Телеграм канал «ELTUZ»

13 НАФАР ДИН ТУЖЖОРИ ҚАМАҒДА 20 мингга яқин ноқонуний йўллар билан умрага юбориб анжанчасига кийдирган 13 апрс дин тужжори қамағда. 42 яшар анжанлик хотин “Жалолқудуқ Авиатранс” масъулияти чекланган жамиятида норасмий турагент вазифасини бажариб, жами 19 547 нафар фуқарони жалб қилиб, ноқонуний умра тадбирини ташкил этиб, апрслик бўйича гиннесга кириш минимуни бажариблар ташади. МЧЖ томонидан 2024–2025-йиллар давомида фуқаролардан 22 миллион 846 минг 590 доллар нақд олинган. Бунда давлат ва жамият манфаатларига етказилган жами зарар 1 миллиард 819 миллион сўмдан ортиқ, солиқ ва бошқа йиғимларни тўлашдан бўйин товлаганлик ҳолати бўйича эса 15 миллиард 363 миллион сўмдан ортиқ маблағ ҳисобланган. Ташкилот томонидан Саудия Арабистонига юборилиб, оғир аҳволда ҳеч қандай шароитсиз қолиб кетган 534 киши махсус рейслар орқали олиб келинди. Ҳолат юзасидан 14 нафар шахсга нисбатан Жиноят кодексининг тегишли моддалари билан жиноят иши қўзғатилиб, 13 киши қўлга олинди. Дин тужжорлари қамағда. 👉 ХАБАР БЕРМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ ЁКИ МУРОЖААТ ЙЎЛЛАМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ 💬Telegram |📱Facebook | 🐦Twitter |📱Instagram |📺YouTube

⚡️БИЗНЕС-ОМБУДСМАННИНГ ННТЛАРГА ТАҚДИМНОМА ЁКИ ОГОҲЛАНТИРИШ БЕРИШ ВАКОЛАТИ БОРМИ? Бизга Бизнес-Омбудсман томонидан нодавлат нотижорат ташкилотларига ҳам тақдимнома ва огоҳлантириш бераётганлиги ҳақида хабарлар келиб тушмоқда, маслаҳат беришни сўрашмоқда. Бизнинг билганимиз бунга Адлия вазирлиги ваколатли органлигидир. Давлат органлари билан ННТлар ўртасида мувозанатни сақлаш учун ҳам шундай қилинган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 72-моддасига мувофиқ давлат нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини таъминлайди, уларга жамият ҳаётида иштирок этиш учун тенг ҳуқуқий имкониятлар яратади. Давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятига аралашишига, шунингдек нодавлат нотижорат ташкилотларининг давлат органлари ва мансабдор шахслар фаолиятига аралашишига йўл қўйилмайди. “Нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисида”ги қонунининг 7 моддасига мувофиқ ННТлар ўз аъзолари ва қатнашчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ифодалаш ҳамда ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга. «Нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятининг кафолатлари тўғрисида»ги қонунининг 5-моддасига мувофиқ нодавлат нотижорат ташкилотлари қонунчилик билан тақиқланмаган ҳар қандай фаолият турини ўз уставларида белгиланган мақсадлари доирасида амалга ошириши мумкин. ННТлар ўз фаолиятида давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларидан мустақилдир, қонун ҳужжатларида назарда тутилганидан бошқа ҳолларда уларга ҳисобот бермайди ҳамда уларнинг назорати остида бўлмайди. Нодавлат нотижорат ташкилотларининг фаолиятига тўсқинлик қилиш ёки аралашиш тақиқланади. 10-моддасига мувофиқ нодавлат нотижорат ташкилотлари давлат органларининг ғайриқонуний қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ғайриқонуний ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга. Маъмурий Жавобгарлик Кодексининг 1978-моддасига мувофиқ давлат органларининг мансабдор шахслари томонидан ННТларнинг фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашганлик учун жавобгарлик белгиланган. ЎРҚ-440-сонли қонуннинг 8-моддасига мувофиқ Бизнес-Омбудсманга тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишига доир қонунчиликнинг бузилишига йўл қўйилмаслиги тўғрисида давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахсларига ёзма равишда огоҳлантиришлар эълон қилиш; қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш тўғрисида давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг раҳбарларига белгиланган муддатларда бажарилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиш; маъмурий жавобгарликни келтириб чиқарадиган қонунчилик бузилиши ҳолатлари юзасидан маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида баённомалар тузиш ҳуқуқлари берилган. Мазкур норматив-ҳуқуқий ҳужжатда Бизнес-Омбудсманнинг ННТларга тақдимномалар ва огоҳлантиришлар бериши ваколати мавжудлиги кўрсатилмаган. ННТлар текширув органи эмас, ҳуқуқий таъсир чорасини кўрмайди, ўрганилган тизимли муаммоларни давлат органларига етказади. Шу нуқтаи назардан қараганда Бизнес-Омбудсманнинг ННТлар фаолиятини чеклаб қўядиган тақдимномалари ва огоҳлантиришлари билан келишиб бўлмаслигини таъкидлаб ўтиш лозим. Уставида белгиланган ижтимоий фойдали фаолиятини амалга оширишига тўсқинлик қилиш ҳуқуқий оқибатларга олиб келиши мумкин. Жума кунидаги ўқувларда етказиб қўйинглар, ҳали ҳам погоним бор деб юрган бўлмасин айрим инспекторлар. Бундай ҳолатда ННТ қандай йўл тутиши керак? Прокуратура (ёки бошқа ҲМҚО) органларига шикоят юбориш, бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга шикоят қилиш мумкин. Ваколат доирасидан чиқиб, берилган тақдимномалар ва огоҳлантиришларни бекор қилишни сўраб маъмурий судларга даъво аризаси киритиш мумкин, бунда бождан озод бўлади. Халқаро ташкилотларга мурожаат қилиш мумкин. Бошқа бошқа қутбда бўлса ҳам фойдали балансни топиб ишлаш мумкин. Ҳуқуқшунос Анвар Бозоров 👉 ХАБАР БЕРМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ ЁКИ МУРОЖААТ ЙЎЛЛАМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ 💬Telegram |📱Facebook | 🐦Twitter |📱Instagram |📺YouTube

АДОЛАТ ПУЛЛАНГАН ЖОЙДА ЭКСПЕРТИЗАГА ЖОЙ ҚОЛМАЙДИ Суд-тиббиёт экспертизаси ҳар қандай давлатда адолат тизимининг энг сўнгги ва ҳал қилувчи нуқтаси ҳисобланади. Тергов, прокуратура ёки суд хатога йўл қўйиши мумкин, аммо экспертиза хулосаси ҳақиқатга энг яқин бўлиши керак деган ишонч жамиятда ҳали ҳам мавжуд. Айнан шу ишонч бор экан, суд-тиббиёт экспертизасига берилган ҳар қандай хулоса инсон тақдирига бевосита таъсир қилади. Шу боис бу соҳадаги ҳар қандай коррупция адолатнинг ўзига қилинган хиёнатдир. Сўнгги йилларда турли мамлакатларда олиб борилган журналистик суриштирувлар ва суд ишлари шуни кўрсатадики, суд-тиббиёт экспертизасида коррупция кўпинча якка шахслар эмас, балки тизимли равишда амалга оширилади. Аввал иш бўйича оғир ёки салбий хулоса тайёрланади. Бу хулоса врач, ҳайдовчи ёки гумонланувчи учун жиноий жавобгарлик хавфини юзага келтиради. Шундан кейин эса норасмий “ечим” пайдо бўлади. Пул эвазига хулосани юмшатиш, йўқотиш ёки бутунлай бошқача талқинда тайёрлаш мумкин бўлиб қолади. Бундай тизимнинг энг хавфли жиҳати шундаки, у фақат битта ишни бузиб юбормайди. У барча иштирокчиларни оғзини беркитишга мажбур қилади. Пора берган шикоят қила олмайди, чунки у ўзини ҳам жиноятчи сифатида фош қилиб қўйган бўлади. Пора олган эса жазодан қўрқмайди, чунки тизимнинг ўзи уни ҳимоя қилади. Натижада қўрқув ва жимлик коррупциянинг энг кучли иттифоқчисига айланади. Яна бир оғир муаммо - раҳбарлик лавозимлари ва илмий даражаларнинг пулга сотилишидир. Агар эксперт ёки филиал раҳбари лавозимни сотиб олган бўлса, у ўз ишини холис бажариш ҳақида эмас, сарфлаган маблағни қайтариш ҳақида ўйлай бошлайди. Бу эса экспертиза хулосаларининг сифатини эмас, “ставкалар” ва келишувларни белгилайдиган муҳитни яратади. Бундай шароитда ҳатто ҳалол ходим ҳам тизимга қарши чиқишдан қўрқади ёки унга мослашиб кетишга мажбур бўлади. Халқаро тажриба шуни кўрсатадики, суд-тиббиёт экспертизасидаги коррупция фақат маош пастлиги ёки алоҳида раҳбарлар билан изоҳланмайди. У, аввало, назоратсизлик, ёпиқ қарорлар қабул қилиш амалиёти ва жавобгарликнинг йўқлиги натижасида пайдо бўлади. Экспертиза тизими жамоатчилик ва мустақил институтларга ёпиқ бўлса, алалоқибат манфаатга хизмат қила бошлайди. 👉 ХАБАР БЕРМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ ЁКИ МУРОЖААТ ЙЎЛЛАМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ 💬Telegram |📱Facebook | 🐦Twitter |📱Instagram |📺YouTube

⚡️СУД-ТИББИЁТ ЭКСПЕРТИЗАСИ ПУЛ КОНВЕЙЕРИГА АЙЛАНДИМИ? Суд-тиббиёт экспертизаси ҳар қандай давлатда адолат тизимининг энг нозик ва ҳал қилувчи бўғинларидан бири ҳисобланади. Бу соҳада чиқарилган ҳар бир хулоса врач тақдирини ҳам, гумонланувчининг эркинлигини ҳам, баъзан эса бутун бир оиланинг ҳаётини ҳал қилади. Шу сабабли ҳам суд-тиббиёт экспертизаси мутлақо холис, мустақил ва ҳар қандай манфаатдан холи бўлиши шарт. Аммо Ўзбекистон Республикаси Суд-тиббиёт экспертизаси илмий-амалий марказида сўнгги йилларда шаклланган вазият бу талаблар қоғозда қолиб кетганини кўрсатмоқда. 2024 йилда мазкур марказга директор этиб тайинланган Рўзиев Шерзод Ибодуллаевичдан тизимни ислоҳ қилиш, шаффофлик ва қонунийликни тиклаш кутилган эди. Бироқ мурожаатларда келтирилган маълумотларга кўра, айнан шу даврдан бошлаб коррупция очиқ, тизимли ва марказлашган шакл касб этган. Экспертлар ва врачлар ўртасида “ставкалар”, “келишувлар” ва “йўқотиладиган хулосалар” деган тушунчалар оддий ҳолга айланган. Маълумотларга кўра, врачларга нисбатан бемор ўлими ёки оғир асоратлар билан боғлиқ ҳолатларда дастлаб экспертлар томонидан салбий хулосалар тайёрланади. Бу хулосалар врач учун жиноий жавобгарлик хавфини юзага келтиради. 👉 МАҚОЛАНИ ТЎЛИҚ ЎҚИШ УЧУН (БОСИНГ) 👈

⚡️БЕДИЛШУНОСЛИК ДАРСИ Зи ранги равшан оро баркаш, Бедил! Ҳар к-одам аст, бубар зи хорижам зулмат. Бу байт Мирзо Абдулқодир Бедил қаламига мансуб. Қисқа, аммо маъноси жуда чуқур. Байт матни (маъно жиҳатдан): «Зоҳирингни равшан қилиб безама, Бедил! Агар одам бўлсанг, ичингдаги қоронғуликни тозала.» Бедил бу ерда инсоннинг ташқи кўриниши билан ички ҳолатини қарама қарши қўяди. “Равшан ранг” - ташқи безак, чирой, зоҳирий поклик, одамларга кўринадиган образ. “Хорижим” - инсоннинг ичи, қалби, нияти, маънавий дунёси. “Зулмат” - нафс, ёмон хислатлар, иккиюзламачилик, риё, ғурур. Бедил демоқчики: Фақат ташқи кўринишни чиройли қилиш билан одам комил бўлмайди. Агар сен ҳақиқатан ҳам инсон бўлмоқчи бўлсанг, аввало ичингни покла. Бедил ушбу байти билан ахлоқий ҳақиқатни айтаяпти: Зоҳир ёлғончи бўлиши мумкин, аммо ботин ҳақиқий мезондир. Яъни, одамнинг қиймати унинг кийимида, гапида ёки обрўсида эмас, балки ичидаги нур ёки зулматдадир. Бу байт инсонни ўзига қараб юзлантиради: “Одамларга қандай кўринаётганинг эмас, қандай эканинг муҳим.” 👉 ХАБАР БЕРМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ ЁКИ МУРОЖААТ ЙЎЛЛАМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ 💬Telegram |📱Facebook | 🐦Twitter |📱Instagram |📺YouTube

⚡️ВАҚТ МАШИНАСИ: 7 ЯНВАРЬ - ГАЛИЛЕЙ ЮПИТЕРНИНГ ТЎРТТА ЙЎЛДОШИНИ КАШФ ҚИЛДИ Галилео Галилейнинг 1610 йил 7 январдаги кашфиёти инсониятнинг коинот ҳақидаги тасаввурларини остин-устун қилиб юборган. Бу воқеа нафақат астрономия, балки фалсафа ва диний қарашлар учун ҳам кескин бурилиш нуқтаси бўлди. Гарчи Галилей кашфиётидан олти аср бурун Абу Райҳон Беруний гелиоцентрик тизим ернинг қуёш атрофида айлашини ва бошқа сайёраларнинг атрофида ўз йўлдошлари бўлиши мумкинлигини кашф қилган бўлсада, ундан кейинги олимлар Беруний гипотезаларига қарши назарияларни илгари суриб келишган ва уларнинг бири барча самовий жисмлар ер атрофида айланиши ҳақида эди. Галилей ўзи ясаган 20 карра катталаштирадиган телескопи орқали Юпитерни кузатганда, сайёра яқинида учта (кейинроқ тўртинчи) кичик "юлдуз"ни кўриб қолади. Бир неча кунлик кузатувлардан сўнг, у бу юлдузлар аслида Юпитер атрофида айланаётган йўлдошлар эканини англайди. Ўша пайтда Птолемей назариясига кўра, коинотдаги барча жисмлар фақат Ер атрофида айланиши керак эди. Галилей эса ҳамма нарса ҳам Ер атрофида айланмаслигини исботлади. Бу кашфиёт Коперникнинг "Ер ва бошқа сайёралар Қуёш атрофида айланади" деган назарияси учун кучли далил бўлди. Бу кашфиёт самовий жисмларнинг ҳаракат қонуниятларини математик ҳисоблаш имконини берди. Абу Райҳон Беруний ҳиссаси Галилейдан қарийб 600 йил аввал яшаган буюк ватандошимиз Абу Райҳон Беруний гелиоцентрик тизим (Қуёшнинг марказдалиги) ва коинот тузилиши ҳақида энг илғор фикрларни илгари сурган. Унинг қарашлари Галилей ва Коперник асосий маълумотларни унинг асаридан олган ва бу улар учун маънавий-илмий замин вазифасини ўтаган десак муболаға бўлмайди. Беруний ўзининг "Қонуни Маъсудий" асарида Ернинг ҳаракати ҳақидаги гипотезаларни чуқур таҳлил қилади. Гарчи у давр тақозоси билан (физика қонунлари ҳали тўлиқ кашф этилмагани сабабли) геоцентризм расман рад этилмаган бўлса-да, математик жиҳатдан Ернинг Қуёш атрофида айланишини ва бу ҳисоб-китобларда ҳеч қандай хатолик келиб чиқмаслигини Беруний исботлаган. Беруний юлдузларнинг жуда узоқдалигини ва улар ҳам Қуёш каби иссиқлик тарқатувчи жисмлар эканини тахмин қилган. У Галилейдан аввалроқ "агар Ер ҳаракатланса, нега биз буни сезмаймиз?" деган саволга инерция қонунларига яқин жавоблар излаган. Беруний астрономияни фақат фалсафадан ажратиб, уни аниқ кузатувлар ва математик ўлчовлар асосига қурган. Унинг Ер радиусини ўлчашдаги аниқлиги (6333 км га яқин, замонавий ўлчовлардан фарқи жуда кам) коинот миқёсини тўғри англаш учун асос бўлган. Беруний Ҳиндистон сафари давомида Ой ва юлдузлар ҳаракатини ўрганиб, ернинг тортишиш кучи (гравитация) ҳақида дастлабки фикрларни айтган. У самовий жисмлар бир-бирига боғлиқ ҳолда ҳаракат қилишини тушунган, бу эса кейинчалик Галилейга Юпитер тизимини тушунишга ёрдам берган "механик коинот" ғоясининг бошланиши эди. Хулоса қилиб айтганда Беруний назарий ва математик асосни тайёрлаб берган бўлса, Галилей телескоп ёрдамида бу ғояларнинг амалий исботини (Юпитер йўлдошларини) кўрсатиб берди. 👉 ХАБАР БЕРМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ ЁКИ МУРОЖААТ ЙЎЛЛАМОҚЧИ БЎЛСАНГИЗ 💬Telegram |📱Facebook | 🐦Twitter |📱Instagram |📺YouTube

⚡️ГЛОБАЛ ДУНЁДА ДОНАЛД ТРАМП БЕҚАРОРЛИК ТИМСОЛИ Дональд Трамп президентлиги даврида Американинг мақсадлари, илинж ва якка ҳукмронлик орзулари қалқиб чиқди. АҚШнинг халқаро миқёсдаги бемалолхўжа ҳаракатларини ортиқ «озодлик», «демократия» ва «инсон ҳуқуқлари» деган олийжаноб ниқоб билан яшириб бўлмай қолди. Зиддиятлар кескинлашмоқда. Иккинчи жаҳон урушидан сўнг АҚШ ҳақли равишда дунёнинг киндиги, мамлакатлар тақдирини ҳал қилувчи мутлақ куч деб қаралар эди. Бироқ айни пайтдаги мавҳумлик даврида АҚШнинг якка ҳукмрон имиджи емирила бошлади. АҚШ нуфузига нисбатан шубҳа оралади. Ажабо, шу билан осмон узилиб ерга тушмади, жаҳон тартиби вайрон бўлмади. Иккинчи жаҳон урушидан кейин яратилган институтлар сақланиб қолмоқда, халқаро ташкилотлар фаолият юритмоқда, АҚШ эса ҳали ҳам асосий қудратлардан бири. Бироқ ушбу гегемон ичидаги хусусият ўзгарди — АҚШ маънавий ва сиёсий устворликда узлуксизлик ҳиссини йўқотди. Трампнинг иккинчи муддати билан яна бир бор тасдиқланган “Аввал Америка” мантиғи АҚШнинг глобал тартибни сақлаб туришда, ҳатто бу харажат талаб қилганда ҳам, алоҳида жавобгарликка эга экани ҳақидаги ғояни батамом шубҳа остига қўйди. Энг юқори даражада халқаро мажбуриятлар қадрият эмас, балки исталган пайтда воз кечиш ёки обрўга путур етказишни ҳисобга олмасдан қайта мурожаат қилиш мумкин бўлган восита сифатида баҳолана бошлади. Айнан шу ёндашув бутун тизим учун энг вайронкор сигналга айланди. 👉 МАҚОЛАНИ ТЎЛИҚ ЎҚИШ УЧУН (БОСИНГ) 👈