Не попадитесь на накрученные каналы! Узнайте, не накручивает ли канал просмотры или
подписчиков
Проверить канал на накрутку
Телеграм канал «Азиз Абидов | Олий суд»
Азиз Абидов | Олий суд
7.6K
0
5.7K
1.9K
0
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жамоатчилик билан алоқалар маркази раҳбарининг расмий канали ————— Официальный канал руководителя Центра по связям с общественностью Верховного суда Республики Узбекистан
Даъво аризаси иқтисодий судга берилгандан сўнг даъвогар даъво баҳосини камайтирса, аввал тўланган давлат божининг ортиқча қисми қайтариладими?
ЖАВОБ:
Умумий қоида бўйича, йўқ. Даъво аризаси судга берилганидан сўнг даъвогар ўз талабларини камайтирганининг ўзи илгари тўланган давлат божининг бир қисмини қайтариш учун асос бўлмайди. Амалдаги Иқтисодий процессуал кодексининг 115-моддасига кўра, давлат божи қонунчиликда белгиланган ҳолларда қайтарилади. Суд ҳужжатида давлат божини тўлиқ ёки қисман қайтариш учун асос бўладиган ҳолатлар кўрсатилади.
Шунингдек, давлат божи тўланган, бироқ судга келиб тушмаган ёки суд томонидан қайтарилган даъво аризалари бўйича ҳам қонунда назарда тутилган тартибда давлат божини қайтариш мумкин. Бу ўринда “даъво баҳосининг камайтирилиши” билан “давлат божининг ортиқча тўланиши”ни бир-биридан фарқлаш керак.
Масалан, корхона судга 500 миллион сўм ундириш ҳақида даъво киритиб, тегишли миқдорда давлат божи тўлади. Кейинчалик даъвогар ўз талабини 300 миллион сўмгача камайтирди. Бундай ҳолатда даъвогар дастлаб 500 миллион сўмлик талабдан келиб чиқиб, тўлаган давлат божининг 200 миллион сўмлик талабга мос келадиган қисмини автоматик равишда қайтариб олиш ҳуқуқига эга бўлмайди. Чунки бож даъво берилган вақтдаги талабдан келиб чиқиб тўланган ва кейинчалик талабнинг камайтирилиши ўз-ўзидан давлат божини қайтаришнинг мустақил асоси ҳисобланмайди.
Масаланинг иккинчи томони ҳам бор; агар шахс қонунчилик бўйича талаб қилинган миқдордан ортиқ давлат божи тўлаган бўлса, бу ҳолат даъво баҳосини кейинчалик камайтиришдан фарқ қилади ва давлат божини қайтариш масаласи қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал қилинади. Яъни судга мурожаат қилиш вақтида бож нотўғри ҳисобланиб, қонунда талаб қилинганидан ортиқча сумма тўланган бўлса, бу ҳолат давлат божини қайтариш учун тегишли ҳуқуқий асос бўлиши мумкин.
Шунинг учун амалиётда қуйидаги икки вазиятни аралаштирмаслик керак:
биринчидан, даъвогар судга мурожаат қилганидан кейин ўз талабини камайтиради. Бунда аввал тўланган давлат божининг бир қисмини қайтариш автоматик тарзда юзага келмайди;
иккинчидан, давлат божи дастлаб қонунчиликда белгиланган миқдордан ортиқча тўланган бўлса, давлат божини қайтариш масаласи алоҳида тартибда кўриб чиқилади.
Демак, даъвогар судга мурожаат қилаётганда даъво баҳосини тўғри аниқлаши ва давлат божини айнан шу баҳодан келиб чиқиб, тўлаши лозим. Чунки кейинчалик даъво талабларини камайтириш давлат божининг тегишли қисмини қайтариш имкониятини автоматик равишда юзага келтирмайди. Давлат божини қайтариш масаласи эса, фақат қонунчиликда назарда тутилган асослар мавжуд бўлгандагина ҳал этилади.