НОЎРИН ТАЛАБ АСОССИЗЛИГИ БОИС СУД УНИ РАД ЭТДИ
Мамлакатимизда бола ҳуқуқларини таъминлашга доир 40 дан ортиқ қонун ва қонуности ҳужжатлари қабул қилинган. Хусусан, 2024 йил 14 ноябрдаги “Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонунда бу борадаги масъуллик ва жавобгарлик чора-тадбирлари белгиланди.
Бироқ тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора томонидан ўтган йил 29 майда Хонқа туманининг Тома маҳалласида истиқомат қилувчи Чарос Мадраҳимова (исм-шарифлар ўзгартирилган) хонадонида ўтказилган тезкор текширув-суриштирув тадбири якунлари юзасидан тергов судига тақдим қилинган факт ва далилларга қараганда, жиддий қонунбузарлик ҳолати содир бўлган.
Гап шундаки, айни хонадон соҳибаси 8 нафар вояга етмаган шахсга диний сабоқ бериш жараёнида уларни қийнаб-дўппослаб келган. Бунинг оқибатида вояга етмаган Б. Юнусов, Б. Ибодуллаев, Д. Давронов, М. Каримов ва Ш. Раҳимовларга турли даражада жароҳат етказилган.
Туман ички ишлар бўлими катта терговчисининг ўтган йил 8 августдаги қарорига асосан, Ч. Мадраҳимова Жиноят кодексининг қийноққа тааллуқли 110-моддаси 2-қисми “а”, “в” бандлари бўйича қўзғатилган жиноят ишига айбланувчи сифатида жалб қилинган. Тергов органи эса, расмий илтимоснома орқали содир қилинган қилмиш ижтимоий жиҳатдан хавфли эканини баён этиб, ҳақиқатни аниқлашга халақит бермаслиги учун гумонланувчига нисбатан қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллашни сўраган.
Янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 27-моддасига мувофиқ, ҳар ким эркинлик ва шахсий дахлсизлик ҳуқуқига эга. Ҳеч ким қонунга асосланмаган ҳолда ҳибсга олиниши, ушлаб турилиши, қамоққа олиниши, қамоқда сақланиши ёки унинг озодлиги бошқача тарзда чекланиши мумкин эмас. Ҳибсга олишга ва қамоқда сақлашга фақат суднинг қарорига кўра, йўл қўйилади.
Ишни тергов судида кўриш жараёнида Конституциямизнинг ана шу талаби эътибор марказига кўчди. Ч. Мадраҳимова муқаддам судланмагани, у содир қилган ҳаракат ижтимоий хавфлилик даражаси ва оғирлик жиҳатидан унча жиддий саналмаган қилмишлар тоифасига мансублигига эътибор қаратилди.
Жиноят-процессуал кодексининг 236-моддасида эҳтиёт чоралари айбланувчининг суриштирув, дастлабки тергов ва суддан бўйин товлашининг олдини олиш, жиноий фаолиятига барҳам бериш, иш бўйича ҳақиқатни аниқлашга тўсқинлик қилишга қаратилган уринишларга йўл қўймаслик, ҳукм ижросини таъминлаш мақсадида қўлланилиши белгиланган.
Шунингдек, ушбу кодекснинг 243-моддасига мувофиқ, судья айбланувчига нисбатан қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиб, уни рад қилиш ва уй қамоғи ёки гаров тарзидаги эҳтиёт чорасини танлаш тўғрисида ажрим чиқаришга ҳақли.
Ишни дастлабки тарзда кўриш жараёнида гумонланувчи ишга ноўрин шубҳа-гумонлар остида жалб этилгани аён бўлди. Чунончи, у аввал судланмагани, оилавий аҳволи, уч нафар фарзандни тарбиялаётгани, муқим яшаш жойига эга экани, дастлабки тергов органининг чақирувига асосан етиб келгани, бундай ножоиз ҳолат муқаддам кузатилмагани, мажбурий тарзда келтириш тўғрисида терговчи томонидан қарор чиқарилмагани, ҳақиқатни аниқлашга тўсқинлик қиладиган ҳоллар рўй бермагани инобатга олинмаган.
Шу боис суд Жиноят-процессуал кодексининг 242-1-моддасига асосан, уни қамоққа олишни мақсадга номувофиқ деб ҳисоблади. Гумонланувчига нисбатан “уй қамоғи” тарзидаги эҳтиёт чораси қўлланилди. Уни вақтинча ҳибсда сақлашга қаратилган илтимоснома рад этилди.
👉 Батафсил
Telegram