شخصیتپردازی در داستاننویسی یکی از مهمترین مهارتهایی است که هر نویسنده نوجوان باید یاد بگیرد. داستانی که فقط اتفاقهای هیجانانگیز دارد اما شخصیتهایش ساده و قابل پیشبینی هستند، خیلی زود از ذهن خواننده پاک میشود. اما وقتی یک شخصیت با ترسها، آرزوها، ضعفها و خواستههای متناقض ساخته میشود، تبدیل به کسی میشود که خواننده دوست دارد او را دنبال کند، دربارهاش فکر کند و حتی نگران سرنوشتش باشد....
هاروکی موراکامی یکی از نویسندگان بسیار مدرن است که به خاطر ایدههای تازه، ترکیب واقعیت و خیال، و نگاه متفاوت به زندگی روزمره شناخته میشود.
او در داستانهایش چیزهای معمولی را به اتفاقاتی عجیب تبدیل میکند؛ مثلاً گم شدن یک گربه، یک موسیقی قدیمی یا یک گفتوگوی ساده میتواند شروع سفری رازآلود در ذهن شخصیتها باشد.
ویژگی مهم موراکامی برای نویسندگان:
از اتفاقات کوچک، ایدههای بزرگ میسازد.
مرز بین خواب و بیداری را درهم میشکند.
شخصیتهایی خلق میکند که دنبال یافتن معنای زندگی هستند.
به جای تکرار داستانهای قدیمی، جهانهای تازهای میسازد.
رمانهایی مثل کافکا در کرانه و 1Q84 نمونههایی از این ذهن خلاق و متفاوت هستند.
برای یک نویسنده جوان، موراکامی یادآور این نکته است: ایده تازه همیشه از یک اتفاق عجیب شروع نمیشود؛ گاهی از نگاه تازه به یک اتفاق معمولی متولد میشود.
صحنه ای که پنی روی عرشه قایق گریه میکنه، یکی از احساسیترین و تأثیر گذارترین لحظات انیمیشنهای دیزنی در دوران «Bronze Age» به شمار میره.
انیماتورها عمداً از پالت رنگی آبی و رنگهای سرد و کم اشباع استفاده کردن تا حس عمیق تنهایی، رها شدگی و ناامیدی پنی رو به تصویر بکشن.
برای طبیعی تر شدن احساس غم او، از میشل استیسی(Michelle Stacy)، صداپیشه پنی، خواسته شد دیالوگهاش رو با صدایی آروم، لرزون و آسیب پذیر اجرا کنه تا تنهایی واقعی یک کودک یتیمِ چشم انتظار نجات رو به مخاطب منتقل کنه.🥲🥲
نمود دادن بلاتکلیفی یک نوجوان در داستان ✍️
بلاتکلیفی نوجوان را بهتر است فقط با گفتن «او نمیدانست چه کار کند» نشان ندهید؛ بلکه آن را در رفتار، فکر و انتخابهایش نشان دهید:
تردید در تصمیمها:
چند بار لباسش را عوض میکند، بین دو انتخاب گیر میکند، پیام مینویسد و پاک میکند.
جنگ درونی:
چیزی را میخواهد اما از نتیجهاش میترسد.
«دلش میخواست از خانه بیرون بزند، اما صدای مادرش هنوز در گوشش بود.»
تغییر رفتار:
یک روز پرانرژی است و روز دیگر گوشهگیر؛ گاهی حرف میزند و ناگهان سکوت میکند.
گفتوگو با خود:
نشان دهید ذهنش پر از سؤال است:
«اگر انتخاب اشتباهی کنم چه؟ اگر دیگران مرا نپذیرند چه؟»
نمادسازی:
اتاق شلوغ، دفتر نیمهنوشته، مسیرهای دو راهی، پنجرهای که ساعتها به آن نگاه میکند، میتوانند تصویر بلاتکلیفی او باشند.
نمونه کوتاه داستانی:
«آرین روبهروی دو در ایستاده بود؛ یکی به سمت دانشگاهی که پدرش میخواست، دیگری به سمت رؤیایی که خودش سالها پنهان کرده بود. دستش روی دستگیره مانده بود، اما هنوز نمیدانست کدام در، او را به خودش نزدیکتر میکند.»
مدل موی شخصیت داستانی؛ نشانهای از مسیر تحول او ✍️
مدل مو فقط یک ویژگی ظاهری نیست؛ میتواند مثل یک نشانه داستانی همراه شخصیت تغییر کند و رشد یا سقوط او را نشان دهد.
شروع داستان:
مدل مو میتواند شخصیت را معرفی کند؛ مثلاً موی مرتب و کلاسیک نشاندهنده فردی منظم و کنترلگر باشد، یا موی آشفته نشاندهنده روحیهای شورشی و بیقرار.
در میانه داستان:
تغییر مدل مو میتواند نتیجه یک اتفاق بزرگ باشد؛ شکست، عشق، سفر، از دست دادن کسی یا شروع یک زندگی تازه.
در پایان داستان:
ظاهر جدید شخصیت میتواند نشان دهد که او دیگر همان آدم اول داستان نیست. مثلاً کوتاه کردن موها میتواند نماد رهایی، استقلال یا شروع دوباره باشد.
نمونه معروف:
در داستانها، وقتی قهرمان پس از یک بحران ظاهرش را تغییر میدهد، این تغییر معمولاً نشانه یک تحول درونی است؛ مثل اینکه شخصیت از یک فرد ترسو به انسانی شجاع تبدیل شده است.
نکته نویسندگی:
هر تغییر ظاهری باید یک دلیل داستانی داشته باشد؛ حتی یک تار موی سفید، یک مدل موی تازه یا کوتاه کردن مو میتواند بخشی از سفر شخصیت باشد.
راههای ارتباطی شخصیتهای داستانی با یکدیگر ✍️
شخصیتها فقط با حرف زدن ارتباط نمیگیرند؛ نویسنده میتواند از روشهای مختلف برای نشان دادن رابطه و احساسات آنها استفاده کند:
گفتوگو (دیالوگ) 🗣
مهمترین راه ارتباطی؛ از طریق حرفها، رازها، دعواها و اعترافها شخصیتها را میشناسیم.
زبان بدن 👀
یک نگاه، لبخند، لرزش دست، سکوت یا فاصله گرفتن میتواند حرفهای زیادی بزند.
نامه و پیام ✉️
در داستانهای کلاسیک و مدرن، نامهها و پیامها راهی برای انتقال رازها و احساسات پنهان هستند.
عمل و رفتار 🎭
گاهی یک شخصیت با نجات دادن دیگری یا خیانت کردن، بیشتر از هزار جمله حرف میزند.
خاطرات و ذهن شخصیت 💭
نویسنده میتواند ارتباطهای گذشته، ترسها و علاقههای پنهان شخصیت را از طریق ذهن او نشان دهد.
اشیا و نشانهها 🔑
یک عکس قدیمی، هدیه، انگشتر یا یادگاری میتواند پلی میان دو شخصیت باشد.
فضا و محیط 🌧
مکان ملاقات، زمان و شرایط محیطی هم میتواند نوع رابطه شخصیتها را نشان دهد؛ مثلاً گفتوگویی در یک ایستگاه قطار با گفتوگویی در یک خانه آرام، حس متفاوتی دارد.