Меры против искусственного дробления госзакупок усилены благодаря исполнению поручения ВАП РК
📌 Портал государственных закупок был модернизирован для усиления борьбы против искусственного дробления закупок и обхода конкурентных процедур. Необходимая работа проведена с учетом поручения Высшей аудиторской палаты РК.
В июле 2025 года ВАП проверила эффективность использования бюджетных средств, выделенных на воспитание и подготовку спортсменов, в том числе в сфере спорта высших достижений.
По итогам аудита Министерству финансов было поручено оптимизировать функционал портала госзакупок так, чтобы система автоматически блокировала размещение через электронный магазин закупок однородных товаров на сумму, превышающую установленный законом предел.
Речь о противодействии дроблению закупок, когда единая потребность искусственно разбивается на несколько мелких покупок, каждая из которых укладывается в пороговое значение и не требует проведения конкурентной процедуры. В результате таких действий цена перестает формироваться рынком, теряется экономия на объеме, сужается круг поставщиков, а сами операции распыляются по реестру и становятся менее прозрачными.
Для спортивной отрасли это особенно ощутимо, так как инвентарь и экипировка, приобретенные разными партиями у разных поставщиков, различаются по качеству и характеристикам, а гарантийные обязательства дробятся на несвязанные договоры.
✔️ Однако для запуска автоматической блокировки требовался единый механизм определения однородности товаров: без формального признака система не могла отличить повторную закупку одного и того же от закупки объективно разных позиций. Эта задача была решена внедрением с 1 января 2026 года Общего классификатора товаров, работ, услуг (ОКТРУ). Министерство торговли и интеграции ввело его в применение в качестве национального классификатора технико-экономической информации.
ОКТРУ унифицирует описания товаров, работ и услуг, обеспечивает сопоставимость закупочных данных и снижает риски дублирования, некорректной классификации и формирования избыточных требований в технических спецификациях. Это касается как государственных, так иквазигосударственных закупок. Таким образом, классификатор дает объективное основание для определения однородности товара.
✔️ Параллельно, с 1 января 2026 года, на веб-портале госзакупок было внедрено дополнительное поле по ОКТРУ. Приказом министра финансов классификатор определен одним из справочников, используемых при осуществлении госузакупок, а с 17 августа 2026 года заполнение этого поля стало обязательным.
На сегодняшний день автоматическая блокировка размещения через электронный магазин закупок однородных товаров сверх допустимого предела уже обеспечивается посредством ОКТРУ.
Таким образом, поручение Высшей аудиторской палаты реализовано в полном объеме, а у системы госзакупок появился встроенный барьер против дробления.
ҚР Жоғары аудиторлық палатасының тапсырмасын орындау нәтижесінде мемлекеттік сатып алуды жасанды түрде бөлшектеуге қарсы шаралар күшейе түсті
📌 Сатып алуды жасанды түрде бөлшектеуге және бәсекелестік рәсімдерден айналып өтуге қарсы күресті күшейту мақсатында мемлекеттік сатып алу порталы жаңғыртылды. Бұл Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмасын ескере отырып орындалды.
Жоғары аудиторлық палата 2025 жылғы шілдеде жоғары жетістіктер спортын да қамтыған спортшыларды тәрбиелеу мен даярлауға бөлінген бюджет қаражатының пайдаланылу тиімділігіне аудит жүргізді.
Аудит қорытындысы бойынша Қаржы министрлігіне мемлекеттік сатып алу порталының функционалын оңтайландыру тапсырылды. Жүйе электрондық дүкен арқылы біртекті тауарларды заңда белгіленген шектен асатын сомаға сатып алуды орналастыруды автоматты түрде бұғаттайтын болады.
Бұл жерде сатып алуды бөлшектеуге қарсы іс-қимыл туралы мәселе қозғалып отыр. Мұндай жағдайда бірыңғай қажеттілік бірнеше шағын сатып алуға әдейі бөлінеді, олардың әрқайсына шекті мән белгіленіп, бәсекелестік рәсім өткізуді талап етпейтін болады. Аталған іс-қимыл нәтижесінде баға нарықтық тетіктер арқылы қалыптаспайды, көлем есебінен үнемдеу мүмкіндігі жоғалады, өнім берушілер тобы азайып, операциялардың өзі тізілім бойынша бөлшектенеді де, ашықтығы төмендей түседі.
Спорт саласында аталған әдіс өте өзекті, өйткені әртүрлі өнім берушілерден әртүрлі партиялармен сатып алынған спорт құрал-жабдықтары мен экипировканың сапасы, сипаттамалары өзгеше болуы мүмкін. Ал кепілдік міндеттемелер өзара байланысы жоқ бірнеше шартқа бөлінеді.
✔️ Алайда автоматты түрде бұғаттау тетігін іске қосу үшін тауарлардың біртектілігін анықтайтын бірыңғай тетік қажет болды. Формалды белгі болмаған жағдайда жүйе бір тауарды қайта сатып алуды объективті түрде ерекшеленетін әртүрлі позицияларды сатып алудан ажырата алмайтын еді. Бұл міндет 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің жалпы жіктеуішін (ТЖКҚЖЖ) енгізу арқылы шешілді. Сауда және интеграция министрлігі оны техникалық-экономикалық ақпараттың ұлттық жіктеуіші ретінде қолданысқа енгізді.
ТЖКҚЖЖ тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің сипаттамаларын біріздендіреді, сатып алу деректерінің салыстырмалы болуын қамтамасыз етеді, қайталану, сатып алуды қате жіктеу және техникалық ерекшеліктерде артық талаптардың болу тәуекелдерін төмендетеді. Бұл мемлекеттік сатып алуға да, квазимемлекеттік сатып алуға да қатысты. Осылайша, жіктеуіш тауардың біртектілігін анықтау үшін объективті негіз береді.
✔️ Сонымен қатар 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттік сатып алу веб-порталына ТЖКҚЖЖ бойынша қосымша жол енгізілді. Қаржы министрінің бұйрығымен жіктеуіш мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде қолданылатын анықтамалықтардың бірі ретінде белгіленді, ал 2026 жылғы 17 тамыздан бастап бұл жолды толтыру міндетті болды.
Қазіргі уақытта электрондық дүкен арқылы біртекті тауарларды белгіленген рұқсат етілген шектен асатын көлемде сатып алуды орналастыруды автоматты түрде бұғаттау ТЖКҚЖЖ арқылы қамтамасыз етіледі.
Осылайша, Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмасы толық көлемде орындалды, ал мемлекеттік сатып алу жүйесінде сатып алуды жасанды түрде бөлшектеуге қарсы кіріктірілген тосқауыл пайда болды.
Без «лишних» сопровождающих: после аудита ВАП утвержден новый норматив о спортивных делегациях РК
Министерство туризма и спорта РК утвердило норматив, регулирующий состав делегаций, сопровождающих казахстанских спортсменов на комплексных соревнованиях. Соответствующая работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.
📌 Основанием послужил государственный аудит эффективности использования бюджетных средств, выделенных на подготовку к Олимпийским играм 2020 года в Токио.
В ходе проверки выяснилось, что при формировании национальной делегации отсутствовал утвержденный ориентир: сколько тренеров, врачей, массажистов, психологов, представителей штаба и официальных лиц должно приходиться на одного спортсмена. Численность сопровождающего персонала в каждом случае определялась индивидуально, без единого методологического основания, что не позволяло оценить обоснованность расходов на их командирование.
По итогам аудита ВАП поручила профильному министерству установить оптимальное соотношение количественного состава тренеров, клинико-научной группы, представителей штаба и официальных лиц к числу спортсменов, выезжающих на комплексные спортивные мероприятия. В частности, к ним относятся Олимпийские игры, Азиатские игры и другие крупные соревнования.
✔️ В результате новый норматив был утвержден приказом министра туризма и спорта от 8 июля 2026 года. Теперь составы делегаций будут формироваться по точным установленным пропорциям, что сделает расходы прогнозируемыми и проверяемыми. При этом приоритет отдан специалистам из тренерского и медицинского блоков, напрямую работающим со спортсменами.
В целом принятая мера позволит повысить прозрачность бюджетных расходов, усилить контроль за ними и сократить риск необоснованных трат на спортивные делегации.
«Артық» адамдарсыз: Жоғары аудиторлық палата аудитінен кейін ҚР спорт делегацияларының жаңа нормативі бекітілді
ҚР Туризм және спорт министрлігі кешенді жарыстарда қазақстандық спортшыларға ілесіп жүретін делегациялар құрамын реттейтін норматив бекітті. Тиісті жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша жүргізілді.
📌Бұған 2020 жылы Токиода өткен Олимпиада ойындарына дайындалуға бөлінген бюджет қаражатының пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген мемлекеттік аудит негіз болды.
Тексеру барысында ұлттық делегация құрамын жасақтау кезінде бір спортшыға қанша жаттықтырушы, дәрігер, массажист, психолог, штаб өкілі және ресми тұлға тиесілі болу керектігі жөнінде бекітілген нақты бағдар болмағаны анықталды. Ілесіп жүретін персоналдың саны әр жағдайда жеке айқындалып келген. Бірыңғай әдіснамалық негіз қолданылмаған. Соның салдарынан оларды іссапарға жіберуге жұмсалатын шығындардың негізділігін бағалау мүмкін болмады.
Аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палата бейінді министрлікке кешенді спорттық іс-шараларға, оның ішінде Олимпиада ойындарына, Азия ойындарына және басқа да ірі жарыстарға баратын спортшылар санына шаққанда жаттықтырушылар, клиникалық-ғылыми топ, штаб өкілдері мен ресми тұлғалардың оңтайлы сандық арақатынасын белгілеуді тапсырды.
✔️ Нәтижесінде Туризм жәнеспорт министрінің 2026 жылғы 8 шілдедегі бұйрығымен жаңа норматив бекітілді. Енді делегация құрамы нақты белгіленген арақатынас негізінде жасақталады. Бұл шығындарды алдын ала жоспарлауға және олардың негізділігін тексеруге мүмкіндік береді. Спортшылармен тікелей жұмыс істейтін жаттықтырушы және медицина блогының мамандарына басымдық беріледі.
Қабылданған шара бюджет шығыстарының ашықтығын арттыруға, оларға бақылау жасауды күшейтуге және спорт делегацияларына жұмсалатын негізсіз шығындар тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді.
🗳️ Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов және Палата мүшелері Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының алғашқы сайлауында дауыс берді.
***
🗳️ Председатель Высшей аудиторской палаты Алихан Смаилов и члены ВАП проголосовали на первых выборах депутатов Курултая Республики Казахстан.
КазНУ имени аль-Фараби повысил контроль за использованием бюджетных грантов по итогам аудита ВАП
Казахский национальный университет имени аль-Фараби модернизировал информационную систему «Univer» для повышения контроля за бюджетными грантами и закрепил обязательное повышение квалификации преподавателей не реже одного раза в пять лет. Обе меры приняты по предписанию Высшей аудиторской палаты РК.
📌 В декабре 2025 года ВАП провела госаудит эффективности использования средств, выделенных на развитие высшего и послевузовского образования. По итогам проверки руководству КазНУ было дано предписание, направленное на улучшение академических процессов.
✔️ В первую очередь обновления коснулись университетской информсистемы «Univer». Разработчики расширили функционал платформы, чтобы сделать движение грантовых средств отслеживаемым. Теперь система в обязательном порядке сохраняет неизменяемые исторические данные о студентах и их академической успеваемости. Поскольку сохранение образовательного гранта напрямую зависит от результатов сессии, неизменяемый архив оценок исключает возможность корректировки данных задним числом.
В июле 2026 года платформа «Univer» также прошла комплексную проверку на кибербезопасность: специалисты протестировали сетевую инфраструктуру, проанализировали исходный код и провели нагрузочные испытания. В результате надежность системы подтверждена соответствующими протоколами.
✔️ Вторым важным шагом стало обеспечение непрерывного роста компетенций профессорско-преподавательского состава КазНУ. Ученый совет вуза утвердил новую редакцию Политики по обеспечению качества, дополнительно обновлены правила работы университетского Института повышения квалификации. Оба документа теперь закрепляют за каждым преподавателем обязанность систематически расширять профессиональные знания и проходить курсы повышения квалификации не реже одного раза в пять лет.
Таким образом, оперативное исполнение предписания ВАП позволило значительно повысить контроль за целевым использованием бюджетных средств в КазНУ им. аль-Фараби и гарантировать студентам, что их обучение будет проходить под руководством высококвалифицированных преподавателей.
Работа по исполнению других предписаний и рекомендаций по итогам госаудита продолжается.
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ бюджет гранттарының пайдаланылуына бақылауды күшейтті
Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті бюджет гранттарын бақылауды күшейту үшін «Univer» ақпараттық жүйесін жаңғыртып, кемінде бес жылда бір рет міндетті түрде оқытушылардың біліктілігін арттыруды бекітті. Екі шара да ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша қабылданды.
📌 Жоғары аудиторлық палата 2025 жылғы желтоқсанда жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруді дамытуға бөлінген қаражаттың пайдаланылу тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізді. Тексеру қорытындысы бойынша ҚазҰУ басшылығына академиялық процесті жақсартуға бағытталған бірқатар тапсырма берілді.
✔️ Ең алдымен, университеттің «Univer» ақпараттық жүйесі жаңартылды. Әзірлеушілер гранттық қаражаттың қозғалысын қадағалап отыру үшін платформаның функционалын кеңейтті. Енді жүйе студенттер мен олардың академиялық үлгерімі туралы өзгермейтін тарихи деректерді міндетті түрде сақтап отырады. Білім беру грантын сақтап қалу сессия нәтижелеріне тікелей байланысты болғандықтан, өзгермейтін баға архиві деректерді өткен күнмен түзетуге жол бермейді.
«Univer» платформасы 2026 жылғы шілдеде киберқауіпсіздікке кешенді тексеруден өтті: мамандар желілік инфрақұрылымды сынақтан өткізді, бастапқы кодқа талдау жасады және жүктеме сынақтарын өткізді. Нәтижесінде жүйенің сенімділігі тиісті хаттамалармен расталды.
✔️ Екінші маңызды қадам ҚазҰУ-дың профессор-оқытушылар құрамының біліктілігін үздіксіз арттыру болды. ЖОО-ның ғылыми кеңесі Сапаны қамтамасыз ету саясатының жаңа редакциясын бекітті, университеттің Біліктілікті арттыру институтының жұмыс қағидалары қосымша жаңартылды. Екі құжат та қазір әрбір оқытушыға кемінде бес жылда бір рет біліктілікті арттыру курстарынан өту міндетін жүктейді.
Осылайша, Жоғары аудиторлық палата тапсырмаларын жедел орындау Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да бюджет қаражатының мақсатқа сай пайдаланылуын бақылауды едәуір арттыруға мүмкіндік береді және студенттерге біліктілігі жоғары оқытушылардың жетекшілігімен білім алатындарына кепілдік береді.
Мемлекеттік аудит қорытындылары бойынша берілген басқа да тапсырмалар мен ұсынымдарды орындау жұмыстары жалғасып жатыр.