приватизации замедлились, а зависимость квазигоссектора от бюджета усилилась.

В 2025 году направлено 812 млрд тенге, из которых 57% распределены через госзадания. Само госзадание все больше приобретает форму внеконкурсного финансирования подведомственных организаций. В отдельных случаях, на соисполнение передается значительная часть работ и услуг.

Вместе с тем установлено, что субъекты квазигоссектора дополнительно получили 1,4 трлн тенге в рамках госзакупок.

В целом же, по мнению аудиторов, процесс освоения средств в квазигоссекторе сопровождается низким уровнем исполнительской дисциплины и ограниченной результативностью. В частности, на счетах отдельных субъектов по-прежнему скапливаются значительные невостребованные остатки.

Одним из новшеств 2025 года стала интеграция внебюджетных фондов в бюджетный процесс. Однако полноценный учет и данные  об их реальном количестве на сегодня отсутствуют. ВАП считает, что раскрытия информации по 4 внебюджетным фондам – ФСМС, ГФСС, ФКП и СГФ – недостаточно.

Аудиторы также обратили внимание на отсутствие полноценной оценки результативности и транспарентности самих внебюджетных потоков. Парафискальные платежи (обязательные целевые сборы, уплачиваемые физ. и юр. лицами) остаются вне контроля, так как идут за пределами бюджетной системы. Это создает риски, связанные с полнотой их поступлений и адресностью использования.

В завершение своего выступления Алихан Смаилов подчеркнул, что информация об исполнении рекомендаций ВАП в этом году была впервые отражена в отчете Правительства и рассмотрена в Парламенте.

«Высокий уровень их реализации со стороны ответственных госорганов является актуальным вопросом, поэтому наша совместная работа в этом направлении будет продолжена», — заключил он.
 
🚀 @auditpalatasy